รัสเซีย ยูเครน : ธุรกิจ “กองกำลังรับจ้าง” สบโอกาสทำเงินมหาศาลในสงครามยูเครน

ประกาศรับสมัครงานชิ้นหนึ่งในเว็บไซต์ Silent Professionals หรือ "มืออาชีพซุ่มเงียบ" แหล่งชุมนุมของผู้คร่ำหวอดในแวดวงอุตสาหกรรมรักษาความปลอดภัยและธุรกิจทหารรับจ้าง ระบุว่าต้องการอดีตทหารเข้าร่วมปฏิบัติการลับของเอกชนในยูเครน โดยจะจ่ายค่าจ้างสูงลิ่วถึงวันละ 2,000 ดอลลาร์สหรัฐฯ หรือราว 66,000 บาท แถมด้วยเงินโบนัสพิเศษอีกต่างหาก

ประกาศรับสมัครงานนี้ถึงจะดูเหมือนมาจากภาพยนตร์บู๊แอ็กชั่นมากกว่าชีวิตจริง แต่ผู้เชี่ยวชาญเรื่องกิจการของ "บริษัท กองกำลังเอกชน" (Private Military Companies - PMCs) อย่างโรเบิร์ต ยัง เพลตัน ชาวอเมริกันเชื้อสายแคนาดา ยืนยันว่าประกาศรับสมัครงานดังกล่าวเป็นของจริง และทหารรับจ้างแบบนี้กำลังเป็นที่ต้องการอย่างสูงในยูเครน เพื่อพาบุคคลสำคัญหรือครอบครัวที่มีฐานะหลบหนีการสู้รบ รวมทั้งคุ้มกันความปลอดภัยให้แก่ทรัพย์สินของรัฐและเอกชน

เพลตันบอกว่าทุกวันนี้มีคนมากมายที่ยินดีจ่ายเงินจ้างกองกำลังส่วนตัว โดยบริษัทนายหน้าจัดหาบริการเหล่านี้จะได้รับเงินตั้งแต่ครั้งละ 30,000 ดอลลาร์สหรัฐฯ (เกือบ 1 ล้านบาท) ไปจนถึง 6 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ (ราว 200 ล้านบาท) แล้วแต่ลักษณะงานที่ต้องทำว่ามีความยากง่ายแค่ไหน

โทนี ชีนา ประธานผู้บริหารบริษัท Mosaic ซึ่งมีสำนักงานใหญ่ในสหรัฐฯ และเป็นผู้ให้คำปรึกษาด้านข่าวกรองรวมทั้งบริการความปลอดภัยในยูเครนมาหลายปี บอกว่า "ยิ่งมีคนและทรัพย์สินที่ต้องคุ้มกันมากขึ้นเท่าไหร่ ปฏิบัติการจะยิ่งซับซ้อนและมีความเสี่ยงมากขึ้นเท่านั้น นอกจากนี้ยังขึ้นอยู่กับว่า เราใช้วิธีไหนพาพวกเขาไปยังที่ปลอดภัยด้วย"

ชีนาเคยทำงานด้านข่าวกรองในแอฟริกาใต้ ทั้งยังมีอดีตเจ้าหน้าที่ข่าวกรองระดับสูงของสหรัฐฯ หลายคน นั่งเป็นคณะกรรมการบริหารหรือบอร์ดของบริษัท งานของเขาส่วนใหญ่จึงขับเคลื่อนด้วยข้อมูลข่าวกรองมากกว่าจะใช้กำลังทหารเพียงอย่างเดียว ลูกค้ารายหนึ่งของเขาเป็นหน่วยข่าวกรองของ "ประเทศใหญ่" ซึ่งต้องการพาพลเมืองบางคนอพยพออกจากยูเครน

"ด้วยลักษณะของความขัดแย้งที่เป็นอยู่ทุกวันนี้ ผมคาดว่าจะมีความต้องการจ้างกองกำลังเอกชนเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ไม่ว่าการสู้รบจะยกระดับหนักหน่วงขึ้น หรือลดระดับลงก็ตาม" ชีนากล่าว

อันที่จริงบริษัทกองกำลังเอกชนนั้นมีมานานหลายสิบปีแล้ว แต่เริ่มมามีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักของคนทั่วไปช่วงสงครามในอิรักและอัฟกานิสถาน หลังเกิดเหตุโจมตีก่อการร้าย 11 กันยายน 2001 โดยทหารรับจ้างเหล่านี้ทำงานให้กับรัฐบาลของชาติตะวันตก รวมทั้งรักษาผลประโยชน์และทรัพย์สินของธุรกิจต่าง ๆ ในเขตการสู้รบ

ในช่วงที่สงครามอิรักดำเนินไปอย่างดุเดือดถึงขีดสุด มีบริษัทกองกำลังเอกชนนับหมื่นรายที่ทำสัญญารับงานจากหลายฝ่าย ในจำนวนนี้ที่โด่งดังที่สุดเห็นจะได้แก่บริษัท Blackwater ซึ่งทำหน้าที่ตั้งแต่คุ้มกันขบวนรถทหาร ไปจนถึงลำเลียงเสบียงและรักษาความปลอดภัยให้ฐานทัพของบางชาติ บริษัทแห่งนี้เคยตกเป็นข่าวอื้อฉาว หลังยิงพลเรือนในกรุงแบกแดดเสียชีวิตไป 14 ราย เมื่อปี 2007

ประเทศในแถบยุโรปตะวันออกก็มีบริการกองกำลังเอกชนมานานแล้วเช่นกัน โดยมักใช้คุ้มกันความปลอดภัยให้บรรดามหาเศรษฐีและกิจการต่าง ๆ ส่วนในยุคหลังการล่มสลายของประเทศยูโกสลาเวีย รัฐบาลสหรัฐฯ ยินยอมให้ใช้กองกำลังรับจ้างเหล่านี้ ทำหน้าที่ฝึกทหารและจัดตั้งกองทัพของทั้งบอสเนียและโครเอเชีย

อุตสาหกรรมรักษาความปลอดภัยและบริการกองกำลังเอกชนกำลังเติบโตขึ้นเรื่อย ๆ แม้ยากจะทราบตัวเลขสถิติที่แน่ชัด แต่นิตยสาร Aerospace & Defense News เคยรายงานไว้ว่า อุตสาหกรรมนี้จะมีมูลค่าเพิ่มขึ้นเป็น 457,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ในปี 2030 จากเดิมที่มีมูลค่า 224,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ เมื่อปี 2020

อย่างไรก็ตาม บริษัทกองกำลังเอกชนจากต่างประเทศปฏิเสธว่า ไม่ได้รับงานสู้รบในยูเครนขณะนี้ แต่กองกำลังรับจ้างบางรายบอกว่า ได้รับการติดต่อจากองค์กรเอกชนและหน่วยงานด้านมนุษยธรรมในยูเครนและประเทศเพื่อนบ้าน ให้จัดหาคนที่มีประสบการณ์พิเศษเฉพาะด้าน เพื่อเข้าทำงานในเขตสู้รบที่ขาดแคลนเสบียงอาหารและสิ่งจำเป็นต่าง ๆ

"คนที่ผมส่งไปส่วนใหญ่เป็นแพทย์ พยาบาล ผู้ช่วยแพทย์และเจ้าหน้าที่กู้ชีพ รวมทั้งอดีตหน่วยปฏิบัติการพิเศษที่เชี่ยวชาญการรบและเข้าใจสถานการณ์เป็นอย่างดี" ไมเคิล ฮอว์ก หนึ่งในผู้ทำสัญญารับงานในเขตสงครามชาวอเมริกันกล่าว คำพูดของเขาชี้ว่าบริษัทด้านความปลอดภัยที่ทำงานในช่วงสงคราม ไม่จำเป็นต้องรับแต่งานสู้รบเสมอไป

พันเอกคริสโตเฟอร์ เมเยอร์ อดีตนายทหารของกองทัพสหรัฐฯ ซึ่งทำงานกับบริษัทกองกำลังเอกชนในอิรัก บอกว่าผู้ทำสัญญารับงานในเขตสงครามที่มาจากชาติตะวันตก จะต้องปฏิบัติงานภายใต้กรอบกฎหมายของประเทศตนเอง ส่วนใหญ่แล้วจะทำแต่งานคุ้มครองความปลอดภัยแก่บุคคล สถานที่ หรือทรัพย์สิน มากกว่าจะเข้าร่วมรบโดยตรง

คนในวงการนี้ส่วนใหญ่พากันปฏิเสธว่า ตนเองไม่ใช่ "ทหารรับจ้าง" ซึ่งรบและสังหารชีวิตผู้คนเพื่อเงิน "มันคืองานรักษาความปลอดภัยที่เห็นกันอยู่ทั่วไปในสหรัฐฯ และทั่วโลก แต่ในภาวะสงครามแล้ว ความเป็นไปได้ที่จะต้องใช้กำลังจนถึงขั้นสังหารผลาญชีวิตกันนั้น มีอยู่สูงทีเดียว" พันเอกเมเยอร์กล่าว

ฌอน แม็กเฟต อดีตทหารพรานชาวอเมริกัน ซึ่งเคยรับงานสู้รบในแอฟริกาและที่อื่น ๆ มาแล้วทั่วโลก แสดงความเห็นว่าความแตกต่างระหว่างทหารรับจ้างและผู้ทำสัญญารับงานในเขตสงครามมีอยู่น้อยมาก "หากคุณมีทักษะในการเป็นผู้รับเหมาทำงานในเขตสงคราม นั่นเท่ากับว่าคุณก็มีทักษะในการเป็นทหารรับจ้างด้วย แต่จะร่วมรบหรือลงมือฆ่าคนหรือไม่ ขึ้นอยู่กับสถานการณ์ความต้องการของตลาดและการตัดสินใจส่วนบุคคลของผู้รับงาน"

แม็กเฟตยังกล่าวเตือนว่า การขยายตัวของธุรกิจกองกำลังเอกชนอาจสร้างความปั่นป่วนวุ่นวาย และอาจส่งผลเสียมากกว่าผลดีได้ "ในประวัติศาสตร์โลก ทหารรับจ้างมักทำให้การสู้รบยืดเยื้อยาวนานขึ้นเพื่อแสวงหาผลประโยชน์ น่ากลัวว่ามันอาจไปถึงขั้นที่คนร่ำรวยมีกองกำลังส่วนตัวแบบในยุคกลางของยุโรป"

ตัวอย่างของบริษัทกองกำลังเอกชนที่เข้าไปมีส่วนร่วมในความขัดแย้งทางการเมือง ได้แก่บริษัท Executive Outcomes ของแอฟริกาใต้ ที่เป็นตัวแทนสู้รบให้กับรัฐบาลอังโกลาและเซียร์ราลีโอนในช่วงทศวรรษ 1990 ส่วนบริษัท Sandline International ซึ่งมีสำนักงานใหญ่ในกรุงลอนดอน ก็เข้าไปพัวพันกับการสู้รบในปาปัวนิวกินี ไลบีเรีย และเซียร์ราลีโอนด้วยเช่นกัน

ส่วนรายงานที่ว่ามีบริษัทกองกำลังเอกชนของรัสเซียเข้าไปปฏิบัติงานในยูเครนแล้วนั้น ไซมอน มานน์ ผู้ก่อตั้งบริษัท Executive Outcomes และ Sandline International เห็นว่าไม่น่าจะเป็นความจริง เพราะมีความยุ่งยากซับซ้อนทางกฎหมายและการบริหารงานอย่างมาก "ใครจะออกเงินว่าจ้างและจะสั่งงานบังคับบัญชากันอย่างไร ? พวกเขาจะอยู่ในสถานะไหนภายในกองทัพยูเครน ? ไม่ใช่ว่าคนพวกนี้ต้องไปทำหน้าที่ทหาร รับใช้ประเทศชาติของตัวเองเสียก่อนมารับจ้างให้เอกชนแล้วหรือ ?"

มานน์เตือนผู้ที่คิดจะใช้บริการกองกำลังเอกชน ว่าอาจถูกเรียกค่าคุ้มกันความปลอดภัยแพงลิ่วถึง 440,000 บาทต่อหัว และไม่แน่ว่าจะสามารถรับประกันความปลอดภัยของทั้งลูกค้าและตัวกองกำลังรับจ้างเองได้ เพราะมักเกิดความผิดพลาดในการจัดหานักรบที่มีทักษะเหมาะสมกับงานอยู่บ่อยครั้ง

ออร์ลันโด วิลสัน อดีตทหารอังกฤษและผู้ทำสัญญารับงานในเขตสงครามคนหนึ่ง บอกว่า "เรื่องกองกำลังเอกชนที่รับงานในยูเครนขณะนี้ มันเป็นเรื่องโกหกทั้งเพ ผมไม่เห็นว่าใครหน้าไหนจะมารับจ้างสู้รบเป็นการส่วนตัวได้ในสถานการณ์แบบนี้ ถ้าถูกฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งจับกุมตัว ก็จะถูกหาว่าเป็นสายลับและถูกสำเร็จโทษเท่านั้น มันไม่ปลอดภัยเลยทั้งสำหรับลูกค้าและตัวผู้ที่คิดจะทำงานเช่นนั้น"

คุณมีคำถาม เราหาคำตอบ: ผลกระทบของสงครามในยูเครนต่อประเทศไทย

บทความที่น่าสนใจเกี่ยวกับ "วิกฤตยูเครน"