Тинчлик кенгаши саммити: Ўзбекистон президентининг иштироки нимани англатади? Кенгашга аъзо ва иккиланаётган давлатлар кимлар? НАТО ва Трамп Гренландия бўйича нима муҳокама қилди? (Видео)

21 январ куни Президент Шавкат Мирзиёев Швейцариянинг Цюрих шаҳрига ишчи ташриф билан етиб келди, дея хабар берди расмий нашриётлар. У халқаро аэропортда Савдо ва саноат палатаси раҳбари Дорит Пробст томонидан кутиб олинди, бу сафар расмий дипломатик учрашувлар кун тартибининг бошланишини белгилайди. Ташриф доирасида Мирзиёев 22 январ куни Давос шаҳрида бўлиб ўтадиган "Тинчлик Кенгаши" хартиясини имзолаш маросимида иштирок этади, деб айтилмоқда.

Ушбу ташриф Президент Доналд Трампнинг таклифи асосида ташкил этилган янги халқаро структура – Тинчлик Кенгаши доирасида бўлиб ўтмоқда. Мирзиёев олдинроқ бу ташаббусга асосчи давлат сифатида қўшилиш таклифини қабул қилганини маълум қилган. Бу эса узоқ давом этаётган можаролар, хусусан, Яқин Шарқдаги низоларни ҳал этишда халқаро ҳамкорликни чуқурлаштиришга қаратилган қадам сифатида баҳоланмоқда.

Шунингдек, UzA нашриётининг ёзишича, президентнинг Давосда бир қатор икки томонлама учрашувлар ўтказиши режалаштирилган бўлиб, бу орқали Тошкентнинг глобал дипломатик майдонда фаоллиги ва стратегик шериклик алоқаларини мустаҳкамлаш истаги яна бир бор намоён бўлади. Мақолада ушбу ҳаракат Ўзбекистоннинг халқаро тинчлик ва барқарорлик ташаббусларига ҳисса қўшишга тайёрлигидан далолат бериши айтилади.

Трампнинг Тинчлик Кенгаши маросимида кимлар иштирок этди?

Президент Трамп Тинчлик Кенгаши хартиясини имзолаш маросимида 19 давлатнинг етакчилари ва вакиллари билан бирга бўлди.

Имзолаганлар:

Аргентина - Президент Хавер Милеи

Арманистон - Бош вазир Никол Пашинян

Озарбайжон - Президент Илҳом Алиев

Баҳрайн - Шайх Иса бин Салман Ал Халифа

Болгария - Бош вазир Росен Желязков

Венгрия - Бош вазир Виктор Орбан

Индонезия - Президент Прабово Субианто

Иордания - Бош вазир ўринбосари Айман Сафади

Қозоғистон - Президент Қосим-Жомарт Тўқаев

Косово - Президент Вжоса Османи

Монголия - Бош вазир Гомбожав Занданшатар

Марокаш - Ташқи ишлар вазири Нассер Боурита

Покистон - Бош вазир Шаҳбаз Шариф

Парагвай - Президент Сантиаго Пена

Қатар - Бош вазир Шайх Муҳаммад бин Абдул Раҳмон Ал Тани

Саудия Арабистони - Ташқи ишлар вазири Фаисал бин Фарҳан Ал-Сауд

Туркия - Ташқи ишлар вазири Ҳакан Фидан

Бирлашган Араб Амирликлари - Ижроия ишлар раҳбари Халдун Ал Муборак

Ўзбекистон - Президент Шавкат Миромонович Мирзиёев

Трамп: "Ғазо можароси энди "кичик ёнғинлар"

Давос шаҳрида бўлиб ўтган "Тинчлик Кенгаши" нутқи давомида Трамп Ғазо ҳақида гапирди. Йил бошида тинчлик келишуви имзоланган бўлиб, унда Исроил гаровдагилари ва Фаластин маҳбусларининг алмашинуви назарда тутилган эди. Трампнинг айтишича, Ғазодаги уруш "ҳақиқатан ҳам якунланмоқда" - ҳозирги можаро "кичик ёнғинлардан" иборат бўлиб, уларни осонлик билан ўчириш мумкин. Ҳамас эса "эҳтимол ваъда қилган ишини бажаради", деди Трамп. "Улар қуролларини топшириши керак, агар шуни қилмаса, бу уларнинг охири бўлади."

Трамп: Тинчлик кенгаши "энг муҳим органлардан бири бўлиш салоҳиятига эга"

Трамп Тинчлик Кенгашидаги нутқида кенгаш "илгари яратилган энг муҳим органлардан бири бўлиш салоҳиятига эга"лигини таъкидлади, шунингдек, у раис бўлиш шарафига эга экани ҳақида қўшимча қилди.

"У ажойиб ишлаяпти… деярли ҳар бир давлат унга аъзо бўлишнии хоҳлаяпти," деди у.

Буюк Британия Россия Президенти Владимир Путиннинг мумкин бўлган иштироки билан боғлиқ хавотирлар сабабли шубҳалар билдирган. Душанба куни Трамп, Президент Эммануэл Макрон қўшилмаслик қарорини билдиргач, Франция виносига 200% бож солишни таҳдид қилган.

Қайси давлатлар Тинчлик Кенгашига қўшилишга розилик билдирди?

Тинчлик Кенгаши дунё етакчиларидан иборат бўлади ва дастлаб Ғазони қайта тиклаш режасининг бир қисми сифатида яратилган, аммо ваколати кенгайган.

Чоршанба куни Саудия Арабистони, Қатар, Туркия ва Миср каби етти давлат кенгашга қўшилишини эълон қилган. Исроил ҳам иштирокини оммавий тасдиқлаган.

Биринчи бўлиб қўшилган давлатлар қаторига Марокаш, Беларус ва Баҳрайн киради.

Канада, Россия ва Буюк Британия ҳам таклиф қилинган. Бугун эрталаб Ташқи ишлар котиби Ивет Купер BiBiSi га Буюк Британия бугун имзо қўймайдиганини, Россия Президенти Владимир Путиннинг иштироки билан боғлиқ хавотирларни сабаб қилиб кўрсатган.

Германия канцлери Мерц: "Диктаторлар ходимларга эга бўлиши мумкин, лекин биз шериклар ва ишончли дўст бўлишимиз керак"

Швейцариянинг Давос шаҳридаги Жаҳон иқтисодий форумида қатнашгандан сўнг, Германия канцлери Фридрих Мерц бугун Давосда сўзлашаётган дунё етакчилари қаторида. Унинг айтишича, ҳеч бир давлат "янги жаҳон тартибига бўйсунмайди", аксинча улар "танловга эга".

Фақат куч асосида ишлайдиган дунё "хавфли жой" бўлиб, унда "ғолиблар жуда қатъий" бўлади, деди у.

Мерц Россиянинг Арктикадаги таҳдидини АҚШ жиддий қабул қилаётганини мамнуният билан қарши олди. "Биз Европа НАТО иттифоқчилари сифатида шимолий ҳудудни ҳимоя қилишда кўпроқ иш қилишимиз керак, деган эътиқодни бўлишамиз," деди у.

Шунингдек, у Трампнинг кеча билдирган фикрларини ҳам қўллаб-қувватлаб, уларни "тўғри йўл" деб атади ва тарифлар трансатлантик алоқаларнинг асосларини заифлаштириши мумкинлигини қўшиб қўйди.

Шунга қарамай, Мерц сўнгги вақтларда НАТО аъзолари ўртасидаги тарангликни "хафа қилувчи" деб атади ва иттифоқни "сақлаб қолиш" муҳимлигини таъкидлади.

"Диктаторлар ходимларга эга бўлиши мумкин, лекин биз шериклар ва ишончли дўст бўлишимиз керак", деди у.

Мерц Европа "давлат томонидан қўллаб-қувватланган адолатсиз савдо амалиётлари, хомашё протекционизми, технологияларга тақиқ ва ихтиёрий тарифлар"га қарши бўлиши кераклигини қўшиб қўйди, ва "тарифлар қоидалар билан алмаштирилиши, бу қоидаларга риоя қилиниши керак", деди.

Буюк Британия Ташқи ишлар вазири "Арктикани назорат қилиш" бўйича қўшимча тафсилотлар берди

Ташқи ишлар вазири Ивет Купер BiBiSi Radio 4 нинг Today дастурида, шунингдек, BiBiSi Breakfast дастурида ҳам сўзлади.

У келишув доирасида муҳокама қилинган "Арктикани назорат қилиш" лойиҳаси НАТО давлатларини бирлаштириб, умумий таҳдид устида ишлашга мўлжалланган операция дастури бўлишини айтди.

Унинг айтишича, иш "турли Арктика давлатлари бирлашиши ва бошқа НАТО давлатлари томонидан қўллаб-қувватланиши" мумкин.

Трамп илгари билдирган таҳдидларни нима учун камайтиргани ҳақида сўралганда, Купер шундай деди: "Менга кўринишича, иттифоқчилар ўртасида жуда мувофиқлаштирилган ёндашув мавжуд бўлган."

У Буюк Британиянинг Чагос ороллари бўйича келишувга миллиардлаб маблағ сарфлагани ҳақида ҳам саволга жавоб берди. Сўнгги кунларда Трамп бу келишувни танқид қилган, у Буюк Британия ва АҚШ ҳарбий базасини қайтариб ижарага олиш орқали Чагос оролларини Маврикийга берувчи келишув эди.

Купер айтишича, бу келишув Буюк Британиянинг АҚШ билан кучли мудофаа ва разведка ҳамкорлигини таъминлашга қаратилган ва келгусида буни давом эттириш учун қонуний асосга эга. У қўшимча қилиб, Трамп сўнгги кунларда Гренландия бўйича Буюк Британияга босим ўтказиш воситаси сифатида Чагос келишувидан фойдаланганини айтди ва бу Консерваторлар учун "ҳафсала тўсадиган" ҳолат эканини таъкидлади.

Дания қўмитаси Гренландия хавфсизлик музокараларида "Арктикани назорат қилиш"ни таклиф қилди

Дания Ташқи сиёсат қўмитаси раиси Гренландия бўйича хавфсизлик музокараларида нима таклиф қилинганига оид тафсилотларни берди.

BiBiSi Today дастурига берган интервюсида Криштиан Фрис Бах унинг қўмитаси "Арктикани назорат қилиш", ҳудудни патрул қиладиган кемалар ва самолётлардан иборат, лойиҳасини НАТО Бош котиби Марк Рутте билан музокараларда таклиф қилганини айтди.

У бу таклифнинг Трамп билан муҳокама қилинишини умид қилганини қўшиб қўйди.

"Дания НАТО иттифоқчилари билан бирга ҳарбий мавжудлигимизни кучайтирди. Умид қиламанки, америкаликлар ҳам қўшилади, бу ижобий ривожланиш бўлади," деди у BiBiSi га.

НАТО ва Трамп Гренландия бўйича нима муҳокама қилди?

Давосда НАТО Бош котиби Марк Рутте билан учрашувдан сўнг, Доналд Трамп кеча кечқурун, улар Гренландия бўйича келажакдаги келишув доирасини шакллантирганини айтди.

Лекин келишув тафсилотлари ҳануз ноаниқ қолмоқда.

Дипломатик манбалар BiBiSi нинг АҚШдаги ҳамкори SiBiEs айтишича, АҚШнинг мустақил Дания ҳудудини бошқариш ёки эгаллаш бўйича келишув мавжуд эмас.

Музокаралардан сўнг Рутте Fox Newsга, Гренландия масаласи "бугун президент билан суҳбатларимда яна кўтарилмади", деган.

Трамп НАТО раҳбари билан учрашувдан кейин журналистларга, эҳтимолий келишув минераллар ҳуқуқи билан боғлиқ бўлиши мумкинлигини билдирди ва "Golden Dome" мудофаа тизимида ҳам ҳамкорлик бўлиши мумкинлигини айтди.

"Бу узоқ муддатли энг муҳим келишувдир", деди Трамп журналистларга кейинроқ. "Бу ҳар бир томон учун жуда яхши позиция яратади, айниқса хавфсизлик ва минераллар билан боғлиқ масалаларда."

Музокаралардан сўнг НАТО матбуот котиби Аллисон Ҳарт шундай деди: "Дания, Гренландия ва АҚШ ўртасидаги музокаралар давом этади ва мақсад – Россия ва Хитойнинг Гренландияда иқтисодий ёки ҳарбий жиҳатдан позиция эгаллашининг олдини олиш."