کودکان برای چند هفته مجبور به ترک مدرسه و کار در مزارع می شوند

ازبکستان دومين صادرکننده بزرگ پنبه در جهان است و برداشت سالانه محصول پنبه که هم اکنون در جريان است رويدادی بزرگ در اين کشور است.

پرزيدنت اسلام کريم اف در اين هفته به "کشاورزان و مزرعه داران سختکوش، مسئولان آبياری و پنبه چينان" تبريک گفت و آنها را به خاطر ايثار و گردآوری محصولی 6/3 ميليون تنی ستايش کرد.

اما عملکرد صنعت پنبه در اين کشور که تحت کنترل دولت است جنجال آفرين بوده است. سازمان های غيردولتی بين المللی از مدت ها قبل مقام ها را به کم کاری برای جلوگيری از پديده گسترده به کار گرفته شدن کودکان در اين صنعت متهم کرده اند.

آنها می گويند که کودکان برای چندين هفته مجبور به ترک مدرسه می شوند تا در شرايط خطرناک ناشی از استفاده سنگين از کودهای شيميايی و آفت کش ها کار کنند، درحالی که دستمزد ناچيزی می گيرند و در شرايط سخت زندگی می کنند.

يک پسر 15 ساله که از ازبکستان به شمال تاجيکستان سفر کرده است تجارب خود را در فصل جاری برداشت محصول در گفتگو با بی بی سی چنين بازشمرد: "من در شهر مدرسه می روم اما آنها ما را وادار می کنند برای کار به مزارع پنبه برويم. از سال هشتم يا نهم، يعنی 14 و 15 سالگی، ما را از مدرسه برای کار می برند. آنها ما را به کارگرخانه های مخصوص بردند تا آنجا کار و زندگی کنيم."

او افزود: "بقيه بچه های مدرسه روزها به مزرعه پنبه برده می شوند اما اجازه دارند شب ها به خانه بروند. حتی 11 ساله ها هم پنبه می چينند. از مدرسه ما 60 تا شاگرد برای زندگی شبانه روزی به اين مراکز رفتند. و می گويند بايد هر روز حداقل مقدار معينی پنبه بچينيم که 45 کيلوگرم برای هر دانش آموز است. و کسانی را که نتوانند به اين حد برسند کتک می زنند."

"مديران و آموزگاران مدرسه در کتک زدن بچه ها شرکت می کنند. آب آشاميدنی وجود نداشت برای همين مجبور بوديم از کانال آبياری آب بخوريم. آب گل آلود بود. غذا هم وحشتناک است."

از مدرسه ما 60 تا شاگرد برای زندگی شبانه روزی به اين مراکز رفتند. و می گويند بايد هر روز حداقل مقدار مشخصی پنبه بچينيم که 45 کيلوگرم برای هر دانش آموز است. و کسانی را که نتوانند به اين حد برسند کتک می زنند يک دانش آموز 15 ساله

"صبح ها نان و چای می دهند و بس. برای نهار سوپی که با ماکارونی درست شده می دهند و برای شام عدسی می دهند. خيلی بد بود. برای ما تخت نگذاشته بودند که در آن بخوابيم و بعضی اوقات داخل کارگرخانه آنقدر جا نداشتيم برای همين بعضی از ما بيرون در هوای آزاد می خوابيديم. بعضی اوقات اين مجازات کسانی بود که پنبه کافی نچيده بودند."

او می گويد وقتی بچه ها مريض می شوند آنها را نزد دکتر ده می برند اما دکتر چيز زيادی نمی فهمد و می گويد تمارض می کنند.

وی ادامه می دهد: "يک بار که می خواستيم بعد از کار خود را بشوريم، پليسی که بر ما نظارت می کند تهديد کرد ما را برای 15 روز به زندان خواهد انداخت. و او يک بار يکی از دوستانم را گرفت و يک روز زندانی کرد. دوستم وقتی از زندان برگشت گفت غذای زندان بهتر از غذای اينجاست."

سوال اينجاست که چند نفر ديگر چنين تجربه ای را پشت سر گذاشته اند؟ و دولت ازبکستان برای بهبود شرايط و استانداردها در اين صنعت چه می تواند انجام دهد؟

در آغاز نمايشگاه بين المللی تاشکند، شوکت ميرزيايف نخست وزير ازبکستان به مهمانان گفت که دولت خواهان دنبال کردن يک سياست صادراتی باز و شفاف است. اما اين به چه معنی است؟

"بنياد عدالت زيست محيطی" يک سازمان غيردولتی است که مشکلات زيست محيطی و حقوق بشر در اطراف جهان را دنبال می کند.

اين گروه سال گذشته گزارشی مفصل درباره صنعت پنبه در ازبکستان آماده کرد.

بدمان نمی آيد باور کنيم که دولت ازبکستان اين حرف های قشنگ را عملی می کند. اما آنها را قبلا هم از مقام های ازبک شنيده ايم جوليت ويليامز از مديران بنياد عدالت زيست محيطی

جوليت ويليامز از مديران اين گروه در واکنش به ابراز تعهد دولت ازبکستان برای شفافيت در صنعت پنبه می گويد: "بدمان نمی آيد باور کنيم که دولت ازبکستان اين حرف های قشنگ را عملی می کند. اما آنها را قبلا هم از مقام های ازبک شنيده ايم."

او افزود: "با اين حال در اين وقت سال هنگام برداشت سالانه محصول، صدها هزار کودک در مزارع مشغول پنبه چيدن هستند. ما مسلما از هر اقدامی برای شفاف سازی زنجيره عرضه و توليد استقبال می کنيم، اما من فکر می کنم اجرای آن زمان زيادی خواهد برد."

"کل صنعت توليد پنبه در ازبکستان چنان در دست دولت متمرکز است - همه چيز از دستمزدها گرفته تا قيمت هايی که به مزارع پرداخت می شود - که به نظر ما عوض کردن اوضاع خيلی زحمت می خواهد. اما ما از آن استقبال می کنيم - فقط می خواهيم شاهد مقداری عمل باشيم."

جوليت ويليامز می گويد که شواهد حاکی است که استفاده از کودکان در مزارع همچنان ادامه دارد.

او می گويد: "بچه ها در مزرعه کار می کنند چون ماشين آلات لازم برای چيدن پنبه وجود ندارد."

به علاوه او می گويد بزرگسالان به خاطر پايين بودن دستمزدها يا عدم پرداخت حقوق حاضر به کار در مزارع نيستند.

وی در پاسخ به اين سوال که واردکنندگان پنبه در غرب چقدر از اين وضع آگاهی دارند می گويد: "به نظر من آنها هنوز اطلاعات خيلی کمی دارند. بخشی از مشکل اين است که پنبه وارد يک زنجيره بسيار پيچيده عرضه می شود. نه فقط از ازبکستان بلکه از طيفی از کشورهای مختلف. بنابراين عملا برای توليدکنندگان پوشاک و فروشندگان خيلی مشکل است بگويند که پنبه ای که صرف ساخت لباس می شود دقيقا از کجا آمده است."