ตุ่นปากเป็ดออสเตรเลียมีขนชนิดพิเศษ เรืองแสงอัลตราไวโอเลตได้

ตุ่นปากเป็ดออสเตรเลีย (Australian platypus) เป็นสัตว์ชนิดล่าสุดที่นักวิทยาศาสตร์ค้นพบว่า สามารถเรืองแสงในความมืดมิดได้ หากใช้แสงอัลตราไวโอเลตฉายส่องไปยังขนที่มีคุณสมบัติแปลกประหลาดของมัน

ขนที่เรืองแสงสีเขียวแกมน้ำเงิน (cyan) แลดูสว่างสดใสภายใต้แสงไฟชนิดพิเศษเช่นนี้ ไม่พบในสัตว์อันดับโมโนทรีม (monotreme) ชนิดอื่น ๆ ซึ่งสัตว์จำพวกนี้มีทวารสำหรับขับถ่ายและช่องสืบพันธุ์เป็นอวัยวะเดียวกัน

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา มีการค้นพบสัตว์ที่สามารถเรืองแสงได้ชนิดใหม่ ๆ เพียง 3 ชนิด ได้แก่สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่ออกลูกเป็นตัวอย่างกระรอกบินโลกใหม่, สัตว์มีกระเป๋าหน้าท้องอย่างตัวโอพอสซัมโลกใหม่ และสัตว์ในอันดับโมโนทรีมอย่างตุ่นปากเป็ดของทวีปออสเตรเลียและเกาะแทสเมเนีย โดยสัตว์ทั้งสามชนิดนี้อยู่อาศัยกันคนละทวีปและเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่มีวิวัฒนาการมาต่างกลุ่มสายพันธุ์กัน

อย่างไรก็ตาม สิ่งที่สัตว์เรืองแสงได้ทั้งสามชนิดนี้มีเหมือนกัน คือพฤติกรรมออกหากินเวลากลางคืน ย่ำค่ำ หรือย่ำรุ่ง ซึ่งในช่วงเวลาดังกล่าวขนเรืองแสงของมันจะสังเกตเห็นได้ชัดเจนมากที่สุด

เมื่อทดสอบฉายแสงชนิดต่าง ๆ ไปยังซากของตุ่นปากเป็ดอายุเก่าแก่ที่เก็บรักษาไว้ในพิพิธภัณฑ์ของออสเตรเลีย นักวิทยาศาสตร์ก็พบว่าซากสัตว์เหล่านั้นสามารถเรืองแสงอัลตราไวโอเลตได้ด้วยเช่นกัน ซึ่งเป็นหลักฐานยืนยันว่าคุณสมบัติพิเศษนี้สืบทอดกันมาหลายชั่วรุ่น และไม่ได้เพิ่งเกิดขึ้นในตุ่นปากเป็ดยุคปัจจุบันเท่านั้น

ผู้เชี่ยวชาญบางรายเคยสันนิษฐานไว้ว่า สาเหตุที่พวกมันเรืองแสงได้ท่ามกลางความมืดสนิท อาจเป็นเพราะต้องการพรางตัวให้กลมกลืนกับสภาพแวดล้อมที่เต็มไปด้วยพืชพรรณเรืองแสง ซึ่งก็คือต้นไม้ที่มีหญ้ามอสส์และไลเคน หรือสิ่งมีชีวิตจำพวกราและตะไคร่ที่เรืองแสงได้จับเกาะอยู่นั่นเอง

แต่ถึงกระนั้นก็ตาม ทีมนักวิทยาศาสตร์จากวิทยาลัยนอร์ทแลนด์ คอลเลจ ในสหรัฐฯ ผู้ค้นพบและศึกษาความสามารถเรืองแสงได้ของตุ่นปากเป็ดออสเตรเลียบอกว่า ยังไม่สามารถชี้ชัดลงไปได้ถึงประโยชน์ในการมีขนเรืองแสงของมัน

รายงานวิจัยของพวกเขาที่ตีพิมพ์ในวารสาร Mammalia ฉบับล่าสุดระบุว่า ตุ่นปากเป็ดออสเตรเลียหาอาหารโดยคลานไปบนพื้นหรือว่ายน้ำ การที่มันเรืองแสงได้จะทำให้ตกเป็นเป้าสายตาเสียมากกว่า นอกจากนี้พวกมันยังมีขนเรืองแสงทั้งในเพศผู้และเพศเมีย จึงไม่น่าจะเป็นเครื่องมือล่อตาล่อใจเพศตรงข้ามเพื่อการผสมพันธุ์ ดังเช่นที่พบในนกและปลาบางชนิด

ตุ่นปากเป็ดออสเตรเลียยังปิดตาเอาไว้ขณะดำน้ำอีกด้วย ทำให้เชื่อได้ว่าขนเรืองแสงของมันไม่น่าจะมีประโยชน์ในการสื่อสารระหว่างพวกเดียวกัน เช่นที่พบในสัตว์เรืองแสงได้ชนิดอื่น ๆ

ล่าสุดมีการสันนิษฐานว่า ขนเรืองแสงของตุ่นปากเป็ดออสเตรเลียน่าจะมีประโยชน์ในการดูดซับรังสีอัลตราไวโอเลตเอาไว้ มากกว่าจะสะท้อนแสงชนิดดังกล่าวออกไป ซึ่งจะช่วยในการหลบเลี่ยงสัตว์นักล่าหรือเหยื่อที่ไวต่อแสงอัลตราไวโอเลตในเวลากลางคืนได้