Kamil Erdoğdu Pekin

Eski lider Mao Zedung'un "Ayağa kalktı" dediği Çinliler için 1980'ler ve 1990'lar ekonomik başarıların öne çıktığı yıllar oldu.

O günlerde her yıl sonu yaklaştığında veya yeni yılın ilk günlerinde ekonomik başarıların altını çizen istatistiklere bolca yer verilirdi.

Belki bir süre sonra daha sağlıklı değerlendirilebilecek, ama son 2-3 yıl Çin'in ekonomideki büyümenin, dünya ekonomisi ile bütünleşmenin ve dev bir nüfusa sahip olmanın bedellerini ödemeye başladığı yıllar olarak görülebilir.

Buna rağmen SARS vakasına rastlanmaması ve kuş gribi salgınının kontrol altına alınması 2004'de başarı hanesine yazılan önemli olaylardı.

2004 yılına damgasını vuran olayların başında maden kazaları geliyor.

Resmi rakamlara göre, Çin'de bu yılın Ocak ve Kasım ayları arasında meydana gelen 3.413 maden kazasında 5.286 kişi öldü.

Yurtdışındaki izleme kuruluşlarına göre ise bu rakam gerçekte çok daha fazla.

Söz konusu maden kazalarının yüzde 80'inin kömür ocaklarında meydana geldiği bildirildi.

Tayvan hala sorun

Çin hükümetinin son yıllarda hidroelektrik ve nükleer santrallere büyük miktarda yatırım yapmasına ve öncelikli projeleri arasına almasına rağmen uzmanlar, Çin'in daha uzun yıllar enerji konusunda esas olarak kömür üretimine güvenmeye devam edeceğini vurguladılar.

Siyasi alanda Tayvan sorunu 2004 yılında da güncelliğini korudu.

Pekin yönetimi, Tayvan'ın bağımsızlığı yönündeki girişimlere seyirci kalmayacaklarını, hatta bağımsızlık yönündeki girişimlerin ve provokasyonların sürmesi durumunda Tayvan boğazında çatışmanın kaçınılmaz olduğunu sık sık yinelediler.

İç siyasette Cumhurbaşkanı ve Çin Komünist Partisi Merkez Komitesi Genel Sekreteri Hu Jintao'nun, Merkezi Askeri Komisyonu başkanlığını da Jiang Zemin'den devralarak liderliğini pekiştirmesi, dış politikada ise Fransa, Almanya ve Rusya liderlerinin ziyaretleri akıllarda kalan olaylardı.

Fransa Cumhurbaşkanı Jacques Chirac'ın Çin ziyaretinde iki taraf arasında 20, Almanya Başbakanı Gerhard Schröder'in ziyaretinde de 22 işbirliği anlaşması imzalandı.

2004 yılındaki ekonomik olaylara bakıldığında, dikkati çeken olayların başında dış ticaretin ilk kez 1 trilyon Amerikan dolarını geçmesi ve dokuz yıl sonra ilk kez faizlerin artırılması geliyor.

Ekonomi gelişiyor, peki sosyal yaşam?

Ancak Aralık ayındaki istatistik haberlerine bakıldığında, ekonomik başarılarla dolu haberlerin 10-20 yıl öncesine göre daha az olduğunu söylemek mümkün.

Dikkat çeken bir nokta ise sosyal problemlerin ve bunlarla ilgili haberlerin artması. Çin'de intiharların, boşanmaların, aile içi şiddetin artması bu haberlerden bazıları.

Çinli psikologlar 1,3 milyarlık Çin nüfusunun yüzde 20'sinin psikolojik sorunları bulunduğunu, ancak bu kişilerle ilgilenecek uzman sayısının çok yetersiz olduğunu ifade ettiler.

Bazı şehirlerde boşanmalar yüzde 30 arttı. Ülkenin en büyük şehri Şanghay'da yılın ilk dokuz ayında 20 binden fazla çift boşandı.

Hatta Çinli yetkililer son yıllarda DNA testi yapılan çocukların sayısının arttığını ve bunun daha çok çiftler arasındaki güvensizlikten kaynaklandığını belirttiler.

2005 yılında Çin'i ekonomide de zorlu günler bekliyor.

Uzmanlara göre Çin önümüzdeki yıl iç borçlanmayı azaltarak kamu maliyesini rahatlatacak ve bu arada yatırımları ve büyümeyi düşürecek.

Bu durum bir istihdam baskısı oluştursa da, nüfusun yaşlanmasından dolayı baskının korkulduğu kadar büyük olmayacağı sanılıyor.

Büyümenin düşürülmesi ile de enerji sıkıntısı hafifletilmeye çalışılacak.

Bu arada dünyanın en kalabalık ülkesi Çin'de 30 yıldır uygulanan tek çocuk politikasına rağmen aşırı nüfusun getirdiği sorunlar endişelendiriyor.

120 milyon işsiz

Çinli uzmanlar her yıl yaklaşık 10 milyon kişi artan Çin nüfusunda, genel nüfus kalitesinin düşük olduğuna dikkat çekiyorlar.

Onbeş yaşın üzerinde 85 milyondan fazla okuma bilmeyen veya yarı eğitimli insanlar, engelli veya hastalar da dahil 120 milyonu bulan işsizler grubunun ve şehirlere göç eden nüfusun sorunları çözüm bekliyor.

Çok değil, orta yaşlı ve yaşlıların çok iyi hatırladığı bir geçmişte karın doyurmanın en büyük bahtiyarlık olduğu Çin'de ekonomik büyüme ve yaşam seviyesinin yükselmesi ile sosyal sorunlar ve talepler çeşitleniyor.

Çin'in 2010 yılına kadar dünyanın en büyük üçüncü otomobil üreticisi olacağı açıklanırken, büyük şehirlerdeki trafik sorunu ve hava kirliliği ciddiyetini koruyor.

Resmi rakamlara göre halen 30 milyon insan açlık sınırında yaşarken, şehirlerde estetik ameliyatı olan kadınların ve göğüslerine protez taktıran erkeklerin sayısı artıyor.

Özetle 2005'in Çin'in, nüfusun getirdiği baskıları çözmeye çalışmasının yanı sıra dengeli gelişmeyi de aradığı zorlu bir yıl olması bekleniyor.

Gelişmeleri, dünyanın dört bir yanındaki gazetecilerin izlenimleri ile aktardığımız Dünyaya Açılan Pencere programını, her hafta Pazar günleri, TSİ 11.00 ve TSİ 18.00'deki radyo yayınlarımızda dinleyebilirsiniz.