Эркин Комилов - Ўзбекистонда энг таниқли кино ва театр юлдузларидан бири.

Ўзбекистон кино ва театр юлдузларидан Эркин Комилов bbcuzbek.com ўқувчилари ва тингловчиларимиз саволларига жавоб берди.

61-ёшли Эркин Комилов ўзбекистонликларга жуда яхши таниш.

Актёрнинг ўнлаб театр ва кинофильмларда ижро этган роллари улар дилидан чуқур ўрин олган

Би-би-си: Илк саволни сизга Американинг Калифорния штатидан Жавоҳир Кимсанов йўллабди. У “Шайтанат” сериалидаги Кесакполвон образи сизга қанчалик маъқул бўлганини сўраган.

Эркин Комилов: Салбий роль бўладими, ижобий роль бўладими биз актёрлар уни ўйнашга мажбурмиз. Бу - биз актёрларнинг бурчи. Чунки, бизга давлат шунинг учун пул тўлайди. Шундай инсонлар бор эканки, бу нарсалар озгина бадиийлаштирилиб бўлса ҳам китобга тушган. Биз салбий роль ўйнаймизми, ижобий роль ўйнаймизми ёшларимиз шундан ўрнак олса, деймиз. Яъни салбий роллардан нафратланса ва ижобий роллардан бир ўрнак олса, деймиз.

Би-би-си: Ўзбекистондан Сардорнинг йўллаган саволи: "Ҳаётдаги “Шайтанат” билан ўйнаган характерларингиз орасида фарқ борми?"

Эркин Комилов: Энди мен бундай инсонларни учратмаганманку, лекин китобларда ўқиганман. Тоҳир Малик “Шайтанат” романидаги образларни жуда чиройли яратган. Бундай образларни учратмаган бўлса ҳам, актёрнинг кўз олдига келади. “Агарда мен шу одамнинг ўрнида бўлсам, нима қилардим?” – деган савол билан ҳар қандай ролни ўйнаймиз-да...

Би-би-си: “Ҳурматли Эркин ака, сиз ва сизнинг авлод вакиллари ижоди, ўйлайманки, ўзбек санъатининг олтин саҳифасидир,” - деб ёзибди Тошкентдан Фарҳод. Унга кўра, “Шайтанат”-нинг биринчи ва иккинчи қисми асосидаги сериаллари Ўзбекистон телевидениесида намоиш этилган. Аммо қолганлари намоиш этилмаган. Мана шу ҳолатга Фарҳод ойдинлик киритишингизни сўрабди...

Эркин Комилов: Бу фильмнинг барча сериялари тайёр бўлмагани учун намоиш қилинмади. Энди ҳозир бу сериялар суратга олинаяпти. Фильмдаги 22 серия тўла-тўкис олиб бўлингандан кейин, албатта, Худо хоҳласа, телевидение орқали намоиш қилинади.

Би-би-си: Оврўподан Муҳиддин эса сиз бир пайтлар суратга тушган “Гирдоб” видеофильмининг анчадан буён телевидениеда қўйилмаётгани сабабини сўраган...

Эркин Комилов: “Гирдоб” видео фильми 1979 охирлари 1980 йилларда қўйилди. Мен бир-икки маротаба телевидениега мурожаат этдим. "Томошабинлар шу “Гирдоб” фильмини кўп сўрашаяпти, соғинишибди," - деб айтдим. Яқинда, насиб этса, “Гирдоб” видео фильми Ўзбекистон телевидениесида орқали берилади.

Би-би-си: "Нега биз Эркин Комиловни ҳозирги янги ўзбек фильмларида кўрмаяпмиз?" - деб сўрабди Хитойдан Раҳматулло.

Эркин Комилов: Яқинда Собир Назармуҳаммедовнинг қаламига мансуб “Соғинч соҳили” деган икки серияли бадиий фильмда суратга тушдим. Бу фильм ногиронлар ҳақида. Фильм Қозоғистонда бўлиб ўтган кинофестивальда биринчи ўринни олди, олқишларга сазовор бўлди. Инглиз тили ва рус тилига таржима қилинди. Худо хоҳласа, бу фильм хорижда ҳам намоиш этилади. Ундан кейин, яқиндагина Фарҳод Мусажонов асари асосида бир фильмни суратга олдик. Унда ҳам “Ашин” деган бир қирғиз боланинг ролини ижро этдим. Аммо сўнгги пайтларда мени кўнглимга ёққан сценарий қўлимга тушмаяпти. Шунинг учун кўп роллардан бош тортишимга тўғри келди. Улар кўнглимга ўтирмагани учун...

Би-би-си: Британиядан Полвон Шукуровнинг маълум қилишича, Ўзбекистонда ҳозир ишланаётган фильмлар ҳинд киноларини эслатади. “Ўзбек кино фильмларида савиянинг пасайиб кетишига сабаб нима деб ўйлайсиз?” - деб фикринизни сўрабди бу мухлисимиз....

Эркин Комилов: Бу боланинг фикрида оз бўлсаям жон бор. Санъатни тижоратга боҳлаб бўлмайди. Бизда ёшлар орасида гўёки “машҳур” бўлган санъаткорларни, ҳофизларни қанақадир киноларга таклиф қилиш, мана шундай оқибатга олиб келди. Бу фақат у йигитнинг фикри эмас, жуда кўпчиликнинг фикри. Мен телевидение орқали ҳам айтганман бу нарсани. Ҳар ким ўз ҳунарини қилса: новвой ўз новвойлигини, косиб косиблигини, заргар заргарлигини ва актёр актёрлигини қилса... Санъатни ўзига яраша жуда катта йўналишлари бор. Ҳар бир жанрни ривожлантириш ҳар биримизнинг бурчимиз. Мен мусиқага унчалик ақлим етмаслиги мумкин, ашулани айта олмаслигим мумкин, лекин драматик соҳада ўзига яраша мутахассисман. Ҳайкалтарошлик мени қўлимдан келмайди. Шундай экан, режиссёрлар театр институти актёрлик бўлимини тамомлаган актёрларни фильмларига таклиф қилганида эди, мана шу саволлар туғилмаган бўларди. Ҳозир бу нарсага чек қўйилаяпти. Худо хоҳласа, чек қўйилади. Ҳамма нарсанинг чеки чегараси бўлиши керак.

Би-би-си: Эркин ака, кўпчилик сизни қаердан эканлигинингизни билишга қизиққан... Баъзи мухлисларимиз сизни Қирғизистоннинг Ўш шаҳридан дейишса, баъзилар Андижонлик дейишган... Шу масалага ойдинлик киритсангиз?

Эркин Комилов: Мен асли Андижоннинг Хўжаобод районида туғилганман. Қирғизистон чегарасида. Кўпчилик мени Ўшдан дейиши... Энди у пайтларда чегара деган нарса, виза бўлмаган. Бизни қишлоғимиз Ўш шаҳрига беш чақирим, Андижонга 35 чақирим бўлгани учун, биз бозорларга, байрамларга, ҳайитларга фақат Ўш шаҳрига борардик. Мен Ўшдаги ҳозирги Заҳириддин Муҳаммад Бобур театрида оддий ишчи бўлиб ҳам ишлаганман 62-63 йилларда. У ерда ишлаб, озгина малака оширгандан кейин, Тошкент Театр ва Рассомчилик Институтига ўқишга келганман. Мени асли Ўшга унчалик алоқам йўқ. Онам Ўшдан, лекин мени киндик қоним тўкилган жой Андижоннинг Хўжаобод райони ҳисобланади.

Би-би-си: Ўшдан Одилжон Дадажонов сиз ҳозир тилга олган “Бобур” номли Ўш драматург театрининг сиз учун аҳаммиятини сўрапти.

Эркин Комилов: Жуда катта аҳаммияти бор мен учун. Улар учун қанчалик аҳаммиятим бор экан? Тошкентга 41 йил олдин келган бўлсам, ўшандан буён, ҳаттоки Заҳириддин Муҳаммад Бобур театр номи берилганида ҳам, аввалги “Ҳамза” ҳозирги Ўзбек Миллий Драма театрига мени номимга бирорта таклифнома келмади. Таклифнома ўша пайтда Наби Раҳимовга келган, Сора Эшонтўраевага келган, Ёқуб Аҳмедовга келган, аммо менга келмаган. Ўшанда Ўш театридан озгина дилим оғриганди. Кейин яқинда, мана бултур 18 сентябрда театрда 60-йиллигим бўлди. Театримиз директори Ёқуб Аҳмедов орқали 60 йиллигимга ҳам таклифнома юбордик. Андижон шаҳридан меҳмонлар келишди, лекин Ўш театридан бирорта одам келмади. Мен институтда ўқиб юрган пайтимда ҳам, институтдан кейин ҳам неча марта қишлоғимга борадиган бўлсам, албатта Ўшга ўтиб, ўша ерда ўзимни устозларим бор, кўплари ўтиб кетди, кўплари ҳали ҳам тирик, бориб кўриб келаман. Лекин, мени хафа бўлганим, ўша 60 йиллик юбилейимга бирортаси келмади. Ўшандан кейин, қўлимни ювиб қўлтиғимга уришга мажбур бўлганман.

Би-би-си: Яна бир мухлисимиз, устозингиз Шукур Бурҳоновнинг санъаткор бўлишингизга қўшган ҳиссасини сўраган...

Эркин Комилов: Институтни битириб келганимдан кейин, Шукур Бурҳоновга бўлган ҳурматим ошган. Театрга келганимдан буён мана 48-49 актёр оламдан кўз юмди. Ҳаммаси ҳам бизни устозимиз, лекин уларни орасида Шукур акага бўлган ихлосим чексиз бўлган. У одамни ҳам менга нисбатан чексиз ҳурмати бўлган. Ўша пайтларда армиядан олиб қолиш мумкин эмас эди, мени армиядан олиб қолган. Мени уйланишимга ўзини ёрдамларини, иқтисодий ёрдамларини ҳам аямаган. Фильмларга ўтмаган бўлсам ҳам, қўлимдан еталаб, Комил Ёрматовни ёнига олиб борган. “Мана шу бола, бўладиган бола. Шу болани ролга олинг!” – деб еталаб олиб борганлари... Қаерга бормай, қанақа мушкул иш бўлса, мен Шукур акага айтардим. Шу одам қилиб берарди. У одам бетакрор актёр эди. Саҳнада ишга бўлган муносабати, репетицияга бўлган муносабати... “Ўғирлик билан бола-чақа боқма! Шундай саҳнада яшагинки, ҳар дақиқада йўталиб турадиган сил одам, сени маҳоратингни кўриб, йўтали ишдан чиқиб қолсин...!” – деган сўзларни мана шу устозим қулоқларимга қуйган.

Би-би-си: Хўжанддан Жамила Қуролованинг йўллаган саволи: Экин ака, сизни ёшлигда жуда қийналган дейишади... Сиз учун оғир бўлган кунни эслай оласизми? - Саволим оғир ботган узр...

Эркин Комилов:

Аллоҳим ташаккур борлигинг учун,
Бошимга тизгинсиз ғамлар ташладинг.
Беҳад хурсанд бўлдим ситамларингга,
Бандалар ичида мени танладинг.

Ташаккур, тишимни-тишимга босдим,
Руҳимда товушсиз, нурли куласан.
Ғамлар юборибсан, демак дунёда
Мени борлигимни ўзинг биласан.

Аллоҳ суйган бандаларига вақти соати билан ғамлар юбориб туради. Биз бандамиз, биз яратгувчи эмасмиз, ҳаммамиз ҳам Аллоҳдан сўрвочимиз. Демак, тирик жон бўлганидан кейин, инсонга ғамлар юбориб, синайди. Қани, синовдан яхши ўтармикан шу бандам, жамиятда пишдимикан баданлари, руҳияти, деб Аллоҳ бу нарсаларни юбориб туради. Тўғри, синглимизни саволларида жон бор. Тўғри, бошимизга кўп синовларни берган. Биринчи оиламдан ажралиб қолганман. Биринчи оиламни ташлаб кетган фарзандларини, кейин иккинчи оилам турмушга берди. Иккинчи оиладан жудо бўлдим. Иккинчи оила ташлаб кетганини учинчиси... Бугунги кунда Маҳбубахон деган аёлим бор. Ундан бир ўғлим бор. Маҳбубахон қолган фарзандларимнинг ҳаммасига оналик қилиб, узатган. Инсонга сабр-бардош керак экан. Инсон сабр-бардошли бўлса, қаноатли бўлса, Аллоҳ бу бандасига муруватини аямас экан.

Би-би-си: Ва сўнгги икки саволимиз мухлисимиз Шайдодан: у Ульфатлар фильмида бир девор қулаб тушганди, шу атайлабдан қулаганми ёки ўзларингиз ағанатганмисиз, деб сўрапти

Эркин Комилов: Сценарий бўйича, девол қулаши керак эди. Синчли девор бир кун аввал урилган. Урилганидан кейин, сценарийга мувофиқ, атайлаб қулатганмиз. Ўша мухлис, эшитиб турган бўлса, агар девор-певори бўлса, бизга бемалол хат ёзсин, самалётда бориб, Худо хоҳласа, деворларини уриб берамиз. Лекин, девор йиқилиб тушса, биздан эмас....

Би-би-си: “Кейин айни фильмда трамвайнинг ичида бир нуроний отахон бўларди,” - деб давом эттирибди Шайдо. - “У отахонни қаердан топгансизлар, жуда хушчақчақ отахон экан... Адресини берсангиз уни уйимга ош қилиб чақирмоқчиман...”

Эркин Комилов: Анваржон деган актёр у. Ҳозирги кунда Ўзбекфильмда ишлайди бу одам. Қувноқ, яхшигина актёр. Анваржон Мосфильмларда бир-иккита ролларда ўйнаган, Қозоқфильмда ўйнаган, Тожикфильмда ўйнаган, Ўзбекфильмда ўйнаган Анвар деган йигит.

Би-би-си: Рукнимизнинг кейинги меҳмонлари кимлар бўлишини истайсиз?

Бу ҳақдаги фикрларингизни кутиб қоламиз. Саволларингизни саҳифамизнинг ўнг томонидаги махсус форма орқали ёки uzbek@bbc.co.uk электрон манзилимизга йўлланг.