Maxay tahay istaraatiijiyada cusub ee Trump ee dhanka amniga, iyo saameynta ay ku leedahay waddamada shisheeye

Trump

Xigashada Sawirka, Getty Images

    • Author, James Lewis
    • Role, BBC World Service

Istaraatiijiyadda amniga qaranka ee maamulka Trump ayaa walaac ka muujisay xulafada muhiimka ah ee Mareykanka oo sheegay in ay ka baxayaan mabaadii'da hageysay siyaasadda arrimaha dibadda Mareykanka muddo tobanaan sano ah.

Dukumentigan oo ka kooban 33 bog oo ay dawladda Maraykanku soo saartay usbuucii hore, waxa uu caalamka u soo bandhigayaa isweydaarsi dhaqaale, iyada oo lagu qiimaynayo heshiisyada laba geesoodka ah ee ku saabsan qarannimada dhaqaalaha ee danaha gobolka iyo kuwa caalamiga ah, iyo horumarinta dimuqraadiyadda. Waxay ka tarjumaysaa "fikirka maamulka Trump", weriyaha arrimaha dibadda ee BBC Tom Bateman ayaa u sheegay 'The Global Story podcast'.

Waxa kale oo la yaab leh waxa dukumeentigu aanu xusin, isagoo aan wax dhaleecayn ah u jeedin cadawga waaweyn ee Maraykanka sida Ruushka ama Shiinaha. Taa beddelkeeda, waxa ku jira erayo qallafsan oo ku saabsan Yurub, kuwaas oo walaac ku abuuray magaalooyinka waaweyn ee Yurub toddobaadkan.

Fadlan halkan riix oo ku soo biir janalka WhatsApp ee BBC Somali si aad u hesho wararkii ugu dambeeyey ee caalamka, iyo kuwa gobolka

'Isbedelka hab nololeedka '

Iyadoo istiraatiijiyadihii hore ee amniga qaranka ay xooga saareen midnimada Mareykanka iyo wadamada Yurub, dukumeentigani wuxuu qaadanayaa waji kale.

"Yurub waxay noqon doontaa mid aan la aqoonsan karin sidau u eegatahay 20 sano ama ka yar," ayuu yidhi, sababtoo ah qaarada ayaa qaatay siyaasadaha socdaalka kuwaas oo saameyn xun ku leh "dhaqanka reer galbeedka."

Qayb ahaan, istaraatiijiyadu waxay caddaynaysaa in Yurub ay wajaheyso " Isbedelka habka nolosha."

"Hogaamiyayaasha Yurub, ugu yaraan daaha gadaashiisa, ayaa waxay ku wareersan yihiin dukumeentigan", ayuu yiri wakiilka Wasaaradda Arrimaha Dibadda.

"Lama yaabin in tani ay tahay mowqifka waaxyaha dowladda - laakiin in la arko in lagu sheegay dukumeenti siyaasadeed oo rasmi ah ayaa walaac ku ah iyaga," ayuu yidhi.

Xiriirka Mareykanka iyo Yurub ayaa muddo bilo ah ku socday hoos u dhac.

Mid ka mid ah calaamadaha ugu horreeya ee hab-dhaqanka maamulka Trump ee Yurub ayaa caddaynaya bishii Febraayo, markii madaxweyne ku xigeenka JD Vance uu weerar culus ku qaaday dimoqraadiyadda Yurub shirkii Amniga Munich, isaga oo ku dhaleeceeyay hoggaamiyeyaasheeda inay iska indhatiraan dalabaadka cod-bixiyeyaasha ee socdaalka iyo xorriyadda hadalka.

Laakiin ficil ahaan, xasillooni darradan cusub ee jirta ayaa ka muuqata goob kale - dagaalka Ukraine.

Dukumeentigu wuxuu u muuqdaa mid soo jeedinaya in Yurub ay si khaldan u akhriday dabeecadda siyaasadda adduunka iyo in Maraykanku uu balaadhiyo tamartiisa diblomaasiyadeed si loo xasiliyo gobolka

Madaxweyne ku xigeenka Maraykanka JD Vance oo hadal ka jeediyey shirkii amniga ee Munich

Xigashada Sawirka, Reuters

Qoraalka sawirka, Madaxweyne ku xigeenka Maraykanka JD Vance oo hadal ka jeediyey shirkii amniga ee Munich
Iska gudbi, siina wada aqrinta
BBC Somali WhatsApp

Warbixinada qotada dheer iyo wararka BBC Somali oo toos kuugu imanaaya WhatsApp.

Halkaan kaga soo biir

Dhamaadka xayeysiinta

Midowga Yurub ayaa lagu eedeeyay in uu hor istaagay dadaallada Mareykanka uu ku doonayo in lagu soo afjaro dagaalka Ukraine, waxaana dukumeentigu uu sheegay in Mareykanka uu "dib u soo celiyo dheelitirka Ruushka, kaasoo dheeli tiri doona dhaqaalaha Yurub".

Fariinta ugu weyn ayaa ah in Ukraine ay sii ahaato dal madax banaan laakiin tani waxay u baahan tahay inay aqbasho mawqifka ugu weyn ee Ruushka.

Wariyaheena ayaa sheegaya in Donald Trump uu bilaabay in uu "daalo" wadamada Yurub iyo Ukraine. " Way caddahay... cadaadisku wuxuu saaran yahay reer Yurub si ay u aqbalaan jagada ay dadka Ukraine u arki doonaan inay isdhiibeen," ayuu yidhi.

Xiisadda Ukraine ayaa durba soo shaacbaxday dhowr daqiiqadood oo muhiim ah, oo ay ku jiraan Trump iyo Vance bishii Febraayo kulan ay Aqalka Cad kula yeesheen madaxweyne Volodymyr Zelensky, halkaas oo Zelensky lagu dhaleeceeyay inuu yahay "ixtiraam darro" iyo "mahadsanid."

Hogaamiyayaasha Yurub ayaa hadda la halgamaya xaqiiqada ah in Maraykanku uu dabada ka riixayo natiijo ka dhow danaha Moscow marka loo eego Kyiv.

Ruushka ayaa soo dhaweeyay istaraatiijiyadda amniga qaranka Mareykanka, isaga oo ku tilmaamay mid "waafaqsan" danihiisa

.

Xigashada Sawirka, Reuters

Soo jeedinta Trump

Marka laga soo tago dhaleeceynta uu u jeedinayo Yurub, istiraatiijiyaddan cusub ayaa ka dhigaysa qaarada Ameerika, oo loo yaqaan "Western Hemisphere", diiradda ugu weyn ee siyaasadda arrimaha dibadda ee Mareykanka.

Maamulku waxa uu rabaa in uu "xaqiijiyo in gobolku xasiloon yahay oo si wanaagsan loo habeeyey si loo soo jiito muhaajiriinta xirfada leh ee Maraykanka," ayaa lagu yidhi dukumeentigu.

Wariyaheena ayaa ku soo waramaya in maamulka Trump uu u arko tallaabadan mid looga hortagayo saameynta sii kordheysa ee Shiinaha ee Latin America, inkastoo Shiinaha aan si gaar ah loogu xusin dukumeentiga.

Shiinaha ayaa kordhiyay awoodiisa dhaqaale ee gobolka, sida uu sheegay Trump, inkastoo sheegashadiisa ah inay maamusho kanaalka Panama aysan run ahayn.

Dhaqdhaqaaqyadii diblomaasiyadeed ee u dambeeyay ee Mareykanka ee gobolka, oo ay ku jiraan booqashadii Xoghayaha Arrimaha Dibadda Marco Rubio ee Latin America horaantii sanadkan, ayaa muujisay go'aanka Washington ee ah inay dib u soo celiso saameynteeda dhaqaale ee gobolka.

Inkastoo aysan istiraatiijiyadu ku tiirsaneyn tirada ciidamada militariga, duqeymaha cirka ee ka dhanka ah dadka lagu tuhunsan yahay inay ka ganacsadaan daroogada ee Kariibiyaanka iyo joogitaanka daraasiin maraakiibta dagaalka Mareykanka ah iyo kumanaan askari oo militari ah oo ku sugan xeebaha Venezuela ayaa hoosta ka xariiqaya halista xoogga militari.

Nashqada cusub ee amniga Mareykanka ayaa mar hore wax ka beddeshay dooda Washington iyo Yurub oo dhan.

Saamaynta ay ku leedahay Ukraine, xidhiidhka Maraykanka iyo Yurub iyo guud ahaan caalamka ayaa ay daaha ka qaaday.

Laakiin dukumeentigu hal shay ayaa caddeeyey: maamulka Trump wuxuu damacsan yahay inuu dib u qaabeeyo mudnaanta siyaasadda arrimaha dibedda ee Mareykanka - wuxuuna rajeynayaa in xulafadiisa ay qaataan habka cusub.