Рустам Саъдиев - Ўзбекистонда энг оммавий фильмлари билан машҳур

Рустам Саъдиев - ўзбек киномотографиясининг энг кўзга кўринган режиссёрларидан бири.

Кинорежиссёр суратга олган "Келгинди келин" фильми 2006 йил якунлари бўйича Ўзбекистонда энг оммабоб фильм дея эътироф этилган.

Рустам Саъдиев ўзбек киносеварларига "Муҳаббат синовлари", "Наҳотки сен", "Келгинди куёв", "Паноҳ" фильмлари ҳамда "Вой-дод сумалак" телелойиҳаси билан ҳам яхши таниш.

Би-би-си меҳмони рукнида Рустам Саъдиев мухлислар саволларига жавоб берди.

Би-би-си: Дастлабки савол Кореядан Алишер Қосимов исмли мухлисимиздан. У нима учун Ўзбекистонда ҳозирги пайтларда сериаллар ишланмаётганини сўрабди.

Рустам Саъдиев: Кўп нарсадан хабарлари йўқ экан. Яқинда Вазирлар Маҳкамасининг махсус қарори чиқди миллий сериаллар ишлаш бўйича. Қарор асосида мана ҳозир Ўзбекистон Давлат Телерадио Компанияси биттамас, бир нечта катта-катта кинорежиссёрни ҳар-хил сериалларни ишлаб чиқаришга туширган. Худо хоҳласа, шу йилнинг октябрь ойидан бошлаб, менинг назаримда, ўзбек сериаллари Ўзбекистондаги телеканаллар орқали қўйилиб борилади. Бундан буён ўзбек сериаллари кундан-кунга кўпайишни бошлайди. "Ўзбектелефильм" киностудияси павилиони неча йилдан бери бўш ётарди. Лекин ҳозирги кунда у ерда катта декорация қурилган. Ўша ерда ҳозирги кунда битта эмас, иккита сериал олинаяпти.

Би-би-си: "Нега Ўзбекистонда ишланаётган фильмлар довруғи Тўйтепадан нарига ўтмаяпти? Балки бизда савия ва малака масаласида муаммо борми?" - деб сўрапти Тошкентдан Қаландар Султонов

Рустам Саъдиев: Биласизми, мана шунақа саволларни кўпинча кинога ва умуман ўзбек киносига қизиқмаган томошабин беради деб ўйлайман. Агар сўнгги бир йилда ўзбек киносида бўлаётган янгиликларни айтадиган бўлсак, мана "Йўл бўлсин" фильми Евроазия кинофестивалида ўтган йили энг зўр режесура номинациясида ютиб чиқди. Бунақа фильмларимиз кўп. Мисол учун, Ёлқин Тўйчиев ўтган йили Москва фестивалида "Перспектива" номинациясида ғолиби бўлди "Чашма" фильми учун. Қамара Камоловани мана Австралияга чақиришди. Ҳозирги кунда бу фильмлар Японияга таклиф қилинган. Бир йилда камида иккита Ўзбекфильм киностудияси маҳсулоти, яъни камида иккита ўзбек киноси дунёнинг энг олий даражали кинофестивалларида қатнашиб, яхши ўринларни олиб келади.

Би-би-си: "Умуман ҳозир Ўзбекистонда олинаётган фильмларнинг асосий мавзуси севги бўлиб қолмоқда, қолган мавзулар эса шунинг атрофида бир озгина ёритилиб кетмоқда... Севги тўғрисида етарлича фильм олиб бўлинмадимикан?" - деб сўрабди Абдулла деган мухлисимиз.

Рустам Саъдиев: Мен ўйлайманки, севги-муҳаббат ҳеч қачон ўлмайдиган мавзу ҳисобланади. Драмада ҳам, трагедияда ҳам, хуллас, ҳар бир жанрда севги бўлиши мумкин. Ҳозирги кундаги асосий ўзбек томошабини ёшлардан ташкил топгани учун, кинотеатрларга студентлардан тортиб, юқори мактаб ўқувчилари боргани учун буни ҳозирги куннинг талаби деб айтиш мумкин. Лекин севги-муҳаббатни фильмларимизда кўрсатиш билан, мен ўйлайманки, ёшларнинг фикрини заҳарлаб қўймаймиз. Севги-муҳаббат орқали ёшларни қизиқтириб олиб, фильмда тарбиявий аҳаммиятга эга бўлган чизиқлар ҳам қўйиб кетилади. Умуман ота-онага бўлган меҳр-муҳаббат, ватанга бўлган меҳр-муҳаббат, қолаверса, ҳар бир Ўзбекистон ёшини ўзининг олдига қўйган мақсади бўлиши керак деган фикрни мен шахсан илгари сураман.

Би-би-си: Бирлашган Араб Амирликларидан Одил сўраяпти, нима учун охирги пайтларда олинаётган фильмларда ижрочиларнинг профессионаллик маҳоратига эътибор камайиб кетаяпти? Одил ўз фикрини ўзбек фильмларида сўнгги дамларда актёрлар ўрнига қўшиқчиларнинг таклиф этилаётгани билан изоҳлашга ҳаракат қилган.

Рустам Саъдиев: Қўшиқчиларнинг фильмларда роль ижро этишаётгани ҳақидаги саволни жуда кўп беришади. Мен бу саволга ҳар доим бир битта жавобни бераман: бу дунё практикасида бор нарса. Ўша Женифер Лопесдан тортиб Уитни Хьюстон кўпгина эстрада хонандалари... Мана Россияда Кристина Арбакайте, мисол учун. Ўшалар ҳам кўп фильмларда роллар ижро этишган. Ман ўйлайманки, ўта маҳорат билан ижро этишган. Қўшиқчи ёки хонанданинг кинога тушишига шахсан менинг ҳеч қанақа қаршилигим йўқ.. Лекин иккинчи томони, ўша хонанда берилган ролни қанақа даражада ёритиб бера олади, қанақа даражада шу ролда яшай олади? Бу, нафақат хонандага, албатта ўша ижодий гуруҳга, режиссёрга авваламбор боғлиқ бўлса керак, деб ўйлайман. Ҳамманинг нияти ҳар-хил: кимдир қайсидир хонандани олиб, ўша хонанда номидан пул қиламан дейиши мумкин ва ҳоказо. Ҳозир бизда шаклланиш даври кетаяпти. Бунга тўғри қараш керак. Мен бунга танқидий кўз билан қарамайман, ҳеч қачон. Ана энди томошабинда танлаш имконияти пайдо бўлди. Бу яхши-ку! Илгари фильмлар етишмас эди. Ҳозирги кунда эса, фильмлар кўп. Томошабин танлайди-да, чертиб-чертиб ўзига кераклисига тушади.

Би-би-си: "Рустам ака," - деб ёзаяпти Жанубий Кореядан Раҳимжон Зиёев - "Сиз ишлаган киноларингиз жудаям зўр, лекин кўпроқ комедия жанрига қаратилган. Айтингчи, сиз "Бригада", "Бумер" ва "Крот" сериалларига ўхшаб фильм ишлай оласизми?"

Рустам Саъдиев: Россия киноэкранлари орқали "Бригада" сериали қўйилса, бизда ҳам шунақа фильмлар олиниши керак, дегани эмас деб ўйлайман. Бизнинг томошабинда фильмларни қабул қилишда ўзига хос менталитети бор, дунёқараши бор. Ўшанга қайсидир маънода мослашиш керак ва қайсидир маънода томошабинни ўзимиз билан тортиб кетишимиз керак. Кино - кучли ташвиқот. Энг катта талаб ҳозирги кунда комедия жанрига бўлмоқда. Комедия жанри, мен буни қўрқмасдан айта оламан, энг оғир жанр ҳисобланади. Уни ҳар ким ҳам суратга ололмайди. Уни чуқурроқ ўрганиш керак. Лекин комедия жанрида ижод қилинса, мен ўйлайманки, фильмнинг эллик фоиз келажаги, эллик фоиз сарф-харажати чиқди деса ҳам бўлади.

Би-би-си: Британиядан Ҳотам деган мухлисимиз "Паноҳ" фильмига қанча маблағ сарфлангани ҳақида сўрабди.

Рустам Саъдиев: Ўзбек Кино Миллий агентлигининг раиси раҳбари ҳозирги кунда Ағзам ака Исҳоқов деган одам. Мен шу одамдан бир нарсага хурсандманки, ёшларга кўп йўл очиб бераяптилар. Ёш ижодкорларга "мана ижод қилинглар, ўзбек томошабининг кўнглини олишга ҳаракат қилинглар" деб айтадилар. Рақамли киноларнинг орасида "Паноҳ" фильми ҳозирги кунда Ўзбек Кинодаги энг катта бюджетли фильм ҳисобланади, деб ўйлайман. Тўқсон уч миллион сўм харажат қилинган. Албатта, бу фильм "Кодак" киноплёнкасига олинса, уч-тўрт баробар кўп пул сарфланарди. Лекин, барибир, 93 миллион сўм рақамли фильмлар учун жуда катта маблағ ҳисобланади.

Би-би-си: "Муҳаббат синовлари" фильмида "Рухшона" образини яратга актрисани нега бошқа ролларга таклиф қилмадингиз? - деб сўрапти Американинг Калифорния штатидан Обиджон Ҳидоев.

Рустам Саъдиев: "Муҳаббат синовлари" фильмида "Рухшона" ролини ўйнаган Лобар Полвонова синглимизни мен кейинги фильмларимга мўлжаллаб юрувдим, лекин улар бошқа бир жангари фильмда ўйнадилар. Термезда суратга тушдилар. Ўша пайтда биз бир-биримизни топа олмай қолдик. Кейин, шу билан, мен ҳам унга қўнғироқ қилмай қўйдим ва бошқа актрисалар билан ишлашни бошладим. Кейин тушундимки, тўғри қилган эканман. Чунки, ижодкор изланавериши, бир актрисада тўхтаб қолмаслиги керак, деб ўйлайман.

Би-би-си: Прагадан Жаҳонгир ёзади: - " Рустам ака, "Вой-дод сумалак" фильмида деярли ҳамма ўзбек поп юлдузлари қатнашган. Лекин Юлдуз Усмонова йўқ., нега?"

Рустам Саъдиев: Фильмни кўрган бўлсалар, унда "Ойпошша" деган образ бор эди. Менинг ҳамкасбим Шоира Ғиёсова ўша ролни ижро этганлар. Аслида Юлдуз Усмоновани мана шу "Ойпошша" ролига таклиф қилган эдим. Ўзлари хоҳламаганлар ўша пайтда. Лекин, мен ўзим жуда хоҳлаган эдим шу ролни ўйнашларини. Тўғрисини айтсам, "мени бунча қаритиб юбордингиз," - дегандилар. Энди бу ҳазил фильми бўлгани учун уларга берилган ролни балки яхшироқ тушунмагандирлар. Хуллас, шунақа вазият бўлганди. Лекин, Юлдуз Усмоновани олмаслик нияти ҳеч бўлган эмас. Чунки мен Юлдуз Усмонованинг қирққа яқин видео клипини суратга олганман. Яқин бир йилдан ошди, ўша видеоклипларини мендан ҳам ёшроқ, бир бошқачароқ фикрли ёш клип мэйкерларга топшираяптилар. Мен жуда ҳурмат қиламан у инсоннинг ижодини, ўзини ҳам.

Би-би-си: Ойбек Мирзо исмли мухлисимиз ёзаяпти: "Рустам ака, биламан, сиз кинорежиссёр, лекин мен мусиқага оид савол бермоқчи эдим. Ҳозирда кўпчилик Ўрта Осиёдаги, хусусан Ўзбекистондаги поп вокал гуруҳлари жуда яхши мусиқалар ёзишаяпти. Лекин ўша маъноли мусиқага клиплар ҳазил-мутойиба шаклида ишланмоқда. Сизнинг бу ҳақдаги фикриниз?"

Рустам Саъдиев: Қайси бир маънода клип мэйкерларимизга маблағ етишмайдими ёки фикр қилишаётганларида шошиб қолишадими... Чунки бизда санъаткор кўп. Видео клиплар ҳам кетма-кет олинади. Видео клип оладиган ҳаққонний усталар эса Ўзбекистонда саноқли. Эстрадамизда олдин умуман мусиқали ролик олиб юрган санъаткорлар ҳам ҳозирги куннинг томошабинига видеоклип бўлмаса, бўлмас экан, деган тушунчага келишди ва ҳозир 35-40 ёшгача бўлган санъаткорларимиз, эстрада хонандаларимиз ҳаммаси ўзига видеоклиплар олдирмоқда. Секин-секин, мен ўйлайманки, бу клип дунёсида ҳам шаклланиш бораркан, бири икинчисидан зўрроқ клиплар чиқиб келади. Чунки, санъаткорларимиз ҳам кўпайиб бориши баробарида, яхши маънодаги ижодий рақобатнинг ўзи мэйкерлардан видеоклипларга янада чуқурроқ ёндашишни талаб қила бошлайди. Шундай ҳам бўлаяпти.

Би-би-си: "Нима учун Қирғизистон ёки Тожикистонда Ўзбекистонда ишланган фильмлар Ўзбекистоннинг ўзига қараганда тезроқ сотувга чиқарилади?" - деб сўрапти Туркиядан Маҳмудов исмли мухлисимиз.

Рустам Саъдиев: "Қароқчилик" дунёнинг энг ривожланган мамлакатларида ҳам бор. Бизни ҳам четлаб ўтмайди. Қайси бир даражада бунга қарши курашилаяпти ҳам, лекин... Албатта, пойтахтда сотувга чиқиб кетиши қийинроқ.. Чунки, асосий назорат пойтахда бўлади. Лекин, барибир, бизда ҳам бор. Мана масалан фильмларимиз чиқиб кетади, бошқа бўлади... Қўшни республикаларда энди бемалол. Ҳеч ким ҳеч нарса демаса керак. Лекин, ўша фильмлар ҳам шу ердан боради-ку...

Би-би-си: Сўнгги савол Ўзбекистондан келган. Матқовул Эшамов исмли мухлисимиз сўраяпти: "Ўзбекистон киномотографияси Марказий Осиё Ҳолливудига айланиши учун нима қилиш керак?"

Рустам Саъдиев: Мен ўйлайманки, турмушимизнинг кўп соҳаларида қанча тез ривожланиш бўлса, шу қаторда кино соҳасида ҳам янада кўпроқ ривожланиш бўлади. Бу жуда узвий боғлиқ нарса. Бир кунмас, бир кун биз ҳам Ҳолливуд даражасига етмасак ҳамки, камида Ўрта Осиё томошабинини кўнглини заб этадиган киномотографияга айлансак керак, деб умид қиламан.