Ўзбекистон: Тиббиётда сунъий ақлни ривожлантираётган дастурчи қиз

Ўқилиш вақти: 3 дақ

Ўзбекистонлик IT мутахассиси Дилдорахон Ғаниева тиббиётда ташхис қўйишни осонлаштиришга мўлжалланган стартап устида ишлаяпти. Унинг номи – Aortavision.

Тўрт йилдан бери Ўзбекистонда ахборот технологиялари соҳасида ишлаб келаётган Дилдорахонга кўра, сунъий ақл тиббиётда кескин бурилишлар қилиш салоҳиятига эга.

BBC ундан аввало Aortavision ғояси унда қаердан пайдо бўлгани ҳақида сўради.

Ғаниева: Ҳозирги вақтда мен ривожлантираётган Aortavision номли лойиҳа сунъий ақл, яъни AI ёрдамида тиббий тасвирларни таҳлил қилишга қодир бўлади.

Асосий технологиямиз тиббий тасвирларни тезкор ва аниқ таҳлил қилиш учун такомиллаштирилган машинавий ўқитиш алгоритмларидан фойдаланади. Намуналар ва аномалияларни аниқлаш орқали биз соғлиқни сақлаш муассасаларига ўз вақтида ташхис қўйиш учун асосли қарорлар қабул қилиш имконини берамиз.

Бу ғоя пандемия пайтида, менда яллиғланиш йўқлигига ишонч ҳосил қилиш учун ўзим ўпканинг МСКТ текширувига боришимга тўғри келганида пайдо бўлди. Шифокор суратимни узоқ вақт кўздан кечириб, тахминан 5-10 фоиз ўпкам зарарлангани ҳақида хулоса ёзди. Шунда менга 5 ва 10 фоиз ўртасидаги оралиқ жуда катта бўлиб туюлди ва менда "Аниқроқ рақамларни олишнинг бошқа усули бормикан?" деган савол пайдо бўлди.

Мен дастурчи бўлганим сабабли, ҳар доим сунъий интеллект соҳасида ўзимни синаб кўришга қизиққанман. Шундай экан, бу лойиҳа жамиятга фойда келтирадиган касбий ривожланишнинг ажойиб усули деб қарор қилдим. Аввалига бу қўрқинчли эди, чунки биламан, нотўғри натижалар ёмон оқибатларга олиб келиши мумкин ва бировнинг ҳаёти учун жавобгарлик жуда катта, лекин келажакда афсуслангандан кўра, ҳозир ўзимни синаб кўришга қарор қилдим.

BBC: Тиббиётда сунъий ақл шу пайтгача қандай муваффақиятларга эришди?

Skip Энг кўп ўқилган and continue reading
Энг кўп ўқилган

End of Энг кўп ўқилган

Ғаниева: Сунъий ақл аллақачон тиббиётда муҳим рол ўйнамоқда ва ундан фойдаланиш кенгайишда давом этмоқда. Қуйида ундан муваффақиятли фойдаланишнинг бир нечта мисоллари келтираман:

  • Касалликларни ташхислаш: сунъий ақл касалликни эрта босқичларда аниқлашга ёрдам беради. Машина ўрганиш алгоритмлари рентген, МРТ ёки КТ каби тиббий тасвирларни таҳлил қилади ва патологик ўзгаришларни, шу жумладан ўсмаларни юқори аниқлик билан аниқлайди. Бу онкологияда айниқса муҳим, чунки ўз вақтида ташхис қўйиш инсон ҳаётини сақлаб қолиши мумкин;
  • Янги дори воситаларини ишлаб чиқиш: дори воситаларини яратиш кўп вақтни олади ва катта молиявий харажатларни талаб қилади. Сунъий интеллект моддаларнинг ҳужайралар билан ўзаро таъсирини моделлаштириш ва мумкин бўлган ножўя таъсирларни башорат қилиш орқали бу жараённи тезлаштиради;
  • Виртуал ёрдамчилар: чат-ботлар ва бошқа AI-ассистентлар беморларга қабулга ёзилиш, маслаҳатлар ва дори-дармонларни қабул қилиш ҳақида эслатмалар олишда ёрдам беради. Бу тиббиёт ходимлари елкасидаги юкламани камайтиради ва тиббий хизматларни янада арзонлаштиради;
  • Шахсийлаштирилган даволаш: генетик маълумотлар, касаллик тарихи ва бошқа омиллар асосида сунъий ақл индивидуал даволаш режаларини ишлаб чиқади. Масалан, у саратон касаллиги билан оғриган беморлар учун уларнинг ўзига хос хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда энг мос даволаш схемаларини танлайди;

BBC: Ёш аёл сифатида IT соҳасини ўрганиш ва ундаги бугунги рақобат сизга қанчалар осон ё қийин туюлади?

Ғаниева: IT аёллар учун қийинроқ деган стереотип мавжуд. Ўз тажрибамдан келиб чиқиб айтишим мумкинки, катта қизиқиш ва қобилият билан бу соҳада ҳар қандай юксакликка эришиш мумкин. Университетда ўқиётганимда, бошида мен ўзимга бутун оқимдаги энг аҳмоқ талаба бўлиб туюлгандим, лекин бир мунча вақт ўтгач, буларнинг барчаси бизнинг ўзимиздаги қўрқув ва ёлғон эътиқодларимиз эканлигини англадим. Яхши академик натижалар учун стипендия олганимдан сўнг, ҳаммаси менинг қўлимда эканлигини ўзимга исботладим.

Битирув арафасида мен халқаро компанияга дастурчи сифатида ишга жойлашдим ва жуда қимматли тажрибага эга бўлдим. Мен backend йўналишини танлаганимдан ҳамма ҳайрон бўлди, чунки кўп ҳолларда қизлар frontend ёки лойиҳа бошқарувини танлайдилар. Аввалига тўлиқ эркаклар жамоасига қўшилиш бироз қийин бўлиши мумкин, аммо бироз вақт ўтгач, аксинча, сизга эҳтиёткорроқ муносабатда бўлишларини ва ҳар қандай қўллаб-қувватлаш ва ёрдам беришга ҳаракат қилишларини тушунасиз.

Менинг ҳар бир қизга етказмоқчи бўлган шиорим шуки, энг муҳими - бу сизнинг маҳоратингиз ва профессионаллигингизга боғлиқ, жамиятда мавжуд афсоналарга ишонманг.

BBC: Ўзбекистонда яхши IT мутахассиси бўлиб етишиш мумкинми?

Ғаниева: Албатта! Ҳозирда IT мутахассислари учун ўзбек тилидаги дастурчилар бепул курсларидан тортиб, ушбу соҳадаги стартаплар учун инкубация ва акселерация дастурларигача бўлган кўплаб имкониятлар мавжуд.

Агар сиз нимадан бошлашни ёки ким билан маслаҳатлашишни билмасангиз, унда IT Community, Women In Tech ва бошқа турли ҳамжамиятларга қўшилиш орқали Ўзбекистондаги барча тадбирлар ва семинарлардан хабардор бўлишингиз, шунингдек, ҳамфикрлар билан танишишингиз мумкин. Чунки бу соҳада нетворкинг жуда муҳим.

Юқорида айтганимдек, ҳамма нарса сизнинг қўлингизда ва агар сиз ҳақиқатан ҳам хоҳласангиз, катта муваффақиятга эришишингиз мумкин.

Телеграм каналимиз:

Skip content and continue reading
https://t.me/bbcuzbek

End of content