دیده‌بان حقوق بشر خواستار 'فشار برای اصلاحات' در ازبکستان شد

دیده‌بان حقوق بشر با انتشار بیانیه ای درگذشت احتمالی اسلام کریمف، رئیس جمهوری ازبکستان را، فرصتی برای فشار بر مقامات این کشور برای آغاز اصلاحات دمکراتیک خوانده است.

در بیانیه این سازمان که امروز (جمعه ۱۲ شهریور) منتشر شد، آمده است که رئیس جمهوری "خودکامه" ازبکستان میراث سرکوب سیاسی و مذهبی به جا گذاشته و اکنون فرصت پاسخ‌گویی به بدرفتاری‌های گذشته است.

دیده‌بان حقوق بشر همچنین می‌گوید طی ۲۶ سال زمام داری آقای کریمف، مقامات ازبک هزارها نفر را با اتهاماتی بر پایه انگیزه سیاسی بازداشت و به طور روزمره بازداشت شدگان و محبوسان را شکنجه کرده‌اند.

آنها همچنین میلیون‌ها تن از شهروندان، از جمله کودکان را، در شرایطی آزاردهنده وادار به جمع آوری پنبه کرده‌اند.

این سازمان همچنین با اشاره به کشتار اندیجان در ماه مه سال ۲۰۰۵ نوشته که مقامات ازبک آن زمان صدها نفر از معترضان را هدف شلیک گلوله قرار داده اند.

استیو سوردلوف، پژوهشگر آسیای میانه دیده‌بان حقوق بشر، می‌گوید: "کریمف با ایجاد هراس حکومت کرده و سیستمی را بنا نهاده که مترادف بدترین تجاوزها به حقوق بشر است: شکنجه، ناپدید شدن، کار اجباری و نابود کردن مخالفان. کشتار اندیجان لکه سیاهی در نامه اعمال او طی ۲۷ سال گذشته است."

در حالی که شایعات بر سر درگذشت اسلام کریمف در روزهای اخیر قوت گرفته بود، روز جمعه دولت ازبکستان در پیامی کوتاه اعلام کرد که وضع سلامت رئیس جمهور به وخامت گراییده تا اینکه ساعاتی بعد درگذشت او را تایید کرد.

پیش از تایید رسمی درگذشت آقای کریمف، خبرها و عکسهایی از شهر سمرقند، زادگاه آقای کریمف، منتشر شد که به نوشته برخی رسانه ها نشان می‌داد مردم محلی "به نوعی آماده مراسم تشییع جنازه او" می‌شدند. گزارش‌های رسیده از سمرقند همچنین حاکی است که فرودگاه این شهر فردا، ۱۳ شهریور، به روی "تمام پروازها، جز پروازهای خاص و با اجازه ویژه" بسته است.

روز جمعه همچنین، پیش از تایید رسمی درگذشت رییس جمهوری ازبکستان، بن‌علی ییلدریم، نخست وزیر ترکیه، در سخنانی در جلسه هیات دولت که از تلویزیون این کشور پخش شد، ضمن ابراز تسلیت به مردم ازبکستان گفت: "رئیس جمهوری ازبکستان درگذشته است. خدا او را رحمت کند. دولت و ملت ترکیه در اندوه این مصیبت با ملت ازبکستان شریک هستند."

خبرگزاری محلی آسیا پلاس در تاجیکستان هم بعد از ظهر گزارش داد که امامعلی رحمان، رئیس جمهوری این کشور، فردا در راس هیاتی رسمی به ازبکستان می‌رود.

دولت قزاقستان، همسایه ازبکستان هم اعلام کرده که قرار است نورسلطان نظربایف، رئیس جمهوری این کشور، روز شنبه به ازبکستان سفر کند.