Jakie znaczenie ma meczet Al-Aksa i dlaczego trwa o niego spór?

Skrajnie prawicowy minister bezpieczeństwa Izraela Itamar Ben Gwir modlił się w spornym świętym miejscu w okupowanej Wschodniej Jerozolimie, naruszając obowiązujące od dziesięcioleci porozumienie w jednym z najbardziej wrażliwych miejsc na Bliskim Wschodzie.

Zdjęcia i filmy pokazują Ben Gwira prowadzącego modlitwy na terenie meczetu Al-Aksa, który dla muzułmanów znany jest jako Haram al-Sharif (Szlachetne Sanktuarium), a dla żydów jako Wzgórze Świątynne.

Ben Gwir wielokrotnie odwiedzał ten teren, ale po raz pierwszy się tam modlił, co stanowi naruszenie obowiązujących od dawna zasad, zgodnie z którymi żydzi mogą go odwiedzać, ale nie mogą się tam modlić.

Rzecznik prezydenta Autonomii Palestyńskiej Mahmuda Abbasa powiedział, że wizyta "przekroczyła wszystkie czerwone linie", a Hamas nazwał ją "pogłębieniem trwającej agresji przeciwko narodowi palestyńskiemu."

Wizyta Ben-Gwira została również potępiona przez kraje sąsiednie.

Jordania, administrator meczetu Al-Aksa, nazwała ją "rażącym naruszeniem prawa międzynarodowego"; Arabia Saudyjska potępiła ją jako "prowokacyjne wtargnięcie ekstremistycznego ministra."

Biuro premiera Izraela Benjamina Netanjahu wydało oświadczenie, w którym stwierdzono, że nie nastąpiła żadna zmiana w polityce Izraela polegającej na utrzymaniu status quo umowy, która zezwala jedynie na kult muzułmański.

Od czasu ataków Hamasu z 7 października Izrael ograniczył dostęp Palestyńczyków do meczetu Al-Aksa, zakazując wstępu mężczyznom w wieku poniżej 45 lat, nastoletnim chłopcom oraz Palestyńczykom mieszkającym na okupowanym Zachodnim Brzegu.

Obszar ten od dawna stanowi punkt zapalny i był jednym z zalążków ostatniej wojny między Izraelem a Hamasem w 2021 r.

Dlaczego meczet Al-Aksa jest tak ważny?

Al-Aksa znajduje się w centrum Starego Miasta w Jerozolimie, na wzgórzu znanym muzułmanom jako al-Haram al-Sharif, czyli Szlachetne Sanktuarium.

Teren o powierzchni 14 hektarów - obszar o wielkości około 20 boisk piłkarskich - znany jest żydom jako Har ha-Bajit, czyli Wzgórze Świątynne.

Meczet Al-Aksa to nazwa nadana całemu kompleksowi, na terenie którego znajdują się dwa miejsca święte dla muzułmanów: Kopuła na Skale i meczet Al-Aksa, który został zbudowany w VIII w. naszej ery.

Muzułmanie uważają Al-Aksę za trzecie najświętsze miejsce islamu, po Mekce i Medynie.

Czczono tam różne postacie, które muzułmanie uważają za proroków, takie jak Abraham, Dawid, Salomon, Eliasz i Jezus.

Muzułmanie wierzą, że prorok Mahomet został zabrany z Mekki do Al-Aksa, a stamtąd do nieba, podczas jednej nocy w 620 r. p.n.e..

To samo miejsce, Wzgórze Świątynne, jest również najświętszym miejscem dla żydów.

Wierzą, że 3,000 lat temu król Salomon zbudował tam pierwszą świątynię.

Druga żydowska świątynia zbudowana w tym miejscu została zniszczona przez Rzymian w 70 roku n.e.

Jest to również święte miejsce dla chrześcijan, którzy wierzą, że Jezus nauczał i modlił się w świątyni.

Kto obecnie administruje obszar Al-Aksa?

Izrael zajął teren Al-Aksa podczas wojny między Izraelem a jego arabskimi sąsiadami w 1967 r. i zaanektował go wraz z resztą Wschodniej Jerozolimy i pobliskimi częściami Zachodniego Brzegu.

Obszary te znajdowały się wówczas pod kontrolą Egiptu i Jordanii, a posunięcie Izraela nigdy nie zostało uznane na arenie międzynarodowej.

Haszymidzki monarcha Jordanii jest oficjalnym administratorem zarówno muzułmańskich, jak i chrześcijańskich miejsc kultu na terenie Al-Aksa.

Zgodnie z wieloletnimi ustaleniami, niemuzułmanie mogą odwiedzać Al-Aksa, ale tylko muzułmanie mogą się modlić na terenie meczetu.

Naczelny rabin Izraela zabrania żydom wchodzenia na teren Wzgórza Świątynnego, ponieważ jest ono uważane za zbyt święte, by mogli po nim stąpać.

Zasady rządu Izraela mówią, że chrześcijanie i żydzi mogą odwiedzać to miejsce tylko jako turyści i tylko przez cztery godziny dziennie, pięć dni w tygodniu.

Żydzi oddają cześć przy Ścianie Płaczu pod Wzgórzem Świątynnym, która jest uważana za ostatnią zachowaną pozostałość świątyni Salomona.

Jakie konflikty wybuchły w Al-Aksa?

Al-Aksa jest miejscem częstych starć, zwłaszcza podczas Ramadanu. Niektóre z nich były śmiertelne.

W 2000 r. Ariel Szaron, który był wówczas liderem głównej izraelskiej partii opozycyjnej, przyprowadził na to miejsce grupę prawodawców z prawicowej partii Likud.

Palestyńczycy zaprotestowali i doszło do gwałtownych starć, które przerodziły się w drugie powstanie palestyńskie, w którym w latach 2000-2005 zginęło ponad 3000 Palestyńczyków i około 1000 Izraelczyków.

Inne znaczące konflikty obejmują kryzys na Wzgórzu Świątynnym w 2017 r., który miał miejsce po tym, jak Izrael zainstalował wykrywacze metalu przy wejściu bez zgody swoich muzułmanów; oraz starcia w 2021 r., które zostały wywołane przez izraelskie naloty na świętujących Ramadan i rozpoczęły 11-dniowy konflikt.

Ten tekst został napisany i sprawdzony przez naszych dziennikarzy, używając przy tłumaczeniu narzędzi AI, jako część projektu pilotażowego.

Edycja: Magdalena Mis