Soykırım anıtında kafatasları sergileniyor

Ruanda soykırımının boyutları inanılmayacak kadar büyük. Yedi ila sekiz milyon nüfuslu bir ülkede yaklaşık bir milyon insan yani nüfusun neredeyse yüzde onbeşi öldürülmüştü.

Olayların boyutlarının büyüklüğü ve zanlıların çokluğu nedeniyle, uluslararası mahkeme yetersiz kalıyor.

Sırf Ruanda soykırımı davalarını görmek üzere kurulan uluslararası mahkeme, şu ana kadar ancak en öne çıkmış bir kaç davaya bakabildi.

Bu hızla bütün davaların tamamlanması mümkün değil. Ruanda'nın normal mahkemelerin işleyişi içinde de bu davaları tamamlıyabilmesinin yüzlerce yıl alabileceği söyleniyor.

Adalet nasıl sağlanacak?

Ruanda hükümeti çözüm olarak ülkedeki köy mahkemeleri geleneğini canlandırıp devreye sokmaya karar verdi.

Ruanda'da "gacaca" adı verilen bu mahkemelerde yargılanacak sanıklardan suçlu olduğunu itiraf edenlerin cezalarının hafifletileceği söyleniyor.

Geleneğe göre her bir köy kendi yargıçlarını ve usta arabulucularını seçiyor. Bu kişilere daha sonra temel bir hukuk eğitimi veriliyor.

En ciddi soykırım davaları hala uluslararası mahkemenin yetkisinde olacak. Köy mahkemelerine ikincil davalar aktarılacak.

Eleştiriler

İnsan hakları örgütleri Ruanda'daki gacaca mahkemelerinin, sanıklara bir vekil yani avukat tutma hakkı vermediğinden uluslararası hukuk ölçütlerine uymadığını söylüyorlar.

Bir başka eleştiri ise diğer yönden. Suçunu itiraf edenler için öngörülen cezalar çok hafif bulunuyor.

Fakat, Ruanda hükümetine göre zanlıların 1994 yılından bu yana yargılanmayı beklediği ve mahkemelerin davalara yetişemediği gözönüne alındığında köy mahkemelerini devreye sokmaktan başka bir çare yok.

Böylelikle sancılı bir süreç yaşanacağı belli olsa da Ruanda'lılar ülkenin Hutu ve Tutsi toplumlarının sonunda geçmişin güvensizliklerini geride bırakabileceğini ve on yılı aşkın zamandır cezaevinde bekleyen onbinlerce zanlının bir kısmının evlerine dönebileceğini umuyor.