Air India අනතුර Boeing සමාගමේ පැවැත්මට කෙසේ බලපායි ද?

    • Author, නික් මාෂ්
    • Role, ප්‍රවාහන වාර්තාකරු, බීබීසී

පසුගිය මාසයේදී, බෝයිං සමාගමේ 787 Dreamliner යානයෙන් මගීන් බිලියනයක් ප්‍රවාහනය කිරීම සැමරූ අතර, එය ගුවන් ගමන් සඳහා එක්කර වසර 14කදී එය සැමරීම විශාල ජයග්‍රහණයක් විය. අද අහමදාබාද්හි සිදුවූ ඛේදජනක Air India අනතුර සිදුවන තෙක්, මෙම ගුවන් යානා මාදිලිය අන්තර් මහද්වීපික සංචාර සඳහා යොදාගන්නා ප්‍රමුඛ යානයක් වූ අතර එය ආරක්ෂාව පිළිබඳව විශ්වාසයක් තහවුරු කරගෙන තිබිණි.

මෙය 2018 සහ 2019 වසරවලදී පිළිවෙළින් සිය ගණනක් මිනිසුන් මිය ගිය ඉන්දුනීසියාවේ සහ ඉතියෝපියාවේ මාරක අනතුරුවලින් පසු සිරස්තලයක් බවට පත්වූ Boeing 737 Max ගුවන් යානයට වඩා වෙනස් ය.

එම සිදුවීම්වලට හේතුව මෘදුකාංග දෝෂයක් බව සොයා ගන්නා ලද අතර, එම ගුවන් යානා මාදිලිය ලොව පුරා මාස 18කට ගුවන් ගමන් සඳහා අත්හිටුවන ලදී.

ඉන්දියාවේ සිදුවීමට Boeing සමාගමේ පාර්ශවයෙන් කිසිදු වරදක් සිදුවී ඇති බවට මේ දක්වා කිසිදු සාක්ෂියක් නොමැත. වැදගත් පියාසැරි තොරතුරු ගබඩා කරන ඉලෙක්ට්‍රොනික පටිගත කිරීමේ උපකරණය වන යානයේ කළු පෙට්ටිය සොයා ගත් පසු මේ පිළිබඳව වඩාත් සම්පූර්ණ චිත්‍රයක් ලැබෙනු ඇත.

අහමදාබාද්හි සිදුවූ අනතුරට හේතුව කුමක් විය හැකි ද? යන්න පිළිබඳව විවිධ න්‍යායන් ඉදිරිපත් කර ඇති නමුත් මා සමග කතා කළ එක් ගුවන් නියමුවෙකු පැවසුවේ, වර්තමානයේ නිෂ්පාදකයාගේ දෝෂයකින් මාරාන්තික අනතුරක් ඇති කිරීමට ඇති හැකියාව දුර්ලභ බව ය.

Boeing 737 Max ගුවන් යානා අනතුරු වැනි කැපී පෙනෙන සිදුවීම් කිහිපයක් හැරුණු විට, බොහෝ අනතුරු සිදු වූයේ නියමු කුටියේ මිනිස් දෝෂ නිසා බව ඔහු පැවසීය.

ගුවන් යානා නිෂ්පාදන කර්මාන්තය ප්‍රධාන සමාගම් දෙකක අධිකාරීත්වය යටතේ ක්‍රියාත්මක වන හෙයින්, ඔබ වාණිජමය වශයෙන් පියාසර කරන විට, ඔබ සෑම විට ම Boeing හෝ Airbus සමාගම්වලට අයත් ගුවන් යානයක් තුළ සිටින බව මතක තබා ගැනීම වැදගත් වේ.

කෙසේ වෙතත්, බෝයිං සමාගමේ නාමය නැවතත් ඛේදජනක ගුවන් අනතුරකට සම්බන්ධ වී තිබේ.

Boeing සමාගම "මගීන්, කාර්ය මණ්ඩලය, පළමු ප්‍රතිචාර දැක්වූවන් සහ බලපෑමට ලක්වූ සියලු දෙනා සමග සිටින" බව ප්‍රකාශ කළ අතර අනතුර පිළිබඳ වැඩිදුර තොරතුරු ලබා ගැනීම සඳහා Air India සමාගම සමග සහයෝගයෙන් කටයුතු කරන බව පැවසීය.

Boeing සමාගමේ ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී කෙලී ඕර්ට්බර්ග් පැවසුවේ, ගුවන් යානයේ සිටි මගීන්ගේ සහ කාර්ය මණ්ඩලයේ ආදරණීයයන්ට සමාගමේ "සාතිශය සංවේගය පළ කරන" බවත්, ඉන්දියාවේ ගුවන් යානා අනතුරු විමර්ශන කාර්යාංශය විසින් මෙහෙයවනු ලබන අනතුර පිළිබඳ විමර්ශනයට Boeing සමාගමේ සහය දෙන බවත් ය.

බ්‍රහස්පතින්දා නිව්යෝර්ක්හි කොටස් වෙළෙඳපොළවල් වසා දමන විට, Boeing සමාගමේ කොටස් 5%කින් පමණ පහත වැටී තිබිණි.

ආරක්ෂිතභාවය පිළිබඳ අර්බුදයක්, ගුණාත්මකභාවය පිළිබඳ ගැටලු මෙන් ම සති 7ක් පුරා පැවති හානිකර සේවක වැඩ වර්ජනයක් සමග පොරබදමින්, පසුගිය වසරේ මසකට ඩොලර් බිලියනයකට ආසන්න ප්‍රමාණයක් අහිමි වූ සමාගමකට මෙම ඛේදවාචකය තවත් ගැටලුවකි.

2024 දී ඇලස්කා ගුවන් සේවයේ ගුවන් යානයක් පියාසර කරන අතරතුර එහි එක් දොරක් ගැලවී යාමෙන් පසුව, Boeing සමාගමට ඩොලර් මිලියන 160ක (පවුම් මිලියන 126) වන්දියක් ගෙවීමට සිදුවිය.

ඊට පෙර, සිය 737 Max ගුවන් යානා බලඇණිය දිගුකාලීනව අත්හිටුවීම නිසා ඇති වූ මූල්‍යමය හානි සඳහා Southwest Airlines හා Boeing සමාගම ඩොලර් මිලියන 428ක වන්දි ගෙවීමේ ගිවිසුමකට එළඹිණි.

දැඩි මූල්‍ය ගැටලුවලට අමතරව, Boeing සමාගම එහි ආරක්ෂාව පිළිබඳ ක්‍රියාමාර්ග සම්බන්ධයෙන් බරපතල ප්‍රශ්නවලට මුහුණ දී තිබේ. අප්‍රේල් මාසයේදී Boeing සමාගම පැවසුවේ, "ආරක්ෂාව සහ ගුණාත්මකභාවය කෙරෙහි අපගේ අඛණ්ඩ අවධානය" තුළින් "මෙහෙයුම් කාර්ය සාධනය වැඩිදියුණු වී ඇති" බව ය.

2019 දී, හිටපු සේවකයෙකු බීබීසී වෙත හෙළි කළේ, දැඩි පීඩනයකට මුහුණ දෙන සේවකයින්, නිෂ්පාදනය අතරතුර ගුවන් යානාවල ප්‍රමිතියෙන් තොර කොටස් හිතාමතා ම සවි කර ඇති බව ය.

Boeingහි වසර 30කට වැඩි කාලයක් තත්ත්ව පාලන කළමනාකරුවෙකු ලෙස සේවය කළ ජෝන් බාර්නෙට් පසුගිය වසරේ මාර්තු මාසයේදී සියදිවි නසා ගත්තේ ය. Boeing සමාගම ඔහුගේ ප්‍රකාශ ප්‍රතික්ෂේප කළේ ය.

තවත් තොරතුරු හෙළි කරන්නෙකු වන ඉංජිනේරු සෑම් සේල්හේපෝ, Boeing ගුවන් යානාවල ආරක්ෂාව පිළිබඳ කනස්සල්ල පළ කිරීමෙන් පසු හිරිහැර හා තර්ජනවලට මුහුණ දුන් බව එක්සත් ජනපද නීති සම්පාදකයින්ට පැවසීය.

පළිගැනීම් "සම්පූර්ණයෙන් ම තහනම්" බවත්, ජනවාරි මාසයේ සිට සේවකයින්ගෙන් ලැබෙන වාර්තාවල "500% කට වඩා වැඩි වීමක්" දක්නට ලැබුණු බවත්, "එය පළිගැනීම්වලට බිය නොවන ශක්තිමත් වාර්තාකරණ සංස්කෘතියක් කරා යන ප්‍රගතියක් පෙන්නුම් කරන" බවත් Boeing සමාගම පැවසීය.

ඉන්දුනීසියාවේ සහ ඉතියෝපියාවේ සිදුවූ මාරක ගුවන් අනතුරුවලට සම්බන්ධ නීතිමය සටන් මාලාවකට Boeing ද හසු වී ඇත. පසුගිය මාසයේදී, සමාගම එක්සත් ජනපද අධිකරණ දෙපාර්තමේන්තුව (DoJ) සමග එකඟතාවකට පැමිණීමෙන් පසු අපරාධ නඩුවකින් යන්තමින් බේරීමට හැකියාව ලැබිණි.

වින්දිතයින්ගේ පවුල්වල බලාපොරොත්තු සුන් කරවමින්, එක්සත් ජනපද අධිකරණ දෙපාර්තමේන්තුව නිවේදනය කළේ, එක්සත් ජනපද ෆෙඩ්රල් ගුවන් සේවා පරිපාලනය විසින් පවත්වන ලද ෆෙඩ්රල් පරීක්ෂණයකට "බාධා කිරීමට සහ බාධා කිරීමට කුමන්ත්‍රණය කිරීම" සම්බන්ධයෙන් බෝයිං වරද පිළිගෙන ඩොලර් බිලියන 1.1කට අධික දඩ මුදලක් ගෙවන බව ය.

Boeingහි ඉහළ විධායක කණ්ඩායම පසුගිය වසර කිහිපය තුළ සැලකිය යුතු වෙනස්කම්වලට භාජනය වී තිබීම පුදුමයක් නොවේ.

එහි නව ප්‍රධානියා වන කෙලී ඕර්ට්බර්ග්, වසරකට පෙර විශ්‍රාම යාමෙන් පසු කඩා වැටෙමින් පැවති සමාගම නැවත පණ ගැන්වීමට උත්සාහ කළේ ය.

Boeingහි ආරක්ෂක සංස්කෘතිය ශක්තිමත් කිරීමට ඔහු ප්‍රතිඥා දී ඇති අතර මෑතකදී මෙම ගුවන් සේවා දැවැන්තයා ලාභ ලැබීමට නැවත පැමිණීමේ මාවතට පිවිසෙන බවට විශ්වාසය පළ කළේ ය.

කෙසේ වෙතත්, දැන් ඔහුට වඩාත් භයානක ආරංචිවලට මුහුණ දීමට සිදුවෙමින් තිබේ.