Ông Đinh La Thăng 'ra tù' và các vấn đề pháp lý liên quan

Cựu Ủy viên Bộ Chính trị Đinh La Thăng đang ở vào tâm điểm dư luận sau khi ông xuất hiện trong các hình chụp vào dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.

Các hình ảnh được chia sẻ trên mạng xã hội cho thấy ông Đinh La Thăng, người lẽ ra đang thi hành án 30 năm tù giam, đang vui vẻ uống rượu, sinh hoạt với người quen, bạn bè.

Do không có thông tin công khai về việc ông Đinh La Thăng được ra tù trước thời hạn, những tấm ảnh này ngay lập tức gây nên tranh luận.

Ông Thăng là một trong những bộ trưởng dưới thời Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã vướng vòng lao lý trong chiến dịch chống tham nhũng "Đốt lò" của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, bên cạnh các vị Vũ Huy Hoàng, Nguyễn Bắc Son.

Chức danh cao nhất của ông Thăng là ủy viên Bộ Chính trị, bí thư Thành ủy TP HCM, nhưng các vi phạm khiến ông phải lãnh án tù được thực hiện dưới thời ông là lãnh đạo công ty nhà nước và bộ trưởng.

Cụ thể, ông Thăng lãnh bốn bản án từ bốn vụ án khác nhau, bao gồm những tội danh khi ông đang giữ chức chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam (PetroVietnam) và bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải.

Đây đều là những chức vụ ông Thăng nắm giữ dưới thời ông Dũng làm thủ tướng.

Tổng cộng ông Thăng phải thụ án 30 năm tù giam từ các phiên tòa này, thời gian thụ án tính từ lúc ông bị khởi tố, bắt tạm giam vào ngày 8/12/2017.

Ông Thăng 'đã ra tù'

Ít nhất là từ ngày 22/2, hàng loạt bức ảnh đã được chia sẻ trên mạng xã hội liên quan tới ông Đinh La Thăng – cựu Ủy viên Bộ Chính trị, cựu Bí thư Thành ủy TP HCM, cựu Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải.

Những bức ảnh này rất thu hút sự chú ý của người dùng mạng xã hội và được chia sẻ rộng rãi. Cùng với sự hiếu kỳ là những suy đoán cho rằng đây là bằng chứng cho thấy ông Đinh La Thăng đã được đặc xá.

Đến nay, báo chí Việt Nam không đưa tin gì liên quan tới việc ông Thăng được ra tù và bản thân ông cũng như gia đình không có phát biểu công khai, nên mọi chuyện chỉ dừng lại ở mức suy đoán.

Tới ngày 23/2, ông Đoàn Ngọc Hải – cựu Phó Chủ tịch UBND quận 1, TP HCM – đăng một bức ảnh chụp chung với ông Thăng lên mạng xã hội, đi kèm là dòng chữ: "23-02-2026. SỰ THẬT. Sự thật cuối cùng nó sẽ vẫn phải là sự thật, sự thật nó không thể bị bóp méo mãi. KỶ NGUYÊN MỚI SẼ RẤT TUYỆT VỜI!"

Việc ông Đoàn Ngọc Hải đăng hình ảnh cùng những dòng chữ trên khiến nhiều người nghĩ rằng đó là hình chụp vào ngày 23/2. Tuy nhiên, có vẻ như đây là một tấm ảnh cũ. Trên mạng xã hội, chúng tôi đã tìm thấy một bài đăng từ ngày 2/12/2025 có kèm tấm ảnh này, nên có thể khẳng định tấm ảnh này đã được chụp muộn nhất là đầu tháng 12/2025. Tuy nhiên, xét riêng phần thông tin từ bài đăng của ông Hải thì có thêm cơ sở để tin rằng ông Thăng đã ra tù, do sự gần gũi giữa ông Hải và ông Thăng thời còn làm quan chức tại TP HCM.

Ông Đoàn Ngọc Hải làm phó chủ tịch Quận 1 từ tháng 4/2015 tới tháng 6/2019, trong đó có khoảng hơn một năm dưới thời ông Đinh La Thăng, người làm bí thư Thành ủy TP HCM từ tháng 2/2016 tới tháng 5/2017.

Thời bấy giờ, ông Hải được biết đến là một cấp dưới thân cận của Bí thư Thăng.

Trong giai đoàn từ đầu năm 2017 đến 2018, ông Hải trở thành một trong những quan chức được chú ý nhất Việt Nam khi ông trực tiếp chỉ huy chiến dịch dọn dẹp vỉa hè tại trung tâm Sài Gòn. Hình ảnh ông, trong chiếc áo sơ mi trắng ngắn tay, cãi nhau với người dân dọc các tuyến phố chính ở Quận 1, bên cạnh những chiếc xe cẩu màu vàng, luôn nổi bật trên các trang báo lẫn mạng xã hội trong suốt thời gian này.

Có nhiều thông tin cho rằng sở dĩ ông Hải có thể khởi động chiến dịch dọn dẹp vỉa hè vào đầu năm 2017, đụng chạm tới nhiều nhóm lợi ích như vậy là nhờ có sự bảo trợ của Bí thư Đinh La Thăng. Tuy nhiên, tới tháng 7/5/2017, ông Thăng đã bị Bộ Chính trị cảnh cáo, cho thôi ủy viên Bộ Chính trị.

Một thời gian sau thì chiến dịch dọn dẹp vỉa hè kết thúc và ông Hải sau đó đã viết đơn từ chức, rồi chính thức rời ghế phó chủ tịch Quận 1 vào tháng 12/2019.

Sau khi bị Bộ Chính trị kỷ luật cảnh cáo, cho thôi chức thì ông Thăng đã bị khởi tố, tạm giam vào tháng 12/2017, trước khi phải liên tiếp hầu tòa trong các vụ án khác nhau.

Tổng hợp tất cả các bản án, ông Thăng phải lãnh án 30 năm tù trong bốn vụ án. Tính từ thời điểm bị bắt tạm giam vào ngày 8/12/2017 đến nay (tháng 2/2026), ông đã thụ án được 8 năm 2 tháng.

Một điều kiện khác để được xem xét đặc xá là việc bồi thường xong thiệt hại, nghĩa vụ dân sự, trả lại tài sản, được đưa vào diện rà soát để xét đặc xá. Trong trường hợp của ông Thăng, số tiền thiệt hại là 825 tỷ đồng.

Về vấn đề này, vào tháng 10/2025, Phó cục trưởng Cục Quản lý thi hành án dân sự, bà Trần Thị Phương Hoa, cho biết khó khăn lớn nhất trong việc thu hồi tài sản là hiện tài sản của ông Đinh La Thăng không đủ để thực hiện nghĩa vụ.

Qua xác minh, cơ quan thi hành án dân sự xác định ông Thăng chỉ có duy nhất 1 tài sản chung của vợ chồng là một căn hộ ở khu đô thị Mỹ Đình (phường Từ Liêm, Hà Nội), và tài sản này đã được thi hành án dân sự xử lý để thu hồi hơn 4,5 tỉ đồng.

"Hiện nay qua xác minh xác định ông Thăng không còn tài sản nào khác. Cơ quan thi hành án dân sự sẽ tiếp tục xác minh khi nào phát hiện có tài sản thì tiếp tục thực hiện theo quy định pháp luật," bà Hoa nhấn mạnh.

Khi ấy, theo bà Hoa, ông Thăng còn phải bồi thường 825 tỷ đồng. Không rõ từ thời điểm phát ngôn của bà Hoa đến nay thì ông Thăng có động thái bồi thường nào mới hơn không.

Theo Điều 88 Hiến pháp, chủ tịch nước có quyền ký quyết định đặc xá. Tuy nhiên, bên cạnh nhiều điều kiện khác, một người muốn được chủ tịch nước đặc xá thì phải chấp hành ít nhất 1/3 thời hạn tù của bản án, theo Điều 11 Luật Đặc xá 2018.

Bên cạnh đó, người này cũng phải chấp hành xong hình phạt bổ sung là phạt tiền (trường hợp ông Thăng là 825 tỷ đồng), đã nộp án phí, kèm một số điều kiện khác.

Xét trường hợp ông Đinh La Thăng, với án tù 30 năm, đến nay ông chỉ mới thụ án hơn 8 năm, tức chưa đủ 1/3 thời hạn. Phải đến ngày 8/12/2027 ông mới thụ án được 1/3 bản án.

Việc bồi thường thiệt hại có thể vẫn chưa được thực hiện xong, như thông tin chúng tôi đã đề cập phía trên.

Do đó, việc ông Thăng được đặc xá trong thời điểm hiện nay, nếu xét theo điều luật trên, được coi là vẫn còn nhiều "vướng mắc" về mặt luật.

Tuy nhiên, vẫn còn quy định khác, mang tính chất "tùy biến" hơn. Theo Điều 22 thuộc Chương III của Luật Đặc xá, trong trường hợp đặc biệt để đáp ứng yêu cầu về đối nội, đối ngoại của quốc gia, chủ tịch nước có thể đặc xá cho người đang chấp hành án phạt tù có thời hạn, người đang được hoãn chấp hành án phạt tù, người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù, người đang chấp hành án phạt tù chung thân mà không phụ thuộc vào các điều kiện quy định tại Điều 11 và Điều 12 (các trường hợp không được đề nghị đặc xá) của luật này.

Không loại trừ trường hợp ông Thăng, nếu thực sự đã ra tù, thuộc diện "trường hợp đặc biệt" này.

Ngoài ra, trong một số trường hợp, ví dụ như đợt đặc xá 30/4/2025, thời hạn chịu án tù tối thiểu là 1/4 án tù, thay vì 1/3 theo luật, theo Quyết định 266/2025/QĐ-CTN.

Điều này cho thấy khả năng tùy biến của điều kiện đặc xá, trong trường hợp này là quyết định của chủ tịch nước đóng vai trò thay luật.

Một điểm cần lưu ý nữa là việc công bố quyết định đặc xá.

Điều 9 thuộc Chương II (Đặc xá nhân sự kiện trọng đại, ngày lễ lớn của đất nước) Luật Đặc xá nêu rõ: "Văn phòng Chủ tịch nước chủ trì, phối hợp với các cơ quan có liên quan tổ chức công bố ngay Quyết định về đặc xá. Quyết định về đặc xá được thông báo trên phương tiện thông tin đại chúng."

Trong năm 2025, có hai đợt đặc xá là 30/4 và 2/9, trong đó cơ quan chức năng khẳng định không có tên ông Đinh La Thăng trong đợt đặc xá 2/9.

Từ đó cho tới nay, truyền thông không công bố thông tin nào về việc có một đợt đặc xá khác nên việc ông Thăng có được thả theo hình thức đặc xá hay không vẫn là điều bí ẩn.

Bên cạnh đặc xá, còn một hình thức khác là tha tù trước thời hạn, quy định tại Điều 66 Bộ Luật Hình sự. Tuy nhiên, điều này cũng yêu cầu việc chấp hành "ít nhất một phần hai mức thời hạn".

Trong trường hợp người phạm tội là thương binh, bệnh binh, thân nhân gia đình liệt sĩ, gia đình có công với cách mạng, người đủ 70 tuổi trở lên, người khuyết tật nặng hoặc khuyết tật đặc biệt nặng, phụ nữ đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi, thì thời gian đã chấp hành ít nhất là một phần ba hình phạt tù có thời hạn hoặc ít nhất 12 năm đối với tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn.

Không rõ ông Thăng có được liệt vào diện "gia đình có công với cách mạng" hay không, nhưng dù vậy thì ông vẫn chưa chấp hành đủ mức thời hạn là 1/3.

Trên mạng xã hội, vào giữa năm ngoái đã xuất hiện những lời kêu gọi đặc xá cho ông Đinh La Thăng.

Nhà báo Trần Thị Sánh, với hơn 33.000 người theo dõi trên Facebook, là một trong những người đầu tiên lên tiếng.

Trong bài viết của mình, bà Sánh cho rằng đã đến lúc để ông Thăng tự do, viện dẫn thêm việc ông Đỗ Hữu Ca – cựu Giám đốc Công an Hải Phòng – tham nhũng hơn 30 tỷ mà tù hơn 2 năm đã ra tù?"

Ông Ca bị bắt tháng 2/2023, sau đó bị tuyên mức án 7 năm tù về tội "lừa đảo chiếm đoạt tài sản" vào tháng 6/2024. Khoảng một năm sau đó, ông là một trong hơn 8.000 người được Chủ tịch nước Lương Cường đặc xá nhân dịp 30/4.

Thời điểm ấy, ông Đoàn Ngọc Hải cũng chia sẻ lại bài viết của bà Sánh.

Bên cạnh bà Sánh, một số người khác cũng kêu gọi đặc xá ông Thăng. Dù ý tứ có sự khác nhau, nhưng khi ấy, việc kêu gọi thả tự do cho ông Thăng như thể đã trở thành một chiến dịch.

Bên cạnh việc xem xét "công" và "tội" của ông Thăng, có những ý kiến bàn luận liệu rằng bây giờ đã tới lúc "tha thứ" hay chưa.

Lúc bấy giờ, Văn phòng Luật sư Hoàng Hưng đã đăng một thông cáo pháp lý, theo ủy quyền của vợ ông Thăng là bà Lê Thị Lê.

Thông cáo này khẳng định ông Thăng và gia đình không yêu cầu ai viết những bài viết kêu gọi đặc xá cho ông Thăng. Ngoài ra, văn bản này còn cho biết trong thời gian qua, "do ông Thăng mắc một số bệnh hiểm nghèo, sức khỏe yếu nên phải điều trị tại các cơ sở y tế".

Theo đó, cũng có những lời kêu gọi thả ông Thăng vì lý do sức khỏe.

Dù vậy, như đã nói ở trên, ông Thăng không đủ điều kiện về mặt pháp lý để có thể được đặc xá.

Đột nhiên khỏe mạnh

Trong thời gian gần đây, trường hợp ông Quyết cũng là một ca được dư luận quan tâm.

Ông Quyết bị khởi tố, bắt giam vào ngày 29/3/2022 để điều tra về hành vi "thao túng thị trường chứng khoán".

Tháng 8/2024, tòa sơ thẩm phạt ông Quyết 18 năm tù về tội "lừa đảo chiếm đoạt tài sản" và 3 năm tù về tội "thao túng chứng khoán", tổng hợp 21 năm tù.

Tuy nhiên, phiên phúc thẩm vào tháng 6/2025 đã giảm án cho ông này xuống còn 7 năm tù về tội "lừa đảo chiếm đoạt tài sản", đồng thời phạt tiền 4 tỷ đồng về hành vi "thao túng chứng khoán", thay vì phạt tù.

Trong phiên tòa phúc thẩm, ông Quyết vắng mặt với lý do đang phải điều trị tại bệnh viện và có "nguy cơ tử vong rất cao".

Các đợt đặc xá trong năm 2025, từ 30/4 đến 2/9, đều không có tên ông Trịnh Văn Quyết.

Nhưng rồi sau đó người ta chợt thấy ông Quyết bất ngờ trở lại thương trường và liên tục gặp gỡ quan chức, giới doanh nghiệp.

Đầu năm 2026, ông Quyết đã có buổi gặp gỡ Đại sứ Hàn Quốc tại Việt Nam. Ông Quyết gặp mặt trên vai trò nhà sáng lập của tập đoàn FLC nhằm trao đổi định hướng hợp tác và mở rộng kết nối giữa cộng đồng doanh nghiệp hai nước.

Không có dấu hiệu rõ ràng nào cho thấy ông Quyết đang có bệnh nặng hoặc có "nguy cơ tử vong".

Tới tháng 2/2026, báo chí tiếp tục đưa tin về việc ông Quyết có cuộc gặp với CEO Boeing tại Việt Nam Michael Vu. Tại cuộc gặp, ông Quyết đề xuất thuê các máy bay Boeing 737 Max thế hệ mới.

Đến nay thì vẫn không có thông tin cụ thể về việc ông Quyết ra tù thời gian nào và với lý do gì, cũng như bằng phép nhiệm mầu nào mà chỉ khoảng nửa năm sau khi được mô tả là "có nguy cơ tử vong cao", ông Quyết lại đột nhiên khỏe mạnh, phương phi như vậy.

Trường hợp ông Quyết khác ông Thăng, khi ông Quyết đã thi hành xong nghĩa vụ tài chính. Thời gian ông chịu án, tính từ tháng 3/2022, cũng đã đủ 1/3 của án tù 7 năm.

Tuy nhiên, việc giảm án mạnh, trả tự do cho các doanh nhân, quan chức một cách không rõ ràng đến nay đang làm dấy lên những ngờ vực về tính minh bạch, công bằng của luật pháp Việt Nam.