Chân dung hàng trăm người thiệt mạng trong cuộc đàn áp biểu tình tàn bạo tại Iran

Cảnh báo: Bài viết này có chứa nội dung hình ảnh gây sốc, có thể khiến một số độc giả cảm thấy đau lòng.

Hàng trăm bức ảnh hé lộ khuôn mặt của những người thiệt mạng trong chiến dịch đàn áp bạo lực các cuộc biểu tình chống chính phủ tại Iran được rò rỉ cho BBC Verify.

Những bức ảnh – quá ám ảnh để có thể công bố nếu không làm mờ – cho thấy khuôn mặt bê bết máu, sưng phồng và bầm dập của ít nhất 326 nạn nhân, trong đó có 18 phụ nữ.

Các hình ảnh này, được trưng bày tại một nhà xác ở phía nam Tehran, là một trong số rất ít cách thức để các gia đình có thể nhận diện người thân đã thiệt mạng.

Nhiều thi thể bị biến dạng nghiêm trọng đến mức không thể nhận dạng. 69 người được gắn nhãn bằng tiếng Ba Tư là John Doe hoặc Jane Doe, cho thấy danh tính của họ chưa được xác định tại thời điểm chụp ảnh. Chỉ 28 nạn nhân có nhãn ghi rõ tên và có thể nhìn thấy rõ trong ảnh.

Nhãn trên hơn 100 nạn nhân – những người có ghi ngày tử vong – cho thấy ngày chết là 9/1, một trong những đêm đẫm máu nhất đối với người biểu tình ở Tehran tính cho tới thời điểm hiện tại.

Các con đường của thành phố đã bốc cháy khi người biểu tình đụng độ với lực lượng an ninh, đồng thời hô vang các khẩu hiệu chống Lãnh tụ Tối cao và Cộng hòa Hồi giáo.

Các cuộc biểu tình diễn ra sau lời kêu gọi xuống đường trên toàn quốc của Reza Pahlavi, con trai đang sống lưu vong của vị shah cuối cùng.

Những bức ảnh bị rò rỉ chỉ phản ánh một phần rất nhỏ trong số hàng ngàn người được cho là đã thiệt mạng dưới tay nhà nước Iran.

BBC Verify đã theo dõi tiến trình lan rộng của các cuộc biểu tình trên khắp Iran kể từ khi bùng nổ vào cuối tháng 12, nhưng tình trạng cắt internet gần như hoàn toàn do chính quyền thực hiện đã khiến việc ghi nhận quy mô bạo lực của chính phủ đối với những người phản đối trở nên vô cùng khó khăn.

Lãnh tụ Tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei đã công khai thừa nhận có vài ngàn người thiệt mạng, song đổ lỗi cho Mỹ, Israel và những người mà ông gọi là "kẻ gây loạn".

Dù lệnh phong tỏa internet đã bước sang tuần thứ ba, vẫn có một số ít người xoay xở để đưa thông tin ra ngoài.

Hàng trăm hình ảnh cận cảnh các nạn nhân được chụp bên trong Trung tâm Pháp y Kahrizak đã được rò rỉ tới BBC Verify.

Chúng tôi đã phân tích 392 bức ảnh và xác định được 326 người – một số nạn nhân có nhiều ảnh chụp từ các góc khác nhau. Các nguồn tin cho biết số người chết thực sự với thi thể tại nhà xác có thể lên tới hàng ngàn.

Một nguồn tin – xin được giấu tên vì lý do an ninh – nói rằng họ không hề chuẩn bị tinh thần cho mức độ khủng khiếp mà họ chứng kiến trong khu phức hợp nhà xác, và cho biết đã thấy các nạn nhân từ 12–13 tuổi cho tới 60–70 tuổi.

"Thật quá sức chịu đựng," người này nói.

Giữa cảnh hỗn loạn trong nhà xác, các thành viên gia đình và bạn bè được cho là đã tụm lại quanh một màn hình, cố gắng nhận diện người thân khi hàng trăm hình ảnh người chết liên tục lướt qua.

Theo lời kể, buổi trình chiếu kéo dài hàng giờ; nhiều thi thể bị có thương tích quá nặng nên không thể nhận diện.

Khuôn mặt của một người đàn ông sưng phồng lên tới mức gần như không còn nhìn thấy mắt. Một người khác vẫn còn ống thở trong miệng, ám chỉ rằng ông đã qua đời sau khi được điều trị y tế.

Một số nạn nhân bị thương nghiêm trọng đến mức gia đình yêu cầu xem lại ảnh và phóng to khuôn mặt để chắc chắn đó đúng là người thân. Có lúc, người ta nhận ra ngay lập tức và gục xuống sàn, gào khóc.

Nhiều bức ảnh cho thấy túi đựng thi thể mở khóa, với giấy tờ đặt gần mặt để nhận dạng bằng tên, số giấy tờ tùy thân hoặc ngày tử vong. Trong một số trường hợp, theo nguồn tin, vật nhận dạng duy nhất là một thẻ ngân hàng đặt trên túi thi thể – tài sản cuối cùng còn lại của nạn nhân.

BBC Verify cũng đã độc lập xác minh các đoạn video từ cùng nhà xác, cho thấy mức độ bạo lực nhằm vào người biểu tình. Một đoạn video cho thấy thi thể dường như là một đứa trẻ, đoạn khác cho thấy một người đàn ông có vết đạn rõ ràng ở giữa đầu. Cả hai hình ảnh đều quá đáng sợ để công bố.

Một số người Iran đã đăng tải tên các nạn nhân bị lực lượng an ninh sát hại khi họ tìm được cách kết nối internet thông qua Starlink hoặc thậm chí sử dụng mạng từ các quốc gia láng giềng, dù những cơ hội như vậy là vô cùng hiếm.

Chúng tôi đã đối chiếu tên các nạn nhân được xác định tại nhà xác với các bài đăng trên mạng xã hội về người thiệt mạng và tìm thấy năm trường hợp trùng khớp.

Tên của những người này không thể công bố vì chưa thể liên hệ với gia đình các nạn nhân.

BBC Verify đã theo dõi tiến trình lan rộng của các cuộc biểu tình chống chính phủ tại 71 thị trấn và thành phố trên khắp Iran kể từ thời điểm bùng nổ 28/12, thông qua các video đã được xác thực, dù số địa điểm thực tế có biểu tình nhiều khả năng cao hơn đáng kể.

Những hình ảnh hiếm hoi được tải lên qua Starlink cho thấy xe cộ cháy đen bỏ lại trên phố, trong khi các video đã được xác minh ghi lại tiếng súng nổ liên hồi khắp Tehran khi biểu tình diễn ra.

Việc phong tỏa internet khiến việc ghi nhận toàn bộ quy mô thương vong từ các cuộc biểu tình trở nên cực kỳ khó khăn.

Tuy nhiên, Cơ quan Thông tấn Nhân quyền Hoạt động (HRANA) có trụ sở tại Mỹ hiện ước tính hơn 4.000 người đã thiệt mạng.