Dalka Soomaali badan riyada u ah ee saboolnimada baahsan ay soo wajahday

Boqollaal kun oo Soomaali ah ayaa deggan dalkan ku yaalla Yurub, kuwo ayaaba jiilal ku faca, kuwana waxay halis u maraan sidii ay u gaari lahaayeen, kuwa kalana waxay naawilayaan rajo ah inay maalin uun tagaan.

Laakiin hadda tirakoobyada cusub ayaa muujinaya in dhibaatada qiimaha tamarta ay sababtay kororka ugu badan ee saboolnimada ba'an ee Ingiriiska muddo 30 sano ah.

Sicir bararka sare u kacay, kadib duullaankii Ruushka ee Ukraine, ayaa boqollaal kun oo qof geliyey saboolnimo aad u daran.

Tirada ayaa kor u kacday 12 milyan 2022-2023, kor u kac ah 600,000.

Tani waxay ka dhigan tahay heerka saboolnimada buuxda ee UK, inay hadda taagan tahay 18% - kor u kaca boqolkiiba 0.78.

Qoysas badan ayaa ku dhici lahaa saboolnimo buuxda haddaanay jiri lahayn taageerada dawladda.

Xoghayaha shaqada iyo hawlgabka Mel Stride, oo waaxdiisu soo ururisay tirooyinka n ayaa sheegay in wali yihiin kharashka nololsha ee ugu wanaagsan Yurub kaas oo qiimihiisu yahay celcelis ahaan £ 3,800 qoyskiiba.

Dawladdu waxay sheegtay in haddii aan tallaabooyinkan la qaadin uu kororku ka sii dari lahaa saddex laab.

Wuxuu intaa ku daray wasiir Stride "in taageerada aan horay loo arag ee ay dowladdu bixisay ay ka hortagtay 1.3 milyan oo qof inay faqri ku dhacaan 2022-23-kii ".

Afar meelood meel oo carruur ah ayaa ku jira saboolnimo buuxda

Heerka saboolnimada buuxda ee dadka hawlgabka ah ayaa si dirqi ah isku beddelay sanadka oo weli ku jira mid ka mid ah heerarka ugu hooseeya ee la diiwaan geliyey.

Laakiin tirada carruurta iyo dadka waaweyn ee da'da shaqada ee faqriga ah ayaa mid kasta kor u kacay ilaa 300,000 oo qof.

Tirooyinkan, rubuc ka mid ah carruurtu waxay ku sugnaayeen saboolnimo buuxda.

Labada dhibcood ee kor u kaca heerka saboolnimada carruurta ayaa ah kii ugu sarreeyay tan iyo ugu yaraan bartamihii 1990-meeyadii.

Sidee loo cabbiraa saboolnimada?

Waxaa jira laba cabbir oo waaweyn oo ah dakhliga hoose ee ay isticmaasho dawladdu. Dakhliga waxaa loo tiriyaa sida lacagta uu qoysku kharash gareeyo ka dib marka la tixgeliyo kharashka guriga.

Saboolnimada buuxda waxay cabbirtaa inta qof ee sanadkan aan awoodin inay helaan heer nololeed oo go'an.

Waaxda Shaqada iyo Hawlgabka ayaa hadda ku qeexday iyada oo ku saleysan heerka nolosha celceliska dakhligu wuxuu iibsan karaa laga soo bilaabo dhamaadka sanadkii 2011-kii

Haddii dakhligaagu 40% ka hooseeyo kan, ka dib markii la isku hagaajiyo qiimaha kor u kaca tan iyo markaas, waxaa laguu kala saaraa inaad ku nooshahay saboolnimo buuxda.

Sawirka dhabta ah ee heerka nololeed ee dadka saboolka ah waa mid daran

Qofka ku jira faqriga waxaa laga yaabaa inuusan awoodin inuu bixiyo heerka nololeed ee laga yaabo in laga filayo dalkan dhaqaalahiisu qaniga yahay sida UK oo kale.

Laakiin taasi macnaheedu maaha inay u baahan yihiin cunto ama aysan awoodin inay adeegsadaan adeega tamarta guryaha lagu diiriyo. Markaad u fiirsato noocyada caynkaas ah, kororka ayaa aad u daran.

"Tirakoobka dakhliga rasmiga ah ayaa hoos u dhigay kororka dhabta ah ee wax la'aanta muddadan" ayuu yiri Sam Ray-Chaudhuri oo ka tirsan machadka daraasaadka maaliyadda.

Waxa uu tilmaamay in heerka haqab-beelka cuntada uu ka kacay 8% shaqsiyaadka ilaa 11% halka saamiga aan awoodin in ay kululeeyaan guryahooda in ka badan labanlaabantay 4% ilaa 11%.

Sidaas oo kale tirada dadka sheegay inay isticmaaleen bangiyada cuntada bishii u dambaysay 0.9% ilaa 1.5%.

Xisbiga Shaqaaluhu waxay sheegeen in tirakoobku uu ahaa "mid laga naxo"

"Dawladda Conservative-ku waxay burburisay dhaqaalihii waxayna soo saartay sicir-bararka nolosha, waxayna ku riixday qoysaska dalka oo dhan faqri" ayay tiri Alison McGovern oo ka tirsan Baarlamaanka UK.

Tirooyinka ayaa ahaa "Kuwo laga sameeyo olale baraarug leh", sida uu qabo xisbiga Libaraalka.

"Tani waa koror ba'an waxaana ka dambeeya tirooyinkan sheeko carruureed gaajaysan iyo qoysas aan awoodin inay kululeeyaan guryahooda," ayay tiri Sarah Olney oo ah xildhibaan ka tirsan barlamaanka UK.

Shirley-Anne Somerville oo ka tirsan Xisbiga Qaranka Scotland ayaa tiri: "Waxaan sameyneynaa wax walba oo awoodeena ah iyo miisaaniyad xaddidan si aan wax uga qabanno saboolnimada Scotland."