Bułgarski premier i rząd podają się do dymisji po masowych protestach

Rząd premiera Rosena Żelazkowa podał się do dymisji po tym, jak w środę wieczorem protestujący wyszli na ulice miast w całym kraju, a centrum Sofii wypełniły tłumy.

Dramatyczna decyzja Żelazkowa zapadła przed głosowaniem nad wotum nieufności w parlamencie oraz 20 dni przed przystąpieniem Bułgarii do strefy euro.

Protestujący oskarżali jego mniejszościowy centroprawicowy rząd, sprawujący władzę od stycznia, o powszechną korupcję. Rząd już wcześniej, w odpowiedzi na zeszłotygodniowe demonstracje, wycofał kontrowersyjny projekt budżetu na przyszły rok.

„Słyszymy głos obywateli protestujących przeciwko rządowi," powiedział Żelazkow w telewizyjnym wystąpieniu.

„Zarówno młodzi, jak i starsi zabrali głos, domagając się [naszej dymisji]," dodał. „Ta obywatelska energia musi być wspierana i zachęcana".

W oświadczeniu zamieszczonym na stronie internetowej rządu poinformowano, że ministrowie będą pełnić swoje funkcje do czasu wyłonienia nowego gabinetu.

W środę wieczór od 50 do 100 tysięcy osób zgromadziło się w centralnym sofijskim twz. "trójkącie władzy", zespole trzech budynków wokół Placu Niepodległości, domagając się ustąpienia rządu. Na budynku parlamentu wyświetlono hasła „Dymisja" oraz „Mafia precz".

W zeszłym tygodniu protesty poparł prezydent Rumen Radew, który również wezwał rząd do ustąpienia.

Rząd Żelazkowa przetrwał już pięć głosowań nad wotum nieufności i oczekiwano, że przejdzie także szóste, zaplanowane na czwartek.

Wielu protestujących jest oburzonych rolą dwóch postaci: oligarchy Deliana Peewskiego oraz byłego premiera Bojka Borisowa. Środowy wiec odbył się pod hasłem „Dymisja! Peewski i Borisow poza władzą," podała bułgarska agencja prasowa BTA.

Peewski został objęty sankcjami przez USA i Wielką Brytanię w związku z domniemanymi przypadkami korupcji, a jego partia pomagała utrzymywać rząd przy władzy.

Borisow należy do partii GERB Żelazkowa, która zajęła pierwsze miejsce w wyborach w październiku 2024 r. Według doniesień w środę miał on powiedzieć, że partie koalicyjne uzgodniły pozostanie u władzy do czasu przystąpienia Bułgarii do strefy euro 1 stycznia.

Borisow był premierem, gdy w 2020 r. antykorupcyjne protesty doprowadziły do upadku jego rządu, a od tamtej pory odbyło się siedem wyborów.

Mimo politycznego dramatu w Sofii, przystąpienie Bułgarii do strefy euro nie jest postrzegane jako zagrożone.

W swoim oświadczeniu o dymisji ustępujący premier stwierdził, że Bułgaria stoi przed poważnym wyzwaniem, a jej obywatele będą musieli przedstawić „autentyczne propozycje" dotyczące kształtu przyszłego rządu.

Według Transparency International Bułgaria znajduje się wśród krajów Europy o najwyższym poziomie postrzegania korupcji wśród urzędników publicznych.

Ten tekst został napisany i sprawdzony przez dziennikarzy BBC. Przy tłumaczeniu zostały użyte narzędzia AI, jako część projektu pilotażowego.

Edycja: Kamila Koronska