Ni nini huenda kilizua maasi nchini Sierra Leone

Mji mkuu wa Sierra Leone, Freetown, ulitikiswa na milio ya risasi Jumapili asubuhi.

Watu wenye silaha walijaribu kuingia katika ghala la silaha katika kambi ya kijeshi karibu na nyumba ya rais, kisha kushambulia magereza mawili makuu ya jiji hilo, na kuwaachilia baadhi ya wafungwa.

Watu 19, wakiwemo wanajeshi 13, walifariki katika ghasia hizo, kulingana na jeshi.

Rais ameapa kuwashtaki watu hao wenye silaha - lakini nia yao ilikuwa gani? Je, walitiwa moyo na mapinduzi ya kijeshi mahali pengine katika eneo hilo?

"Siku, wiki na miezi kabla ya matukio ya Jumapili, hakukuwa na dalili au fununu hata kidogo kwamba kitu kama hicho kingetokea," anasema Valnora Edwin, mtetezi wa mashirika ya kiraia na mchambuzi wa kisiasa aliyeko Freetown.

"Lakini ukirudi nyuma na kuweka pamoja vipande vya matukio, unagundua kwamba kulikuwa na hali ya kutoridhika na kulikuwa na hisia kwamba kuna kitu kingeweza kuzuka."

Kwa Bi Edwin, kulikuwa na masuala kadhaa ambayo huenda yalichangia maasi ya Jumapili.

Moja wapo ni siasa.

Ukosefu mkubwa wa ajira unamaanisha kuwa watu wengi wanataka kazi za kutosha za serikali, anaelezea. Hii ina maana kwamba hatari ni kubwa wakati wa uchaguzi - watu wanahisi wanahitaji kuhusishwa na vyama fulani ili kupata nafasi za kazi za serikali na manufaa mengine.

"Ikiwa chama chako cha kisiasa kitashindwa, hiyo inamaanisha mtu mwingine anakuja na kama umekuwa wazi kuhusu mfuasi wako wa kisiasa unapoteza yote uliyo nayo: ushawishi, fursa na ufikiaji."

Waziri wa habari wa Sierra Leone na msemaji wa jeshi wamesema wanajeshi ni miongoni mwa waliohusika na shambulio la Jumapili. Hili haliwashangazi wengi Sierra Leone, akiwemo Bi Edwin.

Anaeleza: “Serikali mpya inapoingia, hata ndani ya jeshi na polisi, inapokuja suala la kupandishwa vyeo, ​​uhamisho, kustaafu wanapendelea makabila fulani.

"Kuna kutoridhika sana kati ya wanajeshi na polisi."

Mtazamo mbaya wa kiuchumi pia huenda umechangia matukio ya Jumapili.

Kama ilivyo kwa nchi nyingi katika kanda, Sierra Leone inaagiza bidhaa nyingi kutoka nje, na kufanya watumiaji nchini humo kuwa katika hatari ya kukumbwa na misukosuko ya kiuchumi kutoka nje. Mfumuko wa bei nchini Sierra Leone ni zaidi ya asilimia 50.

Bi Edwin anaeleza: "Nchi nyingine zimeweka sera ili kupunguza athari kadiri inavyowezekana, lakini hali ya sasa ya uchumi wetu sio nzuri. Kitu kingine kinahitajika kufanywa ili kupunguza athari za mishtuko kutoka nje."

Alie, mfanyabiashara mwenye umri wa miaka 61 anayeishi Freetown anakubali kwamba siasa ina ushawishi kwa jeshi.

"Siasa zimegubika kila nyanja ya maisha katika nchi hii. Vikosi vya usalama vimegawanyika sana katika misingi hii. Kila utawala unaokuja unajaribu kuwaondoa wafuasi wa upinzani katika vikosi vya jeshi," anaiambia BBC kwa sharti kwamba usichapishe jina lake la pili.

Mnamo Juni, Rais Julius Maada Bio alichaguliwa kwa muhula wa pili baada ya kuepuka duru ya pili.

Chama kikuu cha upinzani, All People's Congress (APC) kilitilia shaka matokeo hayo na kususia bunge kwa muda wa miezi minne. Mkwamo huo uliisha baada ya upatanishi wa Jumiya ya kikanda ya Ecowas.

Alie anaamini baadhi ya wafuasi wa APC, wakiwemo wale wa ndani ya jeshi, bado wanadhani chama kiliibiwa.

"Watu wengi wanafikiri SLPP ya [Rais Bio] haikushinda na hiyo imesababisha hasira hii ambapo baadhi ya watu wanafikiri wana uwezo wa kubadili kilichotokea," anasema.

Waangalizi wa kimataifa walikosoa uchaguzi wa Juni, wakionyesha ukosefu wa uwazi katika kuhesabu kura. Afolabi Adekaiyaoja kutoka Kituo cha Demokrasia na Maendeleo alikuwa sehemu ya kikundi cha mashirika ya kiraia kilichofuatilia uchaguzi na kuibua wasiwasi kadhaa.

"Rais alishinda uchaguzi wa marudio katika kura ya kwanza ingawa kura za maoni na PVT zilitabiri kuwa kuna uwezekano mkubwa kwamba rais angehitaji kupiga kura ya pili ili kupata tena. - kuchaguliwa," anasema.

Ndani ya miezi miwili ya uchaguzi, mamlaka ilisema imewakamata watu kadhaa wakiwemo wanajeshi waliokuwa wakipanga njama ya mapinduzi dhidi ya rais. Haijabainika ni nini kiliwapata, lakini kwa Bw Adekaiyaoja inatia nguvu ujumbe kwamba serikali ya Rais Bio iko hatarini.

Hakuna hata mmoja wa watoa maoni waliozungumza na BBC kwa makala hii anayeamini kuwa msururu wa mapinduzi ya hivi majuzi katika Afrika Magharibi na Kati yaliathiri moja kwa moja matukio ya Sierra Leone siku ya Jumapili. Badala yake, wanataja sababu maalum za kisiasa na kiuchumi.

Lakini Bw Adekaiyaoja anasema hakuna uwezekano wa kuona mwisho wa wanajeshi kuasi ikiwa masuala yanayohusu utawala na udanganyifu katika uchaguzi hayatashughulikiwa.

"Mchakato wa uchaguzi unahitaji kuwa huru, wa haki na wa kuaminika. Pale ambapo kuna wasiwasi mkubwa kuhusu uhalali wa mchakato huo basi itasababisha tu maswali kuhusu uhalali wa kiongozi na wasiwasi kuhusu jinsi msaada huo ni wa kweli.

"Kwa sababu ukiamini kuwa kiongozi hana uungwaji mkono kama inavyotakiwa basi unaweza kutaka kufanya mapinduzi, kwa mfano," anasema.

Imetafsiriwa na Ambia Hirsi