'Janga halisi': Jinsi uharibifu wa bomu la kimkakati la Ukraine ulivyoitikisa Urusi

Ukraine kwa mara nyingine tena imeishangaza Urusi na ulimwengu kwa shambulio ambalo linaonekana kama limetoka moja kwa moja kwenye eneo la Hollywood.

Baada ya vitendo kama vile uvamizi wa sehemu ya eneo la mpaka wa Kursk, kuzama kwa meli kuu ya Jeshi la wanamaji la Urusi - Moskva -, uharibifu wa viwanda kadhaa vya kusafisha mafuta na mlipuko wa sehemu ya daraja linalounganisha rasi ya Crimea na Urusi, sasa pia wameshambulia uwanja wa ndege unaojivuniwa na Kremlin.

Vikundi vya makomando wa Ukraine vilijipenyeza katika eneo la adui na kufanya mashambulio Jumapili (01/06), ya ndege nyingi zisizo na rubani zilizo na silaha dhidi ya vituo vinne vya anga ambapo sehemu ya meli ya Urusi ya mashambulizi ya kimkakati imewekwa.

"Urusi imepata hasara kubwa, ya haki na inayostahili kikamilifu," alisema Rais wa Ukraine Volodymyr Zelenksky, ambaye alihakikisha kwamba operesheni iliyofanywa na huduma zake za ujasusi "bila shaka itaishia kwenye vitabu vya historia."

Vyanzo vya Kiev, wanablogu wa Urusi wanaounga mkono Kremlin na wataalam huru waliripoti uharibifu huo.

Na ingawa kuna kutokubaliana kuhsu idadi ya ndege zilizopigwa, kila mtu anakubali kwamba lilikuwa pigo kubwa kwa kwa jeshi la anga, la Urusi litakaloshuhudia kupungua kwa uwezo wake wa mapigano "kwa kiasi kikubwa".

Kuhusu malengo

Mvua ya mawe ya ndege zisizo na rubani zilianguka kwenye vituo vya anga huko Belaya, katika Mkoa wa Irkutsk, mashariki mwa Siberia; Olenya, kaskazini mwa mkoa wa Murmansk, karibu na mpaka na Norway; na Dyagilevo na Ivanovo, katikati mwa Urusi. Video zilizotolewa na SBU, huduma ya ujasusi ya Kiukreni, zinaonyesha jinsi, mchana kweupe, ndege kubwa, ambazo zilikuwa zimeegeshwa kwenye barabara za viwanja vya ndege, zilianza kulipuka ghafla.

Rais wa Ukraine alidai kuwa ndege 40 zilikuwa zimeharibiwa, ambayo, ikiwa ni kweli, itamaanisha kuwa theluthi moja au zaidi ya meli za kimkakati za mabomu za Urusi zilikuwa hazina maana. Wataalam wengine wanakadiria kuwa Urusi ina kati ya washambuliaji wa kimkakati kati ya 90 na 120.

Kwa kutumia picha na video za satelaiti, huduma ya BBC ya Urusi ilihesabu kati ya ndege 11 na 12 zilizoharibiwa.

Miongoni mwa ndege zilizopunguzwa ni Tupolev 95s (Tu-95s) na 22M3s. Kiev pia inasema iliharibu Beriev A-50, ndege ya ufuatiliaji na ujasusi, na angalau Tu-160 mbili.

Je, vifaa hivi vina umuhimu gani?

Tu-95 ni ndege kubwa ambazo zilianza kufanya kazi mnamo 1952 katika Umoja wa zamani wa Kisovyeti, kwa kusudi la kutumika kwa mashambulizi ya kimkakati, kusafirisha idadi kubwa ya mabomu na makombora kwa umbali mrefu na muinuko wa juu.

Ikipewa jina la utan "Bear"(dubu) na wanachama wa Muungano wa wa NATO, muundo wa ndege ni hii ni sehemu ya vikosi vya nyuklia vya Urusi - vikosi vyenye uwezo wa kuwezesha matumizi ya silaha za atomiki - kulingana na tovuti ya mtengenezaji.

Licha ya kuwa na kelele sana- kwa sababu ya injini zake za turboprop - ndege hii inaweza kufikia kasi ya kilomita 900 kwa saa, ambayo inaifanya kuwa ndege yenye kasi zaidi katika kitengo chake.

Wachambuzi wanahoji uwezo wa ndege zinazozeeka kuruka katika eneo la mapigano nje ya anga ya Urusi bila kupigwa risasi na adui. Lakini Kremlin imeamuru Tupolev, kampuni ya anga ya Urusi, kuzifanyia kazi ambayo itaziwezesha kubaki katika mapigano hadi 2040, kulingana na wavuti ya kampuni hiyo.

Ilikuwa siku chache tu zilizopita kwamba ndege kumi kati ya hizi zilitumiwa na Moscow kurusha makombora ya kusafiri - yenye uwezo wa kusafiri kilomita 3,500 kwa saa moja - dhidi ya malengo katika mikoa tofauti ya Ukraine.

Ndege hiyo kubwa ilibadilishwa na kuwa na uwezo wa kubeba hadi makombora manane.

Ni zaidi ya Dubu

Miongoni mwa ndege zilizoharibiwa ni baadhi ya Tu-22M3. Hii ni ndege ya juu ya ndege pacha iliyoundwa katika miaka ya 1970 na Muungano wa Usovieti ya zamani. Kulingana na wavuti ya Tupolev, mnamo 2018 moja ya ndege hizi ilikuwa ya kisasa kabisa.

Kiev pia inasema iliharibu Beriev A-50, ndege ya upelelezi na ujasusi, na angalau Tu-160 mbili, zinazojulikana kwa jina la utani White Swans.

Ikiwa itathibitishwa, hii itadhihirisha pigo kali kwa jeshi la anga la Urusi, kwasababu ndege hizi za hali ya juu ndizo kubwa na zenye nguvu zaidi ndani ya kundi la washambuliaji wa kimkakati wa nchi hiyo.

lakini, kati ya ndege zilizoanza kufanya kazi katikati ya miaka ya 1980, zaidi ya vitengo 20 vilijengwa, na inakadiriwa kuwa ni 15 tu zinazofanya kazi kwa sasa.

Kwenye wavuti yake, Tupolev anaripoti kuwa mnamo 2015 ilianza tena uzalishaji na kwamba mnamo 2018 wa kwanza wao aliruka.

"Vikosi vya anga vya Urusi vimepoteza sio tu ndege zao mbili adimu, lakini nyati wawili halisi wa kundi hilo," aliandika Oleksandr Kovalenko, mchambuzi wa kijeshi wa Ukraine.

Hasara zisizoweza kurejeshwa

"Pamoja na uharibifu uliothibitishwa kwa macho wa karibu ndege nane za aian ya Tu-95, Tu-22M3 moja na ndege zingine kadhaa, labda pamoja na Tu-95 nyingine na A-50U, haya ni mafanikio makubwa kwa huduma za ujasusi za Ukraine," mtaalam wa ulinzi Justin Bronk aliiambia BBC News Mundo, huduma ya lugha ya Kihispania ya BBC.

Mwanachama wa Taasisi ya Royal United Services ya Uingereza (RUSI), alibainisha kuwa ndege nyingi zilizoathiriwa na shambulio hilo ambalo halijawahi kushuhudiwa ni za nyakati za Usoviet.

"Tu-95 haijatengenezwa kwa miaka 30 na utengenezaji na uboreshaji wa kisasa wa Tu-160 unafanywa kwa kiwango kidogo sana, kwa hivyo kupata ndege iliyopotea itakuwa changamoto kubwa," alielezea.

Na anaongeza: "Tu-22MR, ambayo Urusi hutumia kurusha makombora ya karibu ya balistiki dhidi ya Ukraine, pia haijatolewa tangu miaka ya 1990, na angalau mbili tayari hazijatengenezwa tangu 2022."

Toleo hili linaungwa mkono na Taasisi ya Marekani ya Utafiti wa Vita (ISW), ambayo iliainisha ndege iliyoharibiwa kama "isiyoweza kuwa na mbadala".

Matokeo

Kwa vyovyote vile baada ya matokeo ya mwisho ya mashambulizi ya Ukraine, wataalam wana hakika kwamba amri kuu ya Urusi italazimika kufikiria upya vitendo hatua za mashambulio yake ya kimkakati.

"Hii itakuwa na athari kubwa kwa uwezo wa vikosi vya masafa marefu vya Urusi," Bronk alisema.

"Ni vigumu kwao kutekeleza mashambulizi yao ya kawaida ya makombora ya kusafiri dhidi ya miji na miundombinu ya Ukraine na wakati huo huo kufanya doria zao za kuzuia nyuklia na kuonyesha nguvu dhidi ya NATO [magharibi] na Japan [mashariki]," aliongeza.

"Meli hiyo imekuwa ikikabiliwa na mzigo mkubwa wa kazi wakati wa vita," alihitimisha.

Mtazamo ulioshirikiwa na ISW, ambayo inaamini kuwa Moscow itaacha kutumia ndege zake za mashambulizi za kimkakati na kutumia ndege zingine katika meli zake.

"Urusi ina uwezekano wa kugeukia ndege za kivita za Sukhoi, na kupendekeza kuwa kuna wasiwasi juu ya uhaba wa zile za mashambulizi ya kimkakati," taasisi ya ISW ilisema.

Lakini hadi sasa Moscow imeepuka kutumia vifaa hivi kwa nguvu zaidi, kwani, kwa kuwa ni vidogo na vina masafa machache, wanahitaji kuingia katika eneo la Ukraine na kukabiliana na ulinzi wake wa kupambana na ndege kutekeleza misheni yao.

Ndege za mashambulizi kwa upande wake, zinaweza kurusha makombora yao kutoka ndani ya eneo la Urusi.

Haikuwa tu uwezo wa anga ya kijeshi ambayo iliathiriwa na shambulio la Ukraine, lakini pia picha ya vikosi vya wanajeshi wa Urusi na serikali.

Licha ya lawama na hofu, kuna wengi ndani ya Urusi ambao wanaainisha kile kilichotokea Jumapili kama "kutofaulu" mpya kwa uongozi wa kijeshi.

Baadhi ya mashambulizi, kama ile dhidi ya kituo cha Belaya, yalitokea zaidi ya kilomita 4,000 kutoka mpaka na Ukraine.

"Hili ni pigo kubwa na linaonyesha makosa makubwa ya ujasusi wa Urusi," aliandika Rybar, akaunti ya Telegram iliyo karibu na jeshi la Urusi.

Mwenye nguvu zaidi alikuwa mbunge wa Urusi Andrei Gurulev, ambaye aliainisha tukio hilo kama "kufeli".

"Kuna maswali mazito kuhusu jinsi [makomando wa Kiukreni] walivyofika huko, kwa nini viwanja vya ndege havikulindwa na ni nani aliyeruhusu hili kutokea. Uchunguzi wa kina unahitajika," alisema mbunge huyo, ambaye ni jenerali mstaafu na alikuwa naibu kamanda wa moja ya wilaya za kijeshi nchini humo.

"Ngome hizi hizi huenda ni kati ya maeneo yanayolindwa zaidi nchini Urusi," alisema Peter Dickinson, mhariri wa jarida la Business Ukraine.

Mchambuzi huyo anasema matukio hayo yamesababisha malumbano katika serikali ya Urusi, kwani "inaonyesha kuwa Ukraine ina uwezo wa kufanya zaidi ya Kremlin inavyofikiria."