Dalalka laga soomay maanta iyo kuwa berri soomi doona

Tebin toos ah

1. 18 Febraayo 2026Liibiya oo tahriibayaasha loogu gaysto falal argagax leh iyo warbixin laga soo saaray

   

   Xigashada Sawirka, UNICEF

   Warbixin cusub oo ay soo saareen Qaramada Midoobey ayaa muujisay in muhaajiriin ka kala yimid dalal badan, oo ay ku jirto Itoobiya, kuwaas oo sii mara Liibiya iyagoo u socda Yurub, lagula kaco kufsi qasab ah, ka ganacsi galmo oo qasab ah, shaqo adag oo khasab ah iyo jirdil.

   Warbixintu waxay sheegtay in “xadgudubyada naxariis darrada ah ee nidaamsan ee ka dhanka ah xuquuqda aadanaha” ee loo geysanayo muhaajiriinta ay ka dambeeyaan shabakado ka ganacsada dadka si sharci darro ah wax u tahriibiya, kuwaas oo inta badan lala xiriirinayo mas’uuliyiin Liibiyaan ah.

   Qaramada Midoobey iyo hay’adaha kale ee udooda xuquuqda aadanaha ayaa si wadajir ah u soo saaray warbixinta 18-kii Janaayo 2026-ka, taas oo faahfaahin ka bixisay dhibaatada ay muwaadiniinta Itoobiya ku wajahayaan Liibiya.

   Warbixintu waxay muujisay xaaladda labadii sano ee la soo dhaafay ay tahriibayaashu ku wajahayeen dalkaas, waxaana la waraystay 100 muhaajiriin ah oo ka kala yimid Suudaan, Eritrea, Koonfurta Suudaan iyo dalal kale oo ay ku jirto Itoobiya.

   Sida lagu sheegay warbixinta, muhaajiriinta, magangelyo-doonka iyo qaxootiga yimaada Liibiya waxaa badanaa lagu weeraraa qoryo, si khasab ahna waa loo xiraa, loo afduubaa, loogana soocaa qoysaskooda. Kadibna waxaa loo taxaabaa xabsiyo sharci ah iyo kuwo aan sharci ahayn.

   Warbixintu waxay sheegtay inay bixiyaan lacago aad u badan si ay uga baxsadaan jirdilka iyo xadgudubyada xuquuqda aadanaha ee halkaas ka jira.

   Waxay sidoo kale tilmaantay warbixintu in dadka wax tahriibiya ay muhaajiriinta ku khasbaan ka ganacsi galmo, shaqo khasab ah iyo addoonsi si ay dhaqaale uga sameeyaan.

   Intii warbixinta la diyaarinayay, waxaa la wareystay 45 haween iyo gabdho da’doodu u dhaxaysay 17 ilaa 43 sano, oo ay ku jiraan Itoobiyaan.

   Warbixintu waxay sheegtay in dhammaan haweenkaasi ay sheegeen inay la kulmeen “xadgudub galmo, oo ay ku jiraan kufsi, isku day kufsi iyo faraxumayn” goobahooda shaqo iyo xarumaha tahriibinta.

   Sidoo kale, warbixintu waxay xustay in gabadh Itoobiyaan ah oo 19 jir ah ay sanadkii hore u geeriyootay kadib markii loo diiday daryeel caafimaad, iyadoo la kulantay “xadgudubyo argagax leh oo ay ku jiraan garaacid, gaajo iyo kufsi.”

   Warbixinta Qaramada Midoobay waxay ugu baaqday mas’uuliyiinta Liibiya inay si degdeg ah u sii daayaan dhammaan dadka si sharci darro ah loogu xiray xabsiyaasha sharciga iyo kuwa aan sharci ahayn, waxayna ugu baaqday ciidamada amniga Liibiya inay joojiyaan “afduubka khatarta ah” ee lagu hayo dadka isku dayaya inay ka gudbaan Liibiya una gudbaan Yurub.

2. 18 Febraayo 2026Diyaaradaha Yurub oo dib u bilaabay duulimaadyadii ay ku tagi jireen Venezuela.

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Markii ugu horreysay tan iyo markii Maraykanku afgembiyay dowladdii Madaxweyne Nicolas Maduro, shirkadaha diyaaradaha Yurub ayaa dib u bilaabay duulimaadyadii ay ku tagi jireen Venezuela.

   Maalintii Talaadada, diyaarad ka timid Madrid ayaa ka degtay Caracas.

   Arrintan waxay daba socotaa go’aankii hay’adda badbaadada duulista ee Midowga Yurub ay ku oggolaatay in mar kale lagu duulo hawada Venezuela.

   Dhowr shirkadood oo diyaaradaha Yurub ah ayaa dul marayay hawada Venezuela tan iyo dabayaaqadii sannadkii hore, kadib go’aankii Trump ee xilka looga qaaday Madaxweyne Maduro.

3. 18 Febraayo 2026Weerarrada diyaaradaha loo adeegsanayo oo Suudaan ku badanaya

   

   Xigashada Sawirka, South Sudan National Press Club

   Qaramada Midoobey ayaa sheegtay inay si weyn uga walaacsan tahay isticmaalka sii kordhaya ee diyaaradaha aan duuliyaha lahayn (drones) ee lagu beegsanayo goobaha ay dadku ku nool yihiin, taasoo ay adeegsadeen labada dhinac ee dagaalka sokeeye ee Sudan.

   Tani waxay timid kadib weerar Arbacadii horeka dhacay magaalada El Sunut ee gobolka Kordofan, halkaas oo dad rayid ah lagu dilay laguna dhaawacay.

   Isuduwaha arrimaha bani’aadamnimo ee Qaramada Midoobay ayaa sheegay in weerarradii u dambeeyay ee drones-ka ay beegsadeen kaabayaal rayid, taasoo sababtay khasaare naf iyo maalba leh isla markaana sii xumeysay xaaladda bani’aadamnimo.

   Toddobaadkii la soo dhaafay oo keliya, suuq, dugsi hoose iyo xarun kaydinta shidaalka ah ayaa lagu weeraray gobollada Kordofan iyo Darfur.

4. 18 Febraayo 2026Dalal shaaciyay in bisha Ramadaan laga arkay galabta berrina ay u tahay maalinta koowaad

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Inkastoo qaybo badan oo caalamka ka mid ah maanta laga soomay haddana Bishii ayaa hadda laga arkay dalka Pakistan, waxaana maalinta koowaad ee soonka ay guudahaan u noqonaysaa dalkaasi berri oo Khamiis ah.

   Guddiga Dhexe ee Ruet-e-Hilal, markii uu ku dhawaaqay aragtida bisha Ramadan, wuxuu sheegay in shirar ay yeesheen guddiyada gobollada kala duwan ee Pakistan maanta.

   Sida uu sheegay Guddiga Dhexe ee Ruet-e-Hilal, aragtida bishu waxay ahayd mid laga arkay inta badan Pakistan galabta, waxaana la hayaa xaqiiqooyin arrintaasi kaabaya ama caddeymo muujinaya in bisha laga arkay meelo kala duwan oo dalka ka mid ah.

   Sidaa darteed, berri waxay noqon doontaa maalinta koowaad ee Ramadan dalalka deriska la ah Pakistan, sida Hindiya iyo Bangladesh.

5. 18 Febraayo 2026Kenya oo sheegtay in la fashiliyay weerar Nairobi lagu qaadi lahaa bishaan Ramadaan

   

   Xigashada Sawirka, Counter Terrorism Policing KE

   Booliska ka hortaga weerararda Argagixsada ee dalka Kenya, ayaa ku sheegay qoraal ay ku baahiyeen bartooda X, in ay joojiyeen weerar argagixiso oo la qorsheynayay in laga gaysto magaalada caasimadda ah ee Nairobi. “Qoraalka ayaa lagu yiri:Qorshihii kooxaha argagixisada ee Al-Shabaab ee lagu dilay dad badan oo Kenyan ah oo ku sugnaa Nairobi ayaa mar kale waxaa fashiliyay hay’adda sirdoonka”.

   Arrintaan ayaa la muujiyay in ay ku timid dabagal iyo uruurinta xogo sirdoon oo sababtay in meesha laga saaro qorshe ay wadday shabakad argagixiso oo la sheegay in ay ka howlgasho xeryaha qaxootiga ee Dadaab ee dalka Kenya.

   Boolisku waxey tlmaameen in ay gacanta ku dhigeen hub iyo rasaas ay ka mid yihiin 600 oo xabbadood, bistoolado, gantaallo, waxyaabaha qarxa, iyo daroogo, iyadoo la qorsheyay in weerar looga gaysto Nairobi.

   Waaxda ka hortga weerarada argagixisada booliska kenya, ayaa intaas ku daray in ay weerarka la qorsheyay in bishaan Ramadaan ee barakeysan laga fuliyo Nairobi. Sidoo kale shabakaddan ayaa la sheegay in ay ka fikirayeen in ay gaystaan afduubyo ku wajahan dadka ajaanibta ah iyo gaadiid.

6. 18 Febraayo 2026War deg deg ah, Dowladda Pakistan oo ku hanjabtay weerar ay ka gaysanayso gudaha Afghanistan

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Wasiirka Difaaca Pakistan, Khawaja Asif, ayaa sheegay in dalkiisu uusan ka labalabaynin inuu weeraro cirka ka geysto gudaha Afghanistan.

   Wareysi uu siiyay wakaaladda wararka France 24, Khawaja Asif, isagoo ka hadlayay xaaladda ammaanka ee Pakistan, wuxuu sheegay in weerarada argagixisada ee ka dhaca dalka ay yihiin natiijada “dagaal” oo ay si wadajir ah u wadaan dowladda Taliban ee Kabul iyo Hindiya.

   Wasiirka difaaca ayaa intaas ku daray in Pakistan "aanay ka labalabaynin" inay sameyso weeraro cusub oo cirka ah gudaha Afghanistan ilaa qof ka tirsan dowladda Kabul uu bixiyo "damaanad nabadeed."

   Waxaa xusid mudan in dowladda Pakistan muddo dheer ku eedaynaysay in ururka laga mamnuucay dalkaasi ee Tehreek-e-Taliban Pakistan, uu ku lug leeyahay falal argagixiso oo waaweyn dalka gudaahiisa ka dhacay, uuna taageero ka helo dowladda Taliban ee Afghanistan.

   Sannadkii hore, howlgallada TTP waxay sababeen dagaallo xuduudaha ah oo u dhexeeyay Pakistan iyo Taliban-ka Afghanistan, ka dibna waxaa labada dal lagu heshiiyey joojinta dagaalka iyada oo dadaalladaasi ay ka yimaaden dowladaha Qatar iyo Turkiga.

   Wasiirka difaaca Pakistan ayaa sidoo kale ku eedeeyay in New Delhi iyo Kabul ay "hal bog" ku jiraan marka laga hadlayo weerarada ka dhanka ah Pakistan.

   Khawaja Asif wuxuu intaas ku daray in 'suurtagalnimada' dagaal la gali Hindiya ay weli jirto.

7. 18 Febraayo 2026Xaaladda caafimaad ee Imran Khan oo xog cusub laga helay iyo walaac isa soo taraya

   

   Mucaaradka ka soo horjeeda dowladda ee Pakistan ayaa sheegay inay joojinayaan fadhi lix maalmood ah oo ka socday Guriga Baarlamanka, taasoo la xiriirtay walaac ku saabsan caafimaadka ra’iisul wasaarihii hore ee xabsiga ku jira, Imran Khan.

   Laakiin kooxda lixda xisbi ee loo yaqaan TTAP (Tehreek-i-Tahafuz-i-Ayin-i-Pakistan) ayaa mar kale ku celisay dalabkooda ah in dhakhaatiirtiisa gaarka ah loo oggolaado inay daweeyaan.

   Qareenkiisu wuxuu toddobaadkii hore sheegay in Imran Khan uu luminayay inta badan aragga iishiisa midig.Talaadadii kabtano hore oo caalami oo ciyaarta cricket-ka ayaa dowladda Islamabad uga codsaday in ciyaaryahanka isku -isbeddelay siyaasiga ah loo oggolaado daryeel caafimaad oo ku filan.

8. 18 Febraayo 2026Hoggaamiyaha Iiraan oo yiri "ciidamada Mareykanka waxaa ka khatar badan kuwa Iiraan"

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Hoggaamiyaha Sare ee Iiraan, Ali Khamenei, ayaa sheegay in madaxweynaha Mareykanka uu marar badan ku faano inuu haysto ciidanka ugu awoodda badan dunida, balse “xitaa ciidanka ugu awoodda badan mararka qaar wuxuu la kulmaa dhaawac uu mar kale ka soo kaban kari waayo.”

   Farriin lagu daabacay akoonkiisa X maalintii Talaadada ayaa lagu yiri: “Mareykanku si joogto ah ayuu u sheegaa inay markab dagaal u direen Iiraan. Dabcan, markab dagaal waa hub ciidan oo khatar ah.”

   “Si kastaba ha ahaatee, waxa ka khatar badan waa hubka awooda inuu markab dagaal ku rido gunta badda.”

   Hadalkan Hoggaamiyaha Sare ee Iiraan ayaa imaanaya xilli ay soo baxayaan warar sheegaya in Mareykanku u diray Bariga Dhexe markab dagaal oo ay wataan ciidamada badda Mareykanka, kaas oo lagu magacaabo USS Gerald R. Ford.

9. 18 Febraayo 2026Taalibaanka Afghanistaan oo sii daayay askar ay dagaal ku qabteen

   

   Xigashada Sawirka, Afghan Taliban

   Afhayeenka xukuumadda Taliban, Zabihullah Mujahid, ayaa u sheegay BBC in saddex askari oo u dhashay Pakistan laga sii daayay xabsiga munaasabadda bisha Ramadaan awgeed, iyada oo dhexdhexaadin ay sameysay Sacuudi Carabiya.

   Zabihullah Mujahid ayaa sheegay in askartaas la qabtay intii lagu jiray “weerarro aargoosi ah” oo ay fuliyeen ciidamada xukuumadda Taliban ee ku sugnaa aagga Durand ee koonfurta Afghanistan 12-kii bishii Oktoobar.

   Afhayeenka xukuumadda Taliban ayaa intaas ku daray in “Imaarada Islaamiga ah ay sii deysay maxaabiistan si loo ilaaliyo xiriir wanaagsan oo lala yeesho dalalka kale.” Wuxuu sheegay in ciidamada Pakistan aysan dagaalka ku qaban wax askar ah oo ka socday dhinaca Afghanistan.

   War-saxaafadeed ay soo saartay xukuumadda Taliban ayaa lagu yiri: “Iyadoo la raacayo siyaasaddeeda ku aaddan xoojinta xiriir wanaagsan oo lala yeesho dhammaan dalalka, Imaarada Islaamiga ah ee Afghanistan waxay sii deysay saddex askari oo Pakistani ah oo shalay oo Isniin ahayd soo gaaray Kabul, iyadoo ay la socdeen maxaabiis kale, si loogu maamuuso imaatinka bisha barakeysan ee Ramadaan, oo ah bil naxariis iyo dambi-dhaaf, isla markaana laga jawaabayo codsi ka yimid dalka walaalaha aan nahay ee Sacuudi Carabiya oo martigelinaya wafdi wada-xaajood.”

   Pakistan weli wax faallo ah kama aysan bixin sii deynta maxaabiistan.

10. 18 Febraayo 2026Somaliland oo si adag ugu jawaabtay Erdogan kadib markii uu weeraray aqoonsigii ay Israel ka heleen

    

    Xigashada Sawirka, Presidency of the Republic of Türkiye

    Jamhuuriyadda iskeed madax bannaanida ugu dhawaaqaday ee Somaliland ayaa si adag ugu jawaabtay madaxweynaha dalka Turkiga Recep Tayyip Erdogan kadib markii uu weeraray aqoonsigii ay Israel ka heleen.

    Isagoo booqasho ku jooga Addis Ababa, ayuu Erdogan isagoo uu garab taaganyahay Abiy Axmed ka yiri Somaliland:“Wax faa’iido ah aqoonsigaasi idiinma laha idinka iyo geeska Afrikaba.”

    Waxa uu sheegay in ‘Dhibaatooyinka gobolka ay xalliyaan dalalka gobolka degani. Awoodaha Shisheeyena ay rabaan inay aag dgaaal u bedelaan geeska Afrika.

    Somaliland ayaa si degdeg ah iyana uga jawaabtay hadalkaas Erdogan. War-saxaafadeed ka soo baxay Somaliland ayay ku tilmaameen hadalada Erdogan faragelin aan la aqbali karin.

    Somaliland waxay si adag u sheegtay in go’aamada siyaasadda dibadda ay gaadhaan dawladaha iyo shacabka maxalliga ah, iyagoo Turkiga xusuusiyay inay ixtiraamaan is-qadarinta, oo aan la iska faragelin, go’aamada madax-bannaanida la xiriira.

    Waxay sidoo kale xuseen in dadaallada Somaliland ee aqoonsiga iyo xiriirka caalamiga ahi ku qotomaan nabadgelyo iyo sharci, islamarkaana ay ku saleysan yihiin himilooyinka dimuqraadiyadda dadkeeda.”

11. 18 Febraayo 2026Ra'iisul wasaaraha Israa'iil oo bixiyay xog ku saabsan safar dalkiisa lagu tagayo

    

    Xigashada Sawirka, Reuters

    Ra’iisul Wasaaraha Hindiya Narendra Modi ayaa booqan doona Israa’iil muddo laba maalmood ah toddobaadka soo socda, waxaana suuragal ah inuu sidoo kale khudbad ka jeediyo Baarlamaanka Israa’iil.

    Macluumaadkan waxaa bixiyay Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil, Benjamin Netanyahu.

    Si kastaba ha ahaatee, ma jiro war rasmi ah oo ay weli ka soo saartay Dowladda Hindiya booqashada la sheegay ee Ra’iisul Wasaare Narendra Modi.

    Sida ay werisay wakaaladda wararka ee Press Trust of India (PTI), Ra’iisul Wasaare Narendra Modi ayaa booqan doona Israa’iil 25–26 Febraayo.

    Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil, Benjamin Netanyahu, ayaa macluumaadkan bixiyay isagoo ka hadlayay shir ka dhacay Quddus maalintii Axadda.

    “Sidoo kale waxaa jiri kara khudbad uu ueediyo Baarlamaanka. Yaa imanaya halkan toddobaadka soo socda? Narendra Modi,” ayuu yiri Benjamin Netanyahu isaga oo ka hadlayay shir ay yeesheen madaxda ururrada waaweyn ee bulshada Yuhuudda ah ee Maraykanka ku nool.

12. 18 Febraayo 2026Maxey tahay sababta dowladda Australia ee dalkeeda uga mamnuucday ninkaan oo hadda ku Sugan Suuriya?

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Dowladda Australia ayaa laba sano ka mamnuucday muwaadin xiriir la leh kooxda isku magacowday dowladda Islaamka inuu dalka ku soo laabta.

    Ninkan ayaa ka mid ahaa 34 haween iyo carruur Australian ah oo isku dayay inay ku laabtaan dalkooda kadib markii laga sii daayay xero ku taalla Suuriya toddobaadkii hore, balse waxaa joojiyay mas’uuliyiinta Suuriya sababo ay ku sheegeen arrimo farsamo.

    Wasiirka Arrimaha Gudaha, Tony Burke, ayaa sheegay in go’aanka lagu gaaray talo ka timid hay’adaha ammaanka, isaga oo xusay in 33-ka qof ee kale aysan buuxin shuruudaha sharciyeed ee looga hor istaagi karo gelitaanka dalka.

    Xukuumadda Australia ayaa diiday inay ka caawiso dadkaan inay dib ugu laabtaan dalka, iyada oo aaminsan inay yihiin xaasas, garoobbol iyo carruur ay dhaleen dagaalyahannada IS. Kooxdan waxaa ku jira 23 carruur ah.

    Ra’iisul Wasaaraha dalka, Anthony Albanese, ayaa carrabka ku adkeeyay in qoysaskan aysan heli doonin wax taageero ah oo dowladeed si ay ugu soo laabtaan dalka.

    Wuxuu sheegay in dadkani ay iyagu doorteen inay u safraan dibadda si ay ula jaanqaadaan fikir xagjir ah oo isku dayaya inuu burburiyo hab-nololeedka dalka.

    Si kastaba ha ahaatee, khubaro dhanka sharciga ah ayaa uga digay dowladda in ay mas’uul ka tahay inay u oggolaato muwaadiniinteeda inay dalkooda ku soo laabtaan.

    Dadkan ayaa lagu hayay xerada al-Roj ee waqooyiga Suuriya, taas oo ka mid ah dhowr xero oo ay Australian-ku ku xirnaayeen tan iyo 2019, kadib markii dagaalyahannada IS laga saaray saldhiggoodii ugu dambeeyay ee dalka.

13. 18 Febraayo 2026Erdogan oo markan ka hadlay faa’iidada ku jirta aqoonsiga Somaliland

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Madaxweynaha Turkiga, Rajab Tayyip Erdogan, ayaa Talaadadii shalay ahayd sheegay mar kalae ka hadlay aqoonsiga ay Israa’iil aqoonsatay Jamhuuriyadda gooni isu taageeda ku dhawaaqday ee Somaliland, isagoo sheegay in aysan wax faa'ida ah u lahayn Somaliland laftirkeeda ama xataa gobolka, sida ay qortay wakaaladda wararka ee Reuters..

    Bishii Diseembar, Erdogan wuxuu sheegay in go'aanka Israel ay si rasmi ah u aqoonsatay Somaliland, uu yahay mid sharci darro ah oo aan la aqbali karin, wuxuuna ku eedeeyay Israa’iil inay isku dayeyso inay carqaladeyso Geeska Afrika.

    "Waxaan si gaar ah u jeclaan lahaa inaan hoosta ka xariiqo mowqifkeena ku aaddan qiimeynta madax-bannaanida iyo wadajirka dhuleed ee dowladaha ku yaal aagga ay Itoobiya ku taallo," ayuu Erdogan ku sheegay shir jaraa'id intii uu ku guda jiray booqasho uu ku tagay Addis Ababa, isagoo intaa ku daray in Turkigu uusan dooneynin khilaaf hor lehoo ka dhaca gobolka.

    "Waxaan aaminsannahay in dalalka gobolka ay u baahan yihiin inay xal u helaan mushkiladaha gobolka ka taagan iyo in Geeska Afrika uusan noqon goob ay tartan ugu jiraan quwado shisheeye. Marka la eego arrintaas, waxaan jeclaan lahaa inaan xoogga saaro in aqoonsiga Israel ay aqoonsatay Somaliland uusan wax faa'ida ah u lahayn Somaliland ama Geeska Afrika," ayuu intaa raaciyay Erdogan.

    Wasiirka madaxtooyada Somaliland, Khadar Xuseen Cabdi, ayaa dabayaaqadii sanadkii hore magaalada Hargeysa kaga hadlay sida uu Turkigu uga soo horjeestay aqoonsiga Israa'iil ee Somaliland.

    "Turkiga waa waddankii koowaad ee dunida aqoonsada jiritaanka Israa'iil sanadkii 1984-kii. Waagaas ilaa maanta marxalad kasta oo dhacda Turkigu marnaba xidhiidhka uu Israa'iil la leeyahay iska daa inuu gooyee hoos uma dhigo. Markaa maanta Turkigu diin nooma sheegi karo, taariikhna inooma sheegi karo, dhaqan kalena inooma sheegi karo, danteennana inooma sheegi karo. Danteenna innagaa naqaanna, innagaa ka shaqeyneyna, innagaa u taagan, innagaa matalna.

    "Waxaa jira waddamo badan oo dunida ka mid ah oo iyaguna aqoonsiga Somailand dhibaato u arka. Waxaan rabnaa inaan dunida oo dhan u sheegno aqoonsiga Somailand wuxuu soo kordhinayaa oo uu wax weyn ku tarayaa nabadda gobolka, wuxuu wax weyn ku tarayaa ilaalinta iyo adkeynta amniga Badda Cas, wuxuu wax weyn ku tarayaa wada noolaanshaha iyo dhaqaalaha, is dhexgalka gobolka aynu ku nool nahay" Ayuu yiri wasiir Khadar.

    Turkiga oo ah xubin ka tirsan NATO ayaa kordhiyay saameyntiisa Afrika sannadihii u dambeeyay, isagoo tababar u fidiya ciidamada amniga Soomaaliya isla markaana bixiya gargaar.

    Ankara waxay sidoo kale xiriir dhow la samaysay dalal kale oo gobolka ah, oo ay ku jirto Itoobiya.

    Turkiga ayaa sidoo kale ka mid ahaa wadamada ugu codka dheer ee dhaleeceeya Israel iyo weerarkii ay ku qaaday Gaza, isagoo ku tilmaamay xasuuq. Wuxuu jaray dhammaan heshiisyadii ganacsigii ee uu la lahaa Israa’iil.

    Waxaad sidoo kale akhrisan kartaa:

    Maxaa ka jira hadalkii Somaliland ee xiriirka Turkiga iyo Israa'iil?

    Waa kuma dalka labaad ee Somaliland aqoonsan kara kaddib Israel?

    Tirada iyo magacyada dalalka ka soo horjeestay aqoonsiga Somaliland

14. 18 Febraayo 2026Talo ku socota ragga Soomaalida ee jecel inay sambuuska ku afuraan

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Sambuusku waxa uu ka mid yahay cuntooyinka fudud ee caanka ka ah magaalooyinka Soomaalida. Bisha Ramadaanka dad aad u badan oo awooda dhaqaale ahaan ayaa jecel in ay ku afuraan.

    Anigu shakhsi ahaan, aad uma jecli sambuuska, oo wuu ku yaraa magaalada aan yaraanteydii kusoo barbaaray. Kama caagganeyn cunistiisa, laakiin haddana kama mid ahayn cuntooyinka aan joogtada u cuno.

    Maaddama aanan ku fiicneyn cunto karinta, war uma heynin howsha iyo dhibka laga maro diyaarinta sambuuska. Waxaanse ku baraarugay arrintaa dhowr sano ka hor, taas ayaana igu dhalisay in aan joojiyo in aan ku afuro sambuuska ama gurigeyga lagu sammeeyo bisha Ramadaan iyo bilaha kaleba.

    Sababta aan u joojiyay

    Subaxdaas waxaa guriga ka socotay howsha sambuus sameyska, oo ay ku jireen xaaskeyga iyo gabdho walaalahey ah oo guriga nagula noolaa. Intaan la fariistay ayaan ku iri, maanta sambuuska ayaan idinla sameynayaa ee gambar ii keena. Waxaa la ii dhiibay howshii lagu fidinaayay foolyada oo aan khibrad saas u weyn u baahneyn

    Maalintaas waxaan goobjoog u ahaa howsha sambuus sameynta min billow ilaa dhammaad; qasida burka, rifaaqiddiisa, foolyada sambuuska fidinteeda, jarjariddeda, iyo isku laabiddeeda, ka bacdina shiididda hilibka iyo qudaarta lagu dhex shubayo sambuuska.

    Burjikooyinka ayaan wax ka shiday, foolyada ayaan wax ka laallaabay iyo waliba buuxinteeda iyo isku dhedhejinteeda. Markii dhowrkii xabbo ee ugu horreeyay jaga-gacdooda ay yeertay ayaan guriga ka baxay oo aan xaafadda walaashey iga yar soo aaday, si aan usoo salaamo.

    Sidoo kale, guriga walaashey waxaa ka socotay howl sambuus dubid ah oo intii aan soo arkay la maraayo.

    Sii akhri

15. 18 Febraayo 2026Madaxweyne afar bilood un talinayay oo xilka laga tuuray

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Kongareeska dalka Peru ayaa u codeeyay in xilka laga qaado madaxweynaha ku meel gaarka ah ee José Jerí oo xilka hayay afar bilood, ka dib markii uu ku guuldareystay inuu shaaca ka qaado kulamo uu la yeeshay ganacsato Shiinees ah.

    Koongaraska dalkaas ayaa tallaabadan qaaday ka dib markii uu José Jerí sidoo kale lagu eedeeyay inuu dhowr haween ah u magacaabay dawladdiisa maalmo gudahood ka dib markii uu habeenkii kula kulmay qasriga madaxtooyada.

    Fadeexadan ayaa soo ifbaxday bishii hore ka dib markii la arkay muuqaallo muujinaya Jerí oo dhowr jeer la kulmay ganacsade Zhihua Yang, oo dowladda ay baaritaan ku haysay.

    Jerí ayaa hore raaligelin uga bixiyay kulamada, laakiin wuu beeniyay inuu wax qalad ah sameeyay, wuxuuna ku eedeeyay kuwa la tartamaya inay sameeyeen olole sumcad dil ah.

    Xil ka qaadistiisa ayaa ka dhigaysa madaxweynihii saddexaad ee si xirriir ah xilka loga qaado, ka dib markii uu beddelay hoggaamiyihii hore, Dina Boluarte, oo xilka laga qaaday bishii Oktoobar ee sannadkii hore.

    Jerí wuxuu ahaa madaxweynihii toddobaad ee Peru. Kongareeska Peru ayaana Arbacada u codeyn doona madaxweynaha ku meel gaarka ah ee xiga.

    Sharciga Peru wuxuu farayaa madaxweynayaasha inay diiwaan galiyaan dhammaan hawlahooda rasmiga ah, laakiin hoggaamiyihii hore ee hadda ma uusan duubin shirarkaas uu la yeeshay ganacsatada Shiineeska ah, taas oo horseeday in xilka laga tuuro.

16. 18 Febraayo 2026Maxaa ka dhashay booqashadii Erdogan ee Soomaaliya 14 sano ka hor?

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    14 sanadood ka hor madaxweynaha Turkiga Reccep Tayib Erdogan, ayaa noqday hogaamiyhii ugu horreeyay ee booqasho Soomaaliya ku taga, kaddib dagaalladii sokeeye ee dalka halakeeyay.

    Booqashadii 2011-kii, Erdoğan wuxuu ku dhawaaqay in Turkigu uu Soomaaliya ka dhisayo safaarad ka caawisa qaybinta gargaarka.

    Abaar ba'an oo dad iyo duunyaba saamaysay ayaa ku dhufutay Soomaaliya, Erdoganna gurmad iyo gargaar ayuu u fidiyay.

    Xilligaas, Soomaaliya waxay la daalaa-dhacaysay abaartii ugu xumeyd ee soo marta qarniyo iyadoo Qaramada Midoobay ay ku dhawaaqday in macluul ka jirto qaybo ka mid ah dalka markii ugu horreysay tan iyo 1991-1992.

    Balse faragelinta Turkiga markii hore waxay ahayd mid bani'aadamnimo oo keliya.

    Maxaa kamid ah waxyaabaha ay Soomaaliya Turkiga ka faa’iidday?

    Waxaa kamid ah arrimo ay kamid yihiin tababarka ciidanka. Turkiga ayaa tabar u fiidiya Ciidamada Soomaaliya oo gudaha iyo dibadaba ah, waxayna soo saaraan ciidamo tayo leh oo ka mid yihiin Ciidamada Gorgor iyo Haramcad.

    Isbitallo ayaa sido kale kamid ah. Marka laga soo tago tabarka ciidamada, Turkiga ayaa gudaha Soomaaliya ka hirgeliyay xarumo caafimaad oo tayo leh oo uu ka mid yahay isbitaalka Erdogan oo horay loo oran jiray Digfeer.

    Dib u dhiska waddooyinka, gargaarka bini’aadanimo, deeqa waxbarasho, iyo waxyaabo kale ayaa kamid ah ah.

    Dhanka kale, Turkiga ayaa Axadii la soo dhaafay u diray Soomaaliya markabkiisa qodista shidaalka badda-dheer ee loo yaqaan Cagri Bey.

    Wasiirka tamarta ayaa ku tilmaamay shaqada markabka in ay tahay hawlgalkii ugu horreeyay ee sahamin badeed oo ka baxsan xuduudaha badda Turkiga.

    Wasiirka ayaa sidoo kale sheegay in shidaal qodistan ay ka tarjumayso istaraatiijiyadda muddada dheer ee Turkiga ee lagu xoojinayo amniga tamarta qaranka iyo in dalka loo dhaweeyo isku-filnaansho.

    Waxaad sidoo kale akhrisan kartaa:

    Turkiga oo faahfaahin ka bixiyay markabka shidaal qodista ee uu u diray Soomaaliya

    Halkee ayuu soo marayaa markabka Turkiga ee shidaalka ka qodaya Soomaaliya?

    Saamaynta Turkiga ee wadamo ay ka mid yihiin Soomaaliya iyo Itoobiya iyo caqabadaha horyaal

17. 18 Febraayo 2026Dalalka Muslimka ee laga soomay maanta iyo kuwa berri soomi doona

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Malaayiin qof oo ku nool daafaha dunida ayaa maanta u ah maalintii koobaad ee bisha Ramadan, kadib markii dowladda Sacuudiga ay gelinkii dabe ee shalay ku dhawaaqday in Arbacada maanta tahay maalinta koowaad ee soonka.

    Toban waddan oo Islaam ah ayaa ku dhawaaqay in la arkay bisha Ramadaan fiidkii Talaadada, taasoo Arbcada ka dhigaysa maalinta ugu dambeysa ee Shacbaan, iyo maalinta ugu horreysa ee soonka bisha Ramadaan sanadka 1447 Hijriga,

    Dalalkaas waxaa kamaid ah Imaaraadka Carabta, Sacuudi Carabiya, Qadar, Baxrayn, Kuwait iyo Yemen.

    Ciraaq iyo Lubnaan ayaa sidoo kale kamid ah.

    Dalka Suudaan, Golaha Fiqiga Islaamka ayaa ku dhawaaqay in Arbacada ay tahay maalinta koowaad ee Ramadaan.

    Soomaaliya ayaa sidoo kale kamid ah dalalka maanta laga soomayo.

    Dalal kala ayaa ku dhawaaqay in aanan la arkin bisha, sidaa awgeed, waxay ku dhawaaqeen in Khamiista ay tahay maalinta koowaad ee soonka.

    Dalalkaas waxaa ka mid ah Suuriya, Turkiga, Masar iyo Singapore, Masar, Urdun, Liibiya iyo Algeeriya.

    Dalka Indonesia, Wasaaradda Arrimaha Diinta ayaa ku dhawaaqday in Khamiista ay noqon doonto maalinta ugu horreysa ee Ramadaan.

    Cumaan, todobaad ka hor ayay ku dhawaaqday in soonku bilaaban doono Khamiista.

    Morocco iyo Mauritania ayaa kamid ah dalalka aan shaacin taariikhda laga soomayo dalalkooda.

    Waxaad sidoo kale akhrisan kartaa:

    Ramadan: Maxay tahay sababta aan ugu afurno timirta?

    Ramadan 2026: Maxaa ku dhacaya jirkaaga marka aad saacado badan soonto 30 maalmood?

    Ramadan 2026: Sidee adiga oo soomman ula tacaaleysaa madax-xanuunka?

18. 17 Febraayo 2026Ruushka iyo Ukraine oo Geneva. ku leh wadahadallo nabadeed

    

    Xigashada Sawirka, State Emergency Service of Ukraine/Anadolu via Getty Images

    Wada-xaajoodyaasha Ruushka iyo Ukraine ayaa bilaabay wareeg cusub oo wada-xaajood nabadeed ah oo uu Maraykanku dhexdhexaadinayo, kuwaas oo sidoo kale ka socda Geneva.

    Rajada laga qabo in horumar weyn laga gaaro waa mid hooseysa, maadaama Ruushku weli dalbanayo dhammaan gobolka Donbas, arrin ay Kyiv si cad u diiday.

    Saacado ka hor inta aysan wada-hadalladu bilaaban, Moscow waxay fulisay mowjado weerarro ah oo lagu qaaday xarumaha tamarta ee Yukreyn.

    Madaxweyne Volodymyr Zelensky ayaa sheegay in la soo riday afar boqol oo diyaarado aan duuliye lahayn iyo ku dhowaad soddon gantaal. Wuxuu sheegay in weerarradu si ula kac ah loo qorsheeyay si ay u geystaan burburka ugu badan ee suurtogalka ah.

19. 17 Febraayo 2026Muxuu yahay ujeedka ciidamo ka socda Mareykanka ay u tageen Nigeria

    

    Xigashada Sawirka, dvidshub

    Ku dhowaad 100 askari oo ka tirsan ciidamada Mareykanka ayaa gaaray dalka Nigeria si ay u tababaraan ciidammada qalabka sida ee dalkaas Galbeedka Afrika ku yaalla, isla markaana ay u siiyaan xog sirdoon dagaalka ay kula jiraan maleeshiyaadla Islaami ah iyo kooxo kale oo hubeysan.

    Afhayeenka Wasaaradda Difaaca Nigeria, Major General Samaila Uba, ayaa sheegay in askarta iyo qalabkoodii ay ka dageen garoon ku yaalla gobolka waqooyi-bari ee Bauchi.

    Wuxuu carrabka ku adkeeyay in askartan aysan ka qeyb qaadan doonin hawlgallada dagaalka tooska ah, islamarkaana ay u yimaadeen codsi ka yimid dowladda Nigeria.

    Tallaabadan ayaa timid kaddib duqeymo cirka ah oo uu Mareykanku fuliyay xilligii ciidda masiixiga ee bsihii December, kuwaas oo lagu beegsaday laba xero oo ay maamulayeen koox maleeshiyaad Islaami ah oo ku yaalla waqooyi-galbeed Nigeria.

    Dalka Nigeria wuxuu wajahayaa caqabado amni oo kala duwan, oo ay ka mid yihiin kacdoonno ay wadaan kooxaha Islaamiga ah, weerarro ay fuliyaan burcad dhac iyo afduub sameeya, iyo sidoo kale khilaafaad la xiriira dhul iyo kacdoonno gooni- ugoosad ah.

20. 17 Febraayo 2026Itoobiya oo Turkiga ka doonaysa inuu la raadiyo marin badeed

    

    Xigashada Sawirka, EBC

    Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya Abiy Axmed ayaa sheegay inay ka wada hadleen Madaxweynaha Turkiga Recep Tayyip Erdoğan sidii Turkigu uga faa’iidaysan karo sumcaddiisa isla markaana uu qayb ka qaato helista Itoobiya ee marin badeed.

    Waxay ku heshiiyeen in ganacsiga u dhexeeya Turkiga iyo Itoobiya la gaarsiiyo 1 bilyan oo doolar, isla markaana la ballaariyo noocyada iyo qaybaha ganacsiga. Waxaa sidoo kale la isku afgartay in maalgashadeyaal badan oo Turki ah ay yimaadaan Itoobiya.

    Itoobiya waa mid ka mid ah dalalka ugu kobaca dhaqsaha badan adduunka, waxaana la filayaa kobac dhan 10.2% sannadkan.

    War- saxaafadeed ay soo wada saareen ayaa lagu yiri: Kobacani wuu sii socon doonaa, sababtoo ah fikradda ah in “dal ay ku nool yihiin 130 milyan oo qof laga dhigo maxbuus juqraafiyeed oo ay ku lug leeyihiin shirqoollada cadowgeennu” ma aha mid sax ah. Waxaan si qoto dheer uga wada hadalnay in saaxiibada Itoobiya sida Turkigu ay cadaadis diblomaasiyadeed saaraan si Itoobiya ay si nabad ah ugu hesho marin badeed,”

    Waxay sidoo kale ka wada hadleen iskaashi ku saabsan arrimo kale oo laba-geesood ah iyo kuwo heer caalami ah.