Maxaad ka taqaan ciidanka ICE ee la sheegay in loo dirayo gobolka Minnesota, maxayse qabtaan

ICE oo ah ciidan waayahan aad loo maqlo, gaar ahaan tan iyo markii uu madaxweyne Trump amarka ku bixiyey in la ugaarsado dadka sharci darrada ku jooga Maraykanka ayaa waxaa soo baxayey in su'aalo la iska weydiiyo waxay yihiin ciidankan hubaysan ee afka duuban.

TVyada caalamka ayaa tabinaya ayagoo wajigu u duuban yahay oo baacsanaya dad ka cararaya, qofkii ay qabtaan ee sharci lahaynna waxaa la geeyaa xarumaha tarxiilka.

Magaca ICE wuxuu u taagan yahay ciidanka u hogaansanaanta ilaalinta socdaalka iyo kastamada ama (Immigration and customs enforcement).

Waxa ay hoos yimaadaan waaxda amaanka gudaha, waxaana shaqada loo igmaday ka mid ah inay dhaqan galiyaan shuruucda socdaalka, dhowqrista amaanka qaranka, iyo ilaalinta bedqabka bulshada.

Waxaa la aasaasay 2002, ka dib markii uu dhacay weerarkii 9/11 ee lau qaaday daarihii dhaadheeraa ee Maraykanka. Waxay markaas isku qabanayeen hawlihii waaxda socdaalka iyo waaxda adeegga kastammada.

Laakin tiro mushaakilaad ah ayey ku lug yeesheen, gaar ahaan waxaa ugu waaweyn in hawlagalladooda ay sare u kaceen labadii muddo xileed ee Trump, gaar ahaan waxay sii xoogeysteen muddo xileedkiisa labaad, ka dib markii la dhaqan galiyey sannadkan sharciga uu Trump ugu yeero "sharci qurxoon oo weyn", kaasoo qayb ka ahaa siyaasadaha socdaalka ee Mayalka adag ee Trump uu soo rogay.

Muddo xileedkii 1aad ee Trump waxa uu dajiyay siyaasad adag oo socdaalka ah oo loogu talagalay in lagu dhimo dadka soo galaya. Wax yar ka dib markii uu xafiiska la wareegay, waxa uu saxiixay amar fulineed oo lagu kordhinayo shaqaalaha ICE 10,000 oo qof, iyo in si wayn loo balaariyo awoodaha dhaqan gelinta socdaalka ee ICE.

Iyadoo ICE ay inta badan mudnaanta siinaysay dadka lagu soo oogay dambiyo culus intii lagu jiray maamulka Obama, maamulkii ugu horreeyay ee Trump ayaa ku amray hay'adda inay beegsato qof kasta oo ay aaminsan tahay inuu si sharci darro ah ku soo galay Mareykanka. Ka dib, tirada la kulanka iyo xiritaanka ay samaysay ICE ayaa si aad ah u kordhay, taasoo ay ku jiraan la kulanka iyo xiritaanka muwaadiniinta Maraykanka. ICE waxa ay bilowday in ay ku lug yeelato weerarada caanka ah ee goobaha shaqada, goobaha cibaadada, iyo goobaha waxbarashada.

Qaar ka mid ah sharci-dejiyeyaasha Dimuqraadiga iyo tirooyinka horumarka ayaa ku baaqay in la baabi'iyo ICE, iyo in dib u habeyn lagu sameeyo nidaamka socdaalka ee Mareykanka.

ICE ayaa mar kale soo gashay safka hore muddo xileedka labaad ee Donald Trump, iyadoo Trump uu mar kale soo rogay siyaasad adag oo socdaalka.

Maamulka Trump waxa uu soo saaray mawjad weyn oo masaafurin ah, Jannaayo 22, waaxda amaanka gudaha waxa ay ku dhawaaqday in maamulku dib u soo celinayo dardaarankii xilligii Obama kaas oo ka ilaalinayay soo galootiga sharci darrada ah meelaha xasaasiga ah sida isbitaallada, goobaha cibaadada, qolalka maxkamadaha, aaska, aroosyada iyo dugsiyada.

Laba maalmood ka dib, ku-simaha Xoghayaha Amniga Gudaha Benjamine Huffman ayaa sheegay in hay'addu ay masaafurin doonto dadka uu sida ku meel gaarka ah ugu ogolaaday maamulkii Biden inay ku soo galaan Maraykanka. Ciidamada Maraykanka ayaa loo diray si ay u caawiyaan ICE gobolo badan.

Maamulku wuxuu u adeegsaday Xeerka Cadawga Shisheeyaha si uu si dhakhso ah u tarxiilo dadka looga shakisan yahay soogalootiga sharci-darrada ah ee leh nidaam sharci ah oo xaddidan ama aan lahayn, iyo in lagu xiro El Salvador. Dhawr muwaadin oo Maraykan ah ayaa la xiray oo la tarxiilay.

Hab-dhaqanka xagga maamulka ayaa waxay kala kulmeen arrimo sharci, waxayna kiciyeen muran qareennada, garsoorayaasha, iyo culimada sharciga. Maamulka Trump wuxuu bilaabay inuu dejiyo bartilmaameedyo maalinle ah oo ay dad ku xirxirayso ICE, wuxuuna ku hawlanaa olole muran badan dhaliyay si loo kordhiyo muuqaalka xiritaanka ICE. Qaar ayaa sheegay in ICE inta lagu guda jiro waqtigan ay bartilmaameedsanaysay dadka "muuqaalka Hisbaaniga" leh, maxkamadaha federaalkuna waxay ogaadeen in wakaaladu ay ku hawlan tahay midab-faquuq.

Sharciga Socdaalka iyo Jinsiyadaha ee 287(g) waxa uu u ogolaanayaa ICE in ay abuurto wadashaqayn iyo wada xiriir ay la yeelato gobolka iyo wakaaladaha fulinta sharciga.

Qaybta 287(g) waxa ay u fasaxaysaa xoghayaha amniga dalka in uu heshiisyo la galo hay'adaha fulinta sharciga ee gobolka iyo degaanka, kaasoo u fasaxaya saraakiisha in ay qabtaan hawlaha fulinta sharciga socdaalka, iyada oo la raacayo heshiiska, waase in saraakiisha fulinta sharciga ee degaanka ay helaan tababar ku haboon iyo shaqada hoos yimaada kormeerka loo dhaariyay ee socdaalka iyo saraakiisha fulinta ee Maraykanka.

Xaaladda hadda taagan waa amid aad u cakiran waayo madaxda magaalooyinka ayaa ku baaqay in ay sharci darro tahay in ay ICE bar-tilmaameedsadaan bulsho gooni ah.

Labada duq magaalo ee Minneapolis iyo St Paul Jacob Frey iyo Melvin Carter oo aad loo filayo in ay ICE beegsadaan magaalooyinkooda ayaa labadaba meesha ka saaray wax wada shaqayn ah inay la yeeshaan saraakiishaas. Sidoo kale Brian O'Hara ayaa isna baaqaas oo kale soo saaray.

Dhamaan mas'uuliyiintaas waxay Soomaalida ugu baaqeen inay fahmaan waxa ay xaqa u leeyihiin. Waxaana hadda taagan diidmo ay madaxda gobolku diiddan yihiin in loo gacan dhaafo 80ka kune e ah Soomaalida gobolkooda ku nool, iyo Donald Trump oo ciidanka federaalka ee ICE u adeegsanaya inay tarxiilaan Soomaalida.