Gidaamitti 'amantoonni sagal waldaa keessaa baafamanii ajjeefaman' - Waldaa Makaana Yasuus

Godiina Qeellam Wallaggaa, Gidaamitti amantoonni Waldaa Warra Wangeelaa Makaana Yesuus Itoophiyaa sagal osoo kadhatarra jiranuu fudhatamanii ajjeefamuu gaggeessitoonni waldattii BBC'tti himan.

Taaten kun kan raawwate dhuma torbee darbe gaafa Jimaataa, Sadaasa 24, 2023 yoo ta'u, Aanaa Gidaamii Ganda Mana Hamootti halkan osoo waldaa keessatti kadhatarra jiranuu erga fudhatamanii bakka biraa geessun ajjeefaman.

Waldaa Warra Wangeelaa Makan Yesuus Itoophiyaatti gaggeessaa Kutaa Lallaba Wangeelaafi Tiwolojii kan ta'an Dr. Lalisaa Daani'eel miseensonni waldattii sagal jalaa ajjeefamuun dhuguma ta'uu BBC'tti himan.

Amantoonni bifa kanaan ajjeefamuusaanitti gaddi itti dhagahamuu kan himan Dr. Lalisaan, Sinodoosii Beegii-Gidaamii, Sabakaa Gidaamii jalatti kan argamtu Waldaa Tokkummaa Mana Haamoo jedhamurraa erga fudhatamanii gaafa Sadaasa 24, Jimaata darbe ajjeechaan amantootarratti raawwachuu himan.

"Jaarsoliin [gaggeessitoonni] waldattii, koreen dargaggoofi akkasumas tajaajiltoonni kan biraa kadhannaa bultii osoo gaggeeffatanii halkan sa'aatii saddeet irratti humni hidhatan namoota sagal qabatanii adeeman," jechuun akkaataa ajjeechaan kun itti raawwate ibsu.

Ajjeechaa kana eenyutu raawwate?

Torbee kana keessa Gidaamitti namoonni nagaan waldaa keessaa fudhatamanii ajjeefamuufi suura namoota kanaati kan jedhameefi humnoota mootummaan ajjeefaman kan jedhu miidiyaa hawaasaa irratti qoodamaa jira.

Waldaan Makana Yasuus garuu namoota kana eenyu akka ajjeese ammatti adda hin baafanne jette.

"Ajjeefamuusaanii mirkaneeffanneera, garuu qaama kana raawwate addaan hin baafanne," jedhan Dr. Lalisaan.

Waldaa Makana Yesuus Itoophiyaa Sinodosii Beegii-Gidaamirraa namni nageenyasaanif jecha maqaansaanii akka hin dhahamne gaafachuun BBCf yaada kennan namoonni ajjeefaman kun gaggeessitootafi tajaajiltoota waldaa ta'uu himuun namoota 12 ta'anii kadhannaa bultiirra osoo jiranuu namoonni sagal qaama meeshaa hidhateen fuudhamanii deemuu ibsan.

"Tajaajila Dilbataaf qophaa'uf jecha nama 12 ta'anii kadhachaa turan. Galgala sa'aatii saddeetitti namni sagal keessaa funaanamanii bahan. Kana booddee du'aadhumasaanitu Sambata Guddaa [Sadaasa 26] argame," jedhan.

Namoota ajjeefaman kana itti dhiyeenyaan akka beekan kan himan namni BBCtti dubbatan kun, waldattii keessatti tajaajiltoonnifi jaarsoliin [gaggeessitoonni] durumaa halkan kadhataa akka bulan himu.

"Tajaajiluma Sambata Guddaatiif bulanii kadhatu durumaa, amaleeffataniiru," jechuun namoota 12n keessaa dubartoota lamaafi dhiira umuriin guddaa ta'e tokko dhiisanii namoota 9 fudhatanii deemufi bakka biraatti ajjeefamanii reeffisaanii argamuu himu.

"Warra nama 9 qoratamanii deebi'u jedhanii namoota sadan achumatti dhiisanii deeman," jechuun ajjeechaa kana garuu eenyu akka raawwate akka hin beekne BBC'tti himan.

'Amantoonni ajjeefaman hidhata siyaasaa wayiituu hin qaban'

Suuralee namoota Gidaamitti ''humnoota mootummaan'' ajjeefaman jedhamuun qoodamaa jiran irratti namoonni, baay'ensaanii dargaggoota, bakka tokkootti walirra ciciisanii mul'atu.

Harki duubatti hidhamee Macaafa Qulqulluu kan fakkaatus reeffarra kaa'amee ni mul'ata. Haata'u garuu BBCn suurichi kan namoota Gidaamitti ajjeefamanii ta'uu hin mirkaneeffanne.

Yaada ajjeechaan kun ''humnoota mootummaan'' raawwate jedhus ammatti hin qulqulleeffanne.

Jiraattuun magaala Gidaamirraa nageenyasheef jecha maqaan akka hin dhahamne gaafachuun BBCtti dubbatte, "dhuguma Waldaa Makana Yesuus keessaa namoonni humna mootummaan fudhatamanii ajjeefamuu dhageenyeerra," jette.

Namni BBCn Sinodosii Beegii-Gidaamirraa dubbise garuu eenyu akka ajjeese baruu akka hin dandeenye ibsuun, namoonni ajjeefaman kun tajaajiltoota waldattii malee waan isaan ajjeesisu, ''hirmaannaa siyaasaa homaa hin qaban'' jechuun ibsan.

Dr. Lalisaa Eliyaas maatii amantoota waldattii haala suukkaneessaan ajjeefamaniif jajjabina hawwuun mootummaan qaama ajjeechaa kana raawwate seeratti akka dhiyeessu waamicha godhan.

Ajjeechaan akkanaa amantoota irratti yoo raawwatu kan jalqabaa miti.

Godina Wallagga Bahaa Aanaa Saasiggaa ganda Gaallotti Sadaasa 6, 2022 amantonni osoo waaqeffannaarra jiranii hidhattoota bakka biraatii dhufan jedhamaniin jumlaan ajjeefamuu Waldaa Warra Wangeelaa Makana Yesuus Itoophiyaa (WWMYI) ibsitee ture.

Ajjeechan kun kan raawwate Waldaa Mul'ata Geellaa jedhamutti ta'uu Sadaasa 11, 2022 kennaniin kan himan Pirezidaantin WWMYI Lubni Yonaas Yiggazuu, ajjeechaa jumlaa kanaan namoonni 15 ajjeefamanii, hedduun madaa'aniiru jedhan.

Akka pirezidantiichaatti, namoota ajjeeffaman kanneen keessaattis gaggeessaa, ittaanaan gaggeessaa waldittii fi hojjataan wangeelaa keessatti argamu.

Ajjeechaa tibbana Gidaamiitti raawwateefis mootummaan Itopphiyaa homaa ibsa kenne hin qabu.

Godinni Qeellam Wallaggaa, bakkeewwan Oromiyaa hidhattoonni Waraana Bilisummaa Oromoo heddumminaan keessa socho'aniifi humnoota mootummaa wajjin itti wal-hadhan keessaa tokkodha.

Mariin nagaa mootummaa Itoophiyaafi Waraana Bilisummaa Oromoo gidduutti Tanzaniyaatti taasifame erga milkaa'uu didee as naannoo Oromiyaa iddoowwan heddutti qaamolee lamaan gidduutti lolli jabaan gaggeeffamaa akka jiru jiraattonni ni himu.