Rwanda: Tupo tayari kuwapokea waomba hifadhi kutoka Uingereza

Rwanda imesema inataka kusaidia kumaliza tatizo la uhamiaji, lakini hii itahusu waomba hifadhi wanaotoka Uingereza pekee.

Kwa upande wa waziri wa mambo ya ndani wa Uingereza Priti Patel amesema kuwa waoamba hifadhi wanaotarajwa kupelekwa nchini Rwanda, watakaa kwa kipindi cha miaka mitano, ambacho watatumia kuishi kwa furaha na amani.

Patel hakutoa taarifa ya zoezi hilo kwa undani, lakini aliongeza kuwa wamekua wakijiandaa kwa zaidi ya miezi nane sasa.

Kwa upande wa waziri wa mambo ya nje wa Rwanda, Vincent Biruta amesema kuwa wale watakaopata nafasi ya kuhamia Rwanda wanakaribishwa na watakua ni miongoni mwa jamii ya watu wa Rwanda.

''wale ambao hawataki kuja Rwanda na kutengeneza maisha yao, watapata usaidizi wa kuondoka kurudi kwenye nchi zao au kwenda maeneo mengie ambayo wanaweza kupokelewa.'' Biruta aliviambia vyombo vya habari.

Kiongozi wa upinzani nchini Rwanda Victoire Ingabire, amesema katika taarifa yake mjini Kigali kwamba Rwanda inapaswa "kuzingatia utatuzi wa masuala yake ya kisiasa na kijamii ambayo yanawafanya raia wake kutafuta wakimbizi katika nchi nyingine, kabla ya kujitolea kuwahifadhi wahamiaji kutoka nchi nyingine." .

Victoire Ingabire, kiongozi wa upinzani anayeishi katika mji mkuu wa Kigali, amesema katika taarifa yake kwamba Rwanda inapaswa "kuzingatia kutatua masuala yake ya kisiasa na kijamii ambayo yanawafanya raia wake kutafuta hifadhi katika nchi nyingine, kabla ya kujitolea kuwahifadhi wahamiaji kutoka nchi nyingine." .

Katika makubaliano na Rwanda ambayo yalitiwa saini siku ya Alhamisi, Uingereza inatoa pauni milioni 120 "kufadhili fursa kwa Wanyarwanda na wahamiaji" katika elimu, mafunzo na masomo ya lugha.

Kuhusu mpango huo, Bi Patel alisema kwamba "mikataba ya kimataifa imeshindwa kushughulikia mzozo huu [wa wahamiaji]", kwa hivyo viongozi "wanatakiwa kutafuta suluhu mpya za kibunifu kwa tatizo hili".

Mhariri wa BBC Mark Easton alisema mpango huo utamaanisha kuwa wanaume wasio na wake wanaofika Uingereza kupitia njia za kuvuka wanaweza kuondolewa kwa nguvu.

Baraza la Wakimbizi lilikosoa sera hiyo kuwa "katili" na kuhimiza kufikiria upya.

Chama cha Labour kilisema mpango huo "haufanyiki, haufai - na ulioundwa "kuvuruga" kutoka kwa faini ya Bw Johnson kwa kuvunja sheria za Covid-19.

Chama cha Liberal Democrats kilisema pendekezo hilo litakuwa "ghali kwa walipa kodi, huku likifanya lolote kuzuia vivuko hatari au kupambana na magenge ya magendo na ulanguzi".

Mkataba huo unatarajiwa kuona serikali ya Rwanda ikipewa pauni milioni 120 kama sehemu ya majaribio, lakini wapinzani wanasema gharama ya mwaka ya mpango huo kamili itakuwa kubwa zaidi.

Katika hotuba yake mjini Kent, Bw Johnson alisema kwamba hatua inahitajika ili kukomesha "wasafirishaji wabaya wa watu" wanaogeuza bahari kuwa "kaburi la maji".

Mwaka jana, watu 28,526 wanajulikana kuvuka kwenye njia ya maji ya Kiingereza kwa boti ndogo, kutoka 8,404 mnamo 2020.

Takriban watu 600 walivuka Jumatano, na Bw Johnson anasema idadi hiyo inaweza kufikia 1,000 kwa siku ndani ya wiki.

Waziri Mkuu atatangaza mipango ya kukabidhi udhibiti wa uendeshaji wa Idhaa hiyo kwa jeshi la wanamaji, kuvunja mtindo wa biashara wa magenge ya kusafirisha watu, na kuwazuia watu kuhatarisha maisha wakati wa kuvuka.

Hatua hizo ni sehemu ya mpango wa muda mrefu wa serikali wa "kuchukua tena udhibiti wa uhamiaji haramu" baada ya Brexit, Bw Johnson atasema.

Wakati idadi ya watu wanaovuka imeongezeka, mwaka jana ilishuhudia watu wachache wakitumia njia nyingine - kama vile lori - kwa sababu ya kuongezeka kwa ulinzi katika Bandari ya Calais.

Uchambuzi wa Mhariri Mark Easton

Ushirikiano wa Uhamiaji na Maendeleo wa Uingereza/Rwanda ndio kitovu cha mvutano mpana wa sera kushughulikia kile ambacho kimekuwa aibu kwa mawaziri ambao waliahidi Brexit ingemaanisha udhibiti wa mipaka ya Uingereza.

Badala yake, nambari za rekodi za wanaotafuta hifadhi zimekuwa zikijitokeza. Mwaka huu tayari umeshuhudia waliofika 4,578 na inaonekana kuwa rekodi mpya.

Kutuma waomba hifadhi nchini Rwanda, hata hivyo, kunaweza kuwa na utata mkubwa na kutatizwa kisheria.

Wakosoaji wanaashiria rekodi mbaya ya haki za binadamu ya Rwanda. Katika Umoja wa Mataifa mwaka jana, Uingereza ilidai uchunguzi juu ya madai ya mauaji, kutoweka na mateso.

Mawaziri watalazimika kueleza kwa nini Rwanda ni mahali pazuri pa kukabidhi ulinzi wa haki za binadamu za wanaotafuta hifadhi walio katika mazingira magumu ambao walitarajia Uingereza ingewalinda.

Upinzani bungeni

Muswada wa Serikali wa Raia na Mipaka unajumuisha kipengele cha kuunda vituo vya uhamiaji nje ya nchi kwa wanaotafuta hifadhi.

Muswada huo unapitia Bungeni, lakini huku kikao cha Bunge kikitarajiwa kumalizika ndani ya wiki chache, muda wa kuupitisha kuwa sheria unazidi kuyoyoma.

Wabunge kwa sasa wako kwenye mapumziko, lakini watakaporejea, wanatakiwa kupitia upya mfululizo wa marekebisho, ikiwa ni pamoja na kuhusu mamlaka ya madai ya hifadhi nje ya nchi.

Serikali imepata msururu wa mapingamizi katika Bunge la juu kuhusu muswada huo, ambao umekuja kwa kukosolewa na kuzua maandamano.

Labour na SNP wamepinga madai ya ukimbizi nje ya nchi, na kamishna mkuu wa Umoja wa Mataifa wa wakimbizi alisema tabia hiyo "itakuwa ukiukaji wa majukumu ya kimataifa ya Uingereza".

Mpango wa kushughulikia wanaotafuta hifadhi nje ya nchi uliripotiwa kwa mara ya kwanza na gazeti la Times mwaka jana.

Gazeti hilo lilisema Ofisi ya Mambo ya Ndani ilijadili mapendekezo hayo na wenzao wa Denmark, ambayo imepitisha sheria inayoiruhusu kuwahamisha wanaotafuta hifadhi katika nchi zilizo nje ya Ulaya.