Jinsi wafungwa wa kisiasa walivyoshikiliwa kwenye 'vyumba vya mateso' Venezuela

"Tayari wamenitesa na kunikandamiza, lakini hawataninyamazisha. Sauti yangu ndiyo kitu pekee nilichobaki nacho."

Hivi ndivyo Juan, kijana mwenye umri wa karibu miaka 20, anaanza simulizi yake. Anadai aliteswa kimwili na kisaikolojia na vikosi vya usalama vya Venezuela baada ya kuzuiliwa kuhusiana na uchaguzi wa urais tarehe 28 Julai.

Alikuwa mmoja wa mamia ya watu waliokamatwa katika maandamano baada ya mamlaka ya uchaguzi kutangaza kuwa Nicolás Maduro ameshinda.

Rekodi za uchaguzi hazikuwekwa wazi na upinzani wa Venezuela na nchi nyingi zinaelezea matokeo ya uchaguzi kuwa ya udanganyifu.

Takwimu za waliokamatwa zilizotolewa na serikali zinashangaza: mwanzoni mwa Agosti, Maduro alisema kwamba tayari kulikuwa na "magaidi 2,229 waliokamatwa".

Juan aliachiliwa kutoka gerezani katikati ya Novemba, siku chache baada ya Maduro kutoa wito kwa mamlaka ya mahakama "kurekebisha" dhuluma yoyote katika kukamatwa kwa watu hao.

BBC ilizungumza naye kupitia simu ya video. Kwa usalama wake, tumeamua kutochapisha baadhi ya maelezo kuhusu kesi yake na tumebadilisha jina lake.

Kijana huyo anadai kuwa wafungwa wengi wananyanyaswa, wanapewa "chakula kibovu" na waasi wengi wanafungiwa kwenye "vyumba vya mateso".

Alionesha nyaraka za BBC na ushahidi unaothibitisha simulizi yake, ambayo inaambatana na ushuhuda mwingine na malalamiko ya mashirika yasiyo ya kiserikali.

Juan, mwanaharakati wa kisiasa anayeipinga serikali, anasema kampeni za uchaguzi na siku za kabla ya uchaguzi "zilikuwa na matumaini" na watu wengi walikuwa na nia ya kupiga kura kwa ajili ya mabadiliko.

Lakini tangazo la ushindi wa Maduro muda mfupi baada ya saa sita usiku Jumapili hiyo liligeuza hali ya sherehe kwa wengi kuwa mkanganyiko na hasira.

Maelfu ya raia wa Venezuela waliingia barabarani kupinga matokeo waliyoyaona kuwa ya ulaghai.

Upinzani na mashirika ya kimataifa yalilaani ukandamizaji wa polisi, inadhaniwa kuwa zaidi ya watu 20 walikufa katika maandamano hayo.

Maduro na baadhi ya maafisa wake wamelaumu upinzani, makundi ya " harakati kali" na "kigaidi" kwa vifo hivyo.

Shirika lisilo la kiserikali la Foro Penal lenye makao yake makuu nchini Venezuela, pia lina rekodi za watu 23 ambao walizuiliwa na kisha kutoweka.

"Hakuna anayejua walipo kwa sasa na tuna uhakika kabisa kwamba wamekamatwa," wakili wa Venezuela na mwanaharakati Gonzalo Himiob, makamu wa rais wa Foro Penal, aliiambia BBC.

Serikali ya Venezuela haijajibu ripoti za watu ambao wametoweka baada ya maandamano hayo.

"Kulikuwa na watu waliokamatwa kiholela. Kuna rekodi za watu ambao walikamatwa kwa kusherehekea tangazo la upinzani la Edmundo González kama mshindi, au kwa kuchapisha kitu kwenye mitandao ya kijamii," Himiob aliendelea.

"Pia tuna kesi za watu ambao hata hawakuandamana, lakini kwa sababu fulani walikuwa karibu na maandamano na walikamatwa," aliongeza.

Juan anadai kuwa sehemu ya kundi hili.

'Kambi ya mateso'

Mwanaharakati huyo mchanga wa kisiasa anasema alikuwa akifanya harakati wakati kundi la watu waliovalia kofia walipomkamata, wakamfunika usoni na kumpiga, wakimtuhumu kuwa gaidi.

"Waliniwekea vinywaji vya Molotov na petroli, kisha wakanipeleka kwenye kituo cha kizuizini," aliendelea.

Alizuiliwa katika gereza lililo katika eneo la ndani la Venezuela kwa wiki kadhaa hadi alipohamishiwa Tocorón, gereza maarufu lenye ulinzi mkali karibu kilomita 140 kusini-magharibi mwa mji mkuu, Caracas.

Huko alipitia kile anachoelezea kuwa uzoefu mbaya zaidi wa maisha yake.

"Tulipowasili Tocorón, walituvua nguo, walitupiga, na kututusi. Tulikatazwa kuinua vichwa vyetu na kuwatazama walinzi; tulilazimika kuinamisha vichwa vyetu chini," Juan anasimulia.

Juan alipewa seli ndogo yenye ukubwa wa mita tatu kwa mita tatu, ambayo alipaswa kukaa na watu wengine watano.

Kulikuwa na vitanda sita vilivyopangwa katika vitanda vitatu vya bunk na katika kona moja, kulikuwa na shimo la maji taka na "bomba ambalo lilikuwa la kuoga". Hilo ndilo lilikuwa bafu.

"Huko Tocorón nilihisi zaidi kana kwamba niko katika kambi ya mateso kuliko gerezani," asema kijana huyo. Anavitaja vitanda hivyo kuwa ni "makaburi ya zege" yenye godoro jembamba sana.

"Walitutesa kimwili na kisaikolojia, hawakutuacha tulale, walikuwa wakija kila mara kutuomba tuamke tupange mstari," anaeleza.

"Walituamsha mwendo wa saa 05:00 ili kujipanga nyuma ya seli. Walinzi waliomba tuoneshe pasi na nambari zetu."

Anaongeza kuwa majira ya saa 06:00 walikuwa wakifungua maji kwa dakika sita ili waweze kuoga.

"Dakika sita kwa watu sita na kuoga mara moja tu, na maji ya baridi sana. Ikiwa utakuwa wa mwisho na huna muda wa kutoa sabuni, unaachwa na sabuni kwa siku nzima," Anasema.

Kisha, anaongeza, walisubiri kifungua kinywa, ambacho nyakati nyingine kilifika saa 06:00 na nyakati nyingine saa 12:00.

Chakula cha jioni wakati mwingine kilikuwa saa 21:00, na wakati mwingine saa 02:00.

"Mbali na kusubiri chakula, hakukuwa na kitu kingine cha kufanya, tuliweza tu kuzunguka ndani ya selo ndogo na kupiga hadithi. Pia tulizungumza kuhusu siasa, lakini kwa sauti za chini, kwa sababu walinzi wangetusikia wangetuadhibu. "

'Kupigwa mara kwa mara'

Juan anasema kwamba wafungwa wenzake wengi walikuwa wamevunjwa moyo.

"Walitupatia chakula kilichooza, mabaki ya nyama kama vile unayoweza kuwapa kuku au mbwa au dagaa ambao muda wake ulikuwa tayari umekwisha."

Baadhi ya wafungwa walipigwa mara kwa mara au kulazimishwa "kutembea kama vyura" huku mikono yao ikiwa kwenye vifundo vyao vya miguu, anasema.

Anaelezea "viini vya adhabu" ambapo hutuma wale wanaochukuliwa kuwa waasi zaidi, au wale wanaothubutu kuzungumza kuhusu siasa au kuomba kupiga simu kwa jamaa.

Juan anasema kwamba alikuwa katika moja ya seli za adhabu huko Tocorón, na kwamba alikuwa anapewa mlo mmoja kila baada ya siku mbili.

"Ni chumba chenye giza sana, mita moja kwa mita moja. Nilikuwa na njaa sana. Kilichonifanya niendelee ni kufikiria dhuluma zote zilizokuwa zikitokea na kwamba siku moja nitatoka humo," anasema.

Kiini kingine cha mateso kinajulikana kama "kitanda cha Adolfo", Juan anasema, kilichopewa jina la mtu wa kwanza aliyekufa hapo.

"Ni chumba chenye giza, hakina oksijeni ya kutosha, wanakuweka humo ndani kwa dakika chache mpaka unashindwa kupumua na unazimia au kuanza kugonga mlango kwa kukata tamaa, wakaniweka humo ndani nikadumu zaidi ya dakika tano nilidhani nitakufa," anakumbuka.

Ripoti za uhalifu dhidi ya ubinadamu

Kijana huyo anasema katika gereza hili, wafungwa wana dakika 10 za kufanya mazoezi ya nje mara tatu kwa wiki, lakini wengi hubaki kwenye seli zao.

Himiob wa Foro Penal anaelezea hali za wafungwa huko Tocorón kuwa "zinazosikitisha" na anadai kwamba haki zao za msingi, kama vile kupata wakili unayemchagua, zinakiukwa.

"Wote wana watetezi wa umma, serikali inajua kwamba ikiwa inaruhusu kupata wakili binafsi ambaye si afisa wa umma, anaweza kuandika ukiukwaji wote wa taratibu unaofanyika."

Mnamo Oktoba, wataalamu wa Umoja wa Mataifa (UN) waliripoti ukiukwaji mkubwa wa haki za binadamu karibu na uchaguzi wa rais na maandamano yaliyofuata, ikiwa ni pamoja na mateso ya kisiasa, matumizi ya nguvu kupita kiasi, watu kutoweka na kunyongwa bila ya haki na vikosi vya usalama vya serikali na makundi ya kiraia.

Mahakama ya Kimataifa ya Uhalifu (ICC) kwa sasa inaichunguza serikali ya Venezuela kwa uwezekano wa kutendeka kwa uhalifu dhidi ya ubinadamu.

Serikali ya Venezuela inakanusha mashtaka na kusema uchunguzi huu "ina nia ya kutumia mifumo ya haki ya jinai ya kimataifa kwa madhumuni ya kisiasa".

BBC iliomba mahojiano na Ofisi ya Mwendesha Mashtaka wa Umma kuhusu madai ya kutendewa vibaya na kuteswa wafungwa, lakini haikuwa imepokea jibu hadi wakati wa kuchapishwa.

Kulingana na Juan, wengi wa wale waliozuiliwa Tocorón wanafikiria tu tarehe moja: 10 Januari 2025.

Wanatumai kuwa wataachiliwa siku hiyo kwani ni wakati ambapo uhamisho wa mamlaka unapaswa kufanyika kufuatia uchaguzi wa urais.

Kiongozi wa upinzani Edmundo González alijitangaza kuwa mshindi wa uchaguzi huo na amesisitiza kuwa atarejea nchini kutoka uhamishoni Uhispania kuchukua wadhifa wake kama rais mteule.

Kwa upande wake, Maduro anadai njama inafanywa ili kumpindua na kutishia yeyote atakayethubutu kuendeleza mageuzi "atalipa".

Juan anakiri kwamba ana masikitiko makubwa , kwa sababu mamia ya "wenzake bado wanateseka" gerezani, lakini anasema anapanga kurejea mitaani akiandamana na Edmundo González tarehe 10 Januari, licha ya vitisho alivyopokea baada ya kuachiliwa.

Hivi karibuni, Shirika lisilo la kiserikali, Provea ilishutumu kifo cha mwanasiasa wa upinzani Edwin Santos, ambaye alipatikana amekufa tarehe 25 Oktoba siku mbili baada ya mashahidi kuona kundi la watu waliovalia kofia, wanaodaiwa kuwa vikosi vya usalama, wakimshikilia.

"Siogopi," Juan anarudia, kabla ya kukiri kwamba ameacha baadhi ya maelezo "ikiwa kitu kitatokea kwangu".