'Anh hùng dân tộc' của Úc tiếp tục bị tạm giam với cáo buộc tội ác chiến tranh

Ông Ben Roberts-Smith – người lính còn sống được vinh danh nhiều nhất của Úc – sẽ tiếp tục bị giam giữ sau khi luật sư của ông không yêu cầu bảo lãnh tại ngoại đối với các cáo buộc tội ác chiến tranh ở Afghanistan.

Ông Roberts-Smith, 47 tuổi, bị bắt tại sân bay Sydney hôm 7/4 và bị buộc tội năm tội danh tội ác chiến tranh là giết người trước khi được chuyển đến phòng giam cảnh sát.

Hôm 8/4, luật sư của người được trao Huân chương Victoria Cross này chưa lập tức nộp đơn xin bảo lãnh.

Ông Roberts-Smith phủ nhận mọi hành vi sai trái, trước đó gọi những cáo buộc này là "nghiêm trọng".

Vụ án hình sự này diễn ra sau phán quyết về vụ kiện phỉ báng năm 2023, trong đó kết luận cựu hạ sĩ thuộc Trung đoàn Đặc nhiệm Không quân Úc (SAS) đã giết hại một số người Afghanistan không vũ trang trong khoảng thời gian từ năm 2009 đến năm 2012.

Một phán quyết về tội phỉ báng năm 2023 cho thấy cựu hạ sĩ thuộc Trung đoàn Đặc nhiệm Không quân Úc (SAS) đã giết chết một số người Afghanistan không vũ trang.

Người nhận Huân chương Victoria Cross 47 tuổi này phủ nhận mọi hành vi sai trái, và trước đó đã nói rằng các cáo buộc chống lại ông – mà vẫn chưa được đánh giá theo tiêu chuẩn hình sự – là "nghiêm trọng" và "ác ý".

Vụ kiện dân sự này là lần đầu tiên trong lịch sử bất kỳ tòa án nào xem xét các cáo buộc về tội ác chiến tranh do lực lượng vũ trang Úc gây ra.

Ông Roberts-Smith lập luận rằng các vụ giết người bị cáo buộc xảy ra hợp pháp trong chiến đấu hoặc hoàn toàn không xảy ra, và năm ngoái ông đã thua kiện trong vụ kháng cáo chống lại phán quyết của Tòa án Liên bang.

Tại một cuộc họp báo ở Sydney hôm 7/4, Cảnh sát Liên bang Úc (AFP) xác nhận một cựu binh 47 tuổi đã bị bắt giữ và cho biết ông sẽ bị buộc tội giết hại các tù nhân không vũ trang khi đang phục vụ tại Afghanistan từ năm 2009 đến năm 2012.

Ông phải đối mặt với một cáo buộc về tội ác chiến tranh giết người, một cáo buộc về tội đồng mưu giết người, và ba cáo buộc về tội tiếp tay, xúi giục, tư vấn hoặc môi giới ám sát.

Ủy viên Krissy Barrett cho biết: "Sẽ có cáo buộc rằng các nạn nhân đã bị bắn bởi bị cáo hoặc bị bắn bởi các thành viên cấp dưới của Lực lượng Quốc phòng Úc (ADF) trước sự chứng kiến ​​và hành động theo lệnh của bị cáo."

Năm 2020, một cuộc điều tra mang tính bước ngoặt được gọi là Báo cáo Brereton đã tìm thấy "bằng chứng đáng tin cậy" cho thấy các binh sĩ tinh nhuệ của Úc đã giết hại trái phép 39 người ở Afghanistan, và khuyến nghị điều tra 19 thành viên hiện tại hoặc cựu thành viên của ADF.

Một nhóm chuyên trách – được gọi là Văn phòng Điều tra viên Đặc biệt (OSI) – đã được thành lập để thực hiện việc này. Cho đến nay, nhóm này chỉ buộc tội thêm một người khác.

Ông Ross Barnett, giám đốc điều tra tại OSI, cho hay việc bắt giữ ông Roberts-Smith là một "bước tiến quan trọng" trong "hoàn cảnh đầy thách thức".

"Cơ quan Điều tra Tiểu bang (OSI) được giao nhiệm vụ điều tra hàng chục vụ giết người được cho là đã xảy ra giữa vùng chiến sự ở một quốc gia cách Úc 9.000 km," ông nói.

"Chúng tôi không thể đến quốc gia đó, chúng tôi không được tiếp cận hiện trường vụ án... Chúng tôi không có ảnh chụp, sơ đồ hiện trường, số đo, việc thu hồi đạn, phân tích vết máu... Chúng tôi không được tiếp cận thi thể."

Bà Barrett nói thêm rằng các cáo buộc về hành vi sai trái chỉ giới hạn ở "một bộ phận rất nhỏ trong Lực lượng Quốc phòng Úc (ADF) đáng tín và được kính trọng của chúng ta".

"Đa số thành viên ADF đã khiến đất nước tự hào," bà khẳng định.

Trước đó vào hôm 7/4, Thủ tướng Anthony Albanese cho biết mình sẽ không bình luận gì vì vụ việc đang được tòa án xem xét.

"[Điều] rất quan trọng là không nên có sự can thiệp chính trị," ông nói.

Trong một tuyên bố, cơ quan Đài tưởng niệm Chiến tranh Úc cho hay họ sẽ xem xét lại triển lãm về Ben Roberts-Smith.

Một tấm bảng đi kèm với màn trưng bày quân phục và huân chương của ông đã được cập nhật nhiều lần để phản ánh các cáo buộc và kết quả vụ kiện phỉ báng của ông.

Vào thời điểm chín tờ báo đầu tiên đăng tải các bài báo về những cáo buộc vào năm 2018, ông Roberts-Smith được coi là anh hùng dân tộc, đã được trao tặng huân chương quân sự cao nhất của Úc vì một mình khống chế các chiến binh Taliban tấn công trung đội SAS của mình.

Để minh oan cho bản thân, ông đã khởi động một cuộc chiến pháp lý gây tiếng vang lớn – kéo dài bảy năm, tiêu tốn hàng triệu đô la và được một số người gọi là "vụ án thế kỷ" của Úc.

Tuy nhiên, một thẩm phán Tòa án Liên bang đã phán quyết – dựa trên xác suất – rằng ông Roberts-Smith đã tham gia vào ít nhất bốn vụ giết người, một phán quyết được giữ nguyên trong phiên phúc thẩm.

Thẩm phán Anthony Besanko kết luận ông Roberts-Smith đã hai lần ra lệnh bắn chết những người đàn ông không vũ trang để "nhuốm máu" những tân binh.

Cựu chiến binh này cũng bị cho là có liên quan đến cái chết của một nông dân bị còng tay mà ông đã đá xuống vách đá cũng như một chiến binh Taliban bị bắt giữ, người có chân giả bị lấy làm chiến lợi phẩm và sau đó được binh sĩ sử dụng làm vật đựng nước uống.