Alcanau, alcenau a phlastigionAlcanau

Mae alcanau’n ddefnyddiol fel tanwyddau, ac mae alcenau'n cael eu defnyddio i wneud cemegion fel plastig. Moleciwlau cadwyn hir yw polymerau. Maen nhw’n bodoli’n naturiol mewn pethau byw ac mae modd hefyd eu gwneud nhw â phrosesau cemegol mewn diwydiant. Polymerau yw plastigion, felly mae polymerau’n gallu bod yn ddefnyddiol iawn.

Part ofCemegOlew crai, tanwyddau a chemeg organig

Alcanau

Mae’r alcanau’n o . Mae hyn yn golygu bod ganddyn nhw briodweddau cemegol tebyg i’w gilydd a bod ganddyn nhw dueddiadau o ran priodweddau ffisegol. Er enghraifft, wrth i hyd y gadwyn gynyddu, mae eu berwbwynt yn cynyddu.

Mae alcanau'n rhannu’r un fformiwla gyffredinol.

CnH2n+2

Mae’r fformiwla gyffredinol yn golygu mai nifer yr hydrogen mewn alcan yw dwbl nifer yr atomau carbon, adio dau. Er enghraifft, CH4 yw methan a C2H6 yw ethan.

Gallwn ni gynrychioli alcanau â fformiwlâu graffigol sy’n dangos pob atom fel ei symbol (C neu H) a’r rhwng yr atomau fel llinellau syth.

Dyma enwau ac adeileddau pump o alcanau:

Tabl yn cynnwys fformiwla foleciwlaidd a fformiwla adeileddol methan, ethan, propan, bwtan a phentan.

Mae alcanau’n hydrocarbonau dirlawn. Mae hyn yn golygu mai bondiau sengl sy’n uno eu hatomau carbon â’i gilydd. Mae hyn yn eu gwneud nhw’n gymharol anadweithiol, ar wahân i’w hadwaith ag ocsigen yn yr aer – llosgi neu hylosgi yw’r adwaith hwn.

[Haen uwch yn unig]

Fel cyfresi homologaidd eraill, mae’r alcanau’n dangos isomeredd. Mae hyn yn golygu y gallwn ni drefnu’r atomau’n wahanol i wneud ychydig bach yn wahanol sydd â phriodweddau gwahanol. Er engraifft, un o bwtan yw methylpropan.

Fformiwla adeileddol bwtan a methylpropan.