Lindsey Hilsum BBC Muhabiri, Kigali, Ruanda

Kigali sokakları şiddet olaylarının merkezi oldu

Kigali merkezinde, arkadaşlarla akşam yemeği yiyorduk.

Birden çok kuvvetli bir patlama duyduk. Hemen ne olduğunu anlamak için bahçeye fırladık. Karanlıkta, uzakta havaalanı yönünde gökyüzünü alevlerin sardığını gördük.

Ruanda devlet başkanının uçağının düştüğünü ise Londra'dan telefonla bildirdiler. Bütün yollara barikatlar kurulmuştu. Evden çıkamadım.

Telefon hiç susmadı. Arayanların çoğu, tanıdığım Ruandalı Tutsi'lerdi ve dehşet içindeydiler.

Françoise telefonda bana, "ölümü bekliyoruz. Evin etrafında bekliyorlar. Komşuların cesetlerini görüyorum camdan. Sıra bize geldi." dedi.

Bir başka arkadaşım, Monica ise "İşim bitti" diyordu.

Kocası ülke dışındaydı, beş çocuğunu ise dedesi ve ninesiyle kalmaya yollamıştı. Bana, "Kocama söyle" dedi. "Ben öldükten sonra çocuklara sahip çıksın." Bütün bu kabusun sonunda kendisinin kurtulup, beş çocuğunun öldürüleceğini nasıl bilebilirdi ki?

François diye bir tanıdığım daha vardı. Hutu'ydu ama karısı Tutsi'ydi.

Telaş içinde "Oğlum uzun boylu, Tutsi'ye benziyor, kimlik kartını gösteriyorum, kabul etmiyorlar, öldüreceğiz diyorlar, ne yapacağım bilemiyorum" diyordu telefonda.

İki gün evden çıkamadım. Üçüncü gün, kızılhaç yetkilisi Phillippe Guayere arayıp, "Lindsey, dışarı çıkıp, olanları görmen lazım" dedi.

Arabama atladım. Korku içindeydim. İçimden "şimdi Kızılhaç binasının yolunu şaşırıp yanlış bir yere sapacağım ve beni öldürecekler" diye düşünüyordum.

Olayların vahametini bütün boyutlarıyla anlamaya o gün başladım. Kızılhaç'ın yaralı toplayan aracıyla gezdim. Fazla yaralı yoktu. Sadece yığınlar halinde ölü vardı.

Kamyonetler hiç durmadan ceset taşıyordu. Bir ara gözüm yere ilişti. Sokaklardaki yağmur oluklarından kan akıyordu. Bense gördüklerime hala inanamıyordum.

Aradan geçen yıllar boyunca gördüğüm dehşetin etkisinden kurtulmaya çalıştım.

Ama onuncu yıldönümünde Ruanda'da yaşadıklarım bir bir beynime üşüşüyor yeniden. Ve uzlaşma söylemine rağmen, sorumluları affedemeyen Ruanda'lıları suçlayamıyorum.

Bugün, soykırımı hatırlamanın ötesinde konuşulması gereken bir konu var aslında.

Soykırım yüzünden acı çekerek ve yavaş yavaş hala ölmekte olan kadınlar.

Yani, tecavüz edilen, ve bu sırada HIV virüsü alıp AIDS olan kadınlar.

Bugün, bu kadınlara ucuz AIDS ilaçları temin edilmesine öncelik verilmesi gerekiyor.

Dünya çocuklarının, annelerinin, babalarının, kardeşlerinin ölümünü seyretmek zorunda kalan bu kadınların ölümüne seyirci olmamalı.

BBC muhabiri Lindsey Hilsum, on yıl önce Ruanda devlet başkanının uçağı düşürüldüğünde, BBC muhabiri olarak başkent Kigali'de görevliydi ve soykırımı yaşadı.