Янги тижорий уруш дунё иқтисодини бўлиб ташлайдими? Янгиликлар Dunyo Yangiliklar

Алп тоғларида ҳам иқлим ўзгараётгани сезилмоқда, бу фақат ноодатий тарзда иссиқ келган декабрдан кейин қор ёққани учунгина эмас.

Ҳар йили қишда бутун дунёдан компанияларнинг раҳбарлари ва ҳукумат амалдорлари Жаҳон Иқтисодий форуми (ЖИФ)да қатнашиш учун Швейцариянинг Давосига тўпланадилар.

Алоқадор мавзулар:

Охирги уч йил давомида форумнинг асосий мавзуси жаҳон иқтисоди бошдан кечираётган ларзаларга қаратилди.

Уҳандаги бозордан тортиб, Кремлнинг аҳмоқона ҳисоб-китобларигача, пандемия ва уруш инфляция ва қарзлар ўсишига шароит яратди. Бу йил учинчи дунё мамлакатлари иқтисодини ҳам рецессия кутиб турибди.

Аммо туннелнинг охиридан бироз нур кўрина бошлагандай кўринди.

Дунё иқтисодида кўтарилган инфляциянинг нормаллашаётгани белгилари кўрина бошлаган. Таркибий қисмлар ва ингредиентлар таъминоти занжиридаги пандемия сабабли кузатилган узилишлар бутлана бошлади.

Масалан Илон Маскнинг Tesla компанияси электр автомобиллари нархлари пасайганини ана шу ўзгаришлар билан изоҳлаган. Юк ташиш харажатлари ҳам камайган. Пандемиядан сўнг Хитойнинг "буюк қайта очилиши" - қатъий карантин ва чекловларни тўхтатиши назарий жиҳатдан жаҳон иқтисодига ёрдам бериши керак.

Дунё бўйлаб инфляция энг чўққисига чиқиб бўлган кўринади. Европа атиги бир йил ичида Сибирдан келадиган газ қувурларидан фойдаланмасдан, ташиб келинган газ учун вақтинчалик терминаллар қуриб, Россия газига бўлган қарамликни бартараф қила олди.

Яшил савдо уруши?

Шу билан бирга, инфляция охир-оқибат қанчалик пасайиши ва жуда ўзгарган дунёда Буюк Британиянинг ўрни масаласида саволлар чиқмоқда.

Бу ерда катта кўланка трансатлантик яшил савдо уруши таҳдидиникидир.

Жо Байденнинг Американинг яшил иқтисодиётини ривожлантиришга қаратилган янги қонуни электр транспорт воситаларини сотиб олиш учун 300 миллиард фунт стерлинг миқдорида субсидия ажратишни назарда тутади, ва бу автомобиллар Шимолий Америкада ишлаб чиқарилган бўлиши керак. Инфляцияни пасайтириш тўғрисидаги қонун бир қатор бошқа саноат ва ишлаб чиқарувчиларга ҳам таъсир қилади ва баъзи Европа компанияларини заводларини АҚШга кўчиришга қизиқтиради. Ҳатто ўғит ишлаб чиқарувчи компаниялар ҳам нега Европа етакчилари шунга ўхшаш қонунларни жорий қилмаётганига ҳайрон.

АҚШ ўзининг янги қонунчилиги Хитой билан рақобатлашишга қаратилганини айтмоқда. Аммо Европа Иттифоқи раҳбарлари бундан ғазабда ва жавобий чора кўришга тайёр, эҳтимол ўзларининг катта миқдордаги субсидиялари билан "Европаникини сотиб олиш" бўйича қарорлар ҳам чиқаришар.

Агар учта йирик савдо блоки ўзлариникини субсидиялашга ҳаракат қилса, "глобал Британия" нима қилади? Брекзит ортидан Европа ягона бозори билан узилган Буюк Британия "муносабатларни қайта тиклашга" уринаётган "глобал дунё" ҳозир бутунлай бошқача.

Европа Иттифоқининг "Европаникини сотиб олиш" чекловлари Буюк Британияга нисбатан қўлланадими? Ҳукумат Оқ уйга йўллаган мактубида баъзи хавотирларини билдирган, бироқ Буюк Британиянинг стратегияси нимадан иборатлиги ёки стратегия бор-йўқлиги аниқ эмас. Бу фақат кам углеродли ишлаб чиқариш ҳақидагина эмас. Шунга ўхшаш динамика - АҚШ ва Европа Иттифоқини ажратишга уриниш - яқинда микрочип ишлаб чиқаришни Шарқий Осиёдан кўчиришга қаратилган ҳаракатларда ҳам яққол намоён бўлди.

Давосда глобал иқтисоднинг бу янги бўлинган манзараси нархлар ва товарларнинг қаерда ишлаб чиқарилишига катта таъсир кўрсатиши мумкин. Бу Жаҳон Иқтисодий форумида ўнлаб йиллар давомида сақланган консенсуснинг бузилишидир.

Ниҳоят, кўплаб корпоратив раҳбарлар янги сунъий интеллект платформаси ChatGPT 3'нинг тежамкорлик салоҳиятидан довдираб қолганга ўхшаяпти. Бу платформа технология учун квант сакраши бўлади, лекин миллионлаб мавжуд иш ўринлари қисқариши мумкин.

https://t.me/bbcuzbek

BBC.COM/UZBEK

Telegramda bog'lanish raqami +44 7858860002