Były lider partii Reform UK w Walii trafia do więzienia za prorosyjskie łapówki

Były lider Reform UK w Walii został skazany na 10 i pół roku więzienia po tym, jak przyznał się do przyjmowania łapówek za prorosyjskie wywiady i przemówienia.

Uważa się, że 52-letni Nathan Gill z Llangefni w Anglesey otrzymał do 40 000 funtów (193 tys. zł) w ramach pomocy prorosyjskim politykom w Ukrainie.

Gill był posłem do Parlamentu Europejskiego, gdy przyjął pieniądze od 44-letniego Olega Wołoszyna, człowieka opisanego kiedyś przez rząd USA jako "pionek" rosyjskich służb specjalnych.

W Old Bailey sędzia Cheema-Grubb stwierdziła, że Gill nadużył swojej pozycji i podważył "publiczne zaufanie do demokracji".

Wołoszyn działał w imieniu "bliskiego przyjaciela" Władimira Putina - 71-letniego Wiktora Medwedczuka, byłego oligarchy, od którego pochodziły żądania i gotówka.

Policja metropolitalna oświadczyła, że nadal prowadzi dochodzenie w sprawie "tego, czy jakiekolwiek inne osoby popełniły przestępstwo".

Gill jest pierwszym politykiem, który trafił do więzienia na mocy ustawy o łapówkarstwie.

Partia Reform UK wyraziła zadowolenie, że sprawiedliwości stało się zadość, nazywając jego działania "nagannymi, zdradzieckimi i niewybaczalnymi".

Premier Wielkiej Brytanii Keir Starmer oskarżył Gilla o "podważanie naszych interesów jako kraju" i wezwał lidera Reform UK Nigela Farage'a do zbadania innych powiązań partii z Rosją.

Dominic Murphy, szef zespołu antyterrorystycznego policji metropolitalnej, powiedział, że Gill był "wyjątkowo chętnym uczestnikiem" przekupstwa, opisując jego działania jako "zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego".

Powiedział, że sprawa ta stanowi część "szerokiej działalności" Rosji, w tym incydentów takich jak zatrucia w Salisbury w 2018 r. i podpalenie w Londynie w 2024 r.

Gill, który był posłem do Parlamentu Europejskiego w latach 2014-2020 - początkowo z ramienia UKIP, a następnie Partii Brexit - przyznał się do ośmiu zarzutów przekupstwa podczas wcześniejszej rozprawy w marcu.

W zamian za pieniądze udzielił dwóch wywiadów telewizyjnych dla 112 Ukraine, wspierając Medwedczuka, prorosyjskiego ukraińskiego polityka, który w tym czasie był oskarżony o zdradę stanu.

Medwedczuk został aresztowany przez ukraińskie władze na początku pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 r., a następnie został wymieniony z Moskwą w ramach wymiany więźniów.

Medwedczuk był związany z dwoma kanałami telewizyjnymi - 112 i NewsOne - którym w 2018 i 2019 r. groziło zamknięcie przez ukraińskie władze.

Gill wygłosił dwa przemówienia w obronie kanałów w Parlamencie Europejskim, oba na prośbę Wołoszyna, którego żona była prezenterką 112 Ukraine.

Oba kanały zostały ostatecznie zdjęte z anteny w 2021 r.

Wołoszyn zlecił również Gillowi znalezienie innych posłów do PE, którzy mogliby porozmawiać z kanałem 112, i przekazał mu punkty do dyskusji.

Sąd usłyszał, że Gill pozyskał głównie posłów do PE z Wielkiej Brytanii, ale także z Niemiec i Francji.

Sędzia Cheema-Grubb powiedziała, że nie ma dowodów na to, że wiedzieli oni o motywacji finansowej Gilla.

Policja stwierdziła, że nie ma dowodów na to, że Gill płacił innym.

W SMS-ach uzyskanych przez policję, Wołoszyn powiedział, że "zażąda i zabezpieczy co najmniej 5 tys." dla Gilla, jeśli zaangażuje "trzy lub cztery" inne osoby.

Gill odpowiedział: "Zrobię co w mojej mocy".

Gill gościł również Medwedczuka w siedzibie Parlamentu Europejskiego w Strasburgu, aby promować tak zwany "plan pokojowy" dla regionu Donbasu - wydarzenie, które zostało pochwalone przez Władimira Putina następnego dnia w rosyjskiej telewizji.

Wołoszyn poprosił Gilla, aby zorganizował udział kolegów z partii Brexit.

Adwokat oskarżenia Mark Heywood KC powiedział, że Wołoszyn poprosił Gilla o zarezerwowanie pokoju. Gill powiedział, że może "wciągnąć kilku", obiecując "mały worek papierowych prezentów".

W jednej z wiadomości Wołoszyn zaoferował, że przyniesie mu 13 000 USD (48 tys. zł), a także 4 000 EUR (15 tys. zł) za plan pokojowy.

W grudniu 2018 r. Heywood powiedział, że wiadomości wskazywały już na "bliskie relacje między tymi dwoma mężczyznami".

W swoich uwagach do wyroku sędzia Cheema-Grubb stwierdziła, że "osobiste okoliczności łagodzące były niewielkie".

"Angażowanie innych przedstawicieli w tę działalność potęguje wykroczenie, podważając wzajemne zaufanie niezbędne do prawidłowego funkcjonowania instytucji demokratycznych," powiedziała.

Policja rozpoczęła śledztwo w sprawie Gilla po informacjach od swoich źródeł wywiadowczych - w tym FBI, które znalazło wiadomości do Gilla na telefonie Wołoszyna, gdy ten podróżował do USA w 2021 r.

Funkcjonariusze byli w drodze na przeszukanie domu Gilla w Anglesey, w północnej Walii, 13 września 2021 r., kiedy dowiedzieli się, że wyjechał on już na lotnisko w Manchesterze, aby polecieć do Rosji na konferencję i obserwować wybory.

Gill został zatrzymany i aresztowany na lotnisku na mocy przepisów antyterrorystycznych. Jego telefon został przeszukany i znaleziono w nim wiadomości do Wołoszyna.

Wołoszyn używał aluzji, aby odnieść się do pieniędzy, wysyłając taką wiadomość do Gilla: "Otrzymałem wszystkie obiecane prezenty świąteczne i poprosiłem o pięć dodatkowych pocztówek za twoją życzliwą pomoc w przyszłym tygodniu podczas debaty".

Wołoszyn dostarczył skrypty i instrukcje, nakazując Gillowi wypowiadanie się w imieniu 112 Ukraine i NewsOne.

"Budżet i projekt zostały potwierdzone przez W", napisał Gill 4 grudnia 2018 r., odnosząc się do Wiktora Medwedczuka, dodając: "W zawsze dotrzymuje obietnic".

Napisał też: "W był bardzo podekscytowany, gdy powiedziałem mu o tej opcji. I naprawdę liczy na to, że tak się stanie".

Policja przeszukująca dom Gilla znalazła 5 000 euro (21 tys. zł) i 5 000 dolarów (18 tys. zł) w gotówce. Sąd rozpatrzył wniosek o odzyskanie od Gilla 30 000 funtów (144 tys. zł), ale policja uważa, że mógł on zarobić nawet 40 000 funtów (193 tys. zł).

Pierwsze przestępstwo, do którego przyznał się Gill, datuje się na ten sam dzień, w którym opuścił UKIP w 2018 r.

Gill kontynuował branie łapówek po dołączeniu do nowej Partii Brexit Nigela Farage'a.

Później poprowadził partię do wyborów do Senedd w 2021 r., po tym jak zmieniła nazwę na Reform UK.

W ramach okoliczności łagodzących, obrońca Peter Wright powiedział w sądzie, że działania Gilla mogą wydawać się „niepojęte", biorąc pod uwagę „godne pochwały i szlachetne" cechy jego życia politycznego.

"Zdaje sobie sprawę z ogromu tego, co zrobił i że zdradził pokładane w nim zaufanie," powiedział Wright.

Farage powiedział wcześniej, że nie wiedział o "haniebnych działaniach" Gilla i potępił je "w każdy możliwy sposób".

Policja stwierdziła, że w śledztwie nie ma żadnego związku z Faragem.

Gill reprezentował również Północną Walię w walijskim parlamencie w latach 2016-2017. Policja nie znalazła żadnych dowodów wskazujących na działalność przestępczą związaną z tym okresem.

Oprócz ośmiu zarzutów, do których się przyznał, nie przyznał się do winy w przypadku jednego zarzutu - spisku w celu popełnienia przekupstwa.

"Nathan Gill został bezwzględnie pociągnięty do odpowiedzialności za swoją działalność," powiedział Murphy.

"Powinno to stanowić wyraźny sygnał dla każdego wybranego urzędnika lub osoby pełniącej oficjalną funkcję, która została poproszona o działanie w imieniu innego rządu i otrzymała za to pieniądze".

Liberalni Demokraci wezwali do przeprowadzenia szerszego dochodzenia w sprawie rosyjskiego wpływu na brytyjską politykę.

Lider partii Ed Davey powiedział: "Zdrajca był na samym szczycie Reform UK, pomagając i podżegając zagranicznego przeciwnika."

Liz Saville Roberts z Plaid Cymru powiedziała, że jeśli były lider Reform UK w Walii był częścią "szerszych, skoordynowanych wysiłków na rzecz realizacji programu Moskwy w naszych demokratycznych instytucjach, to opinia publiczna zasługuje na poznanie całej prawdy".

Lider walijskiej Partii Konserwatywnej Darren Millar powiedział: "Reform stanowi zagrożenie dla naszego bezpieczeństwa narodowego".

Dodatkowy reportaż: Daniel Davies.

Ten tekst został napisany i sprawdzony przez dziennikarzy BBC. Przy tłumaczeniu zostały użyte narzędzia AI, jako część projektu pilotażowego.

Edycja: Magdalena Mis