شکایت ویکی‌مدیا از آژانس امنیت ملی آمریکا به اتهام نقض آزادی بیان

بنیاد ویکی‌مدیا از آژانس امنیت ملی آمریکا شکایت کرده که برنامه‌های جاسوسی آن، قانون اساسی ایالات متحده را در زمینه آزادی بیان و منع تفتیش و توقیف ناموجه نقض می‌کند.

بنیاد غیرانتفاعی ویکی‌مدیا که دانش‌نامه آنلاین ویکی‌پدیا را اداره می‌کند، در این باره از ان‌اس‌ای به یک دادگاه ایالتی آمریکا شکایت کرده است.

هشت سازمان دیگر هم از جمله دیدبان حقوق بشر، عفو بین‌الملل و انجمن قلم در آمریکا این شکایت را امضا کرده‌اند.

این شاکیان، خواستار پایان برنامه جاسوسی گسترده آژانس امنیت ملی آمریکا هستند.

آژانس امنیت ملی آمریکا هنوز در این باره اظهارنظری نکرده ولی وزارت دادگستری آمریکا که نام آن هم در کنار ان‌اس‌ای آمده است، گفته که در حال بررسی این شکایت‌نامه است.

'نقض آزادی بیان و مقررات تجسس'

بنیاد ویکی‌مدیا می‌گوید شکایتش علیه برنامه ان‌اس‌ای معروف به "بالادستی" است؛ برنامه‌ای که بر ارتباطات با افرادی که بیرون از خاک آمریکا هستند نظارت می‌کند.

ویکی‌مدیا می‌گوید این برنامه جاسوسی، قوانین آمریکا را درباره حق آزادی بیان و همچنین منع تجسس و تصرف ناموجه، نقض می‌کند.

سازمان‌های حقوقی امضاکننده این شکایت هم می‌گویند با برنامه‌های جاسوسی آژانس امنیت ملی آمریکا، احتمال کمتری دارد که موکلان، روزنامه‌نگاران، مقام‌های دولت‌های دیگر، قربانیان نقض حقوق بشر و افراد دیگر به این سازمان‌ها مراجعه کنند و اطلاعات حساسی را با آنان در میان بگذارند.

پیش از این هم شکایت‌های دیگری درباره برنامه‌های جاسوسی ان‌اس‌ای مطرح شده بود. حقوق‌دانان می‌گویند چالش عمده چنین پرونده‌ای از جمله این است که شاکی باید ثابت کند به طور مشخص از این برنامه‌ها لطمه دیده است.

گستردگی برنامه‌های شنود و ردگیری ان‌اس‌ای، زمانی برای عموم معلوم شد که ادوارد اسنودن مدارکی در این باره به رسانه‌ها درز داد.

برخی از آن مدارک نشان‌می‌دهد که آژانس امنیت ملی آمریکا به شبکه‌ای از کابل‌های پرسرعت معروف به "ستون فقرات اینترنت" دست‌رسی داشته است که ارائه‌کنندگان خدمات اینترنتی و نقطه‌های انتقال اطلاعات روی شبکه را به هم وصل می‌کند.

'تهدید دموکراسی'

لیلا ترتیکوف، مدیرعامل بنیاد ویکی‌مدیا، گفته است: "ان‌اس‌ای با نقب‌زدن به ستون فقرات اینترنت، در واقع دموکراسی را افسار زده است."

خانم ترتیکوف در این نوشته وبلاگی گفته است که آژانس امنیت ملی آمریکا با هدف‌گرفتن این شبکه ارتباطی، در واقع یک "تور پهناور" گشوده است که به‌ناگزیر، داده‌های انبوهی را انبار می‌کند؛ اطلاعاتی که لزوما به هدف خاصی مربوط نیستند و شامل تماس‌های ارتباطی داخل آمریکا هم می‌شوند؛ و به این ترتیب قوانینی را نقض می‌کند که تعیین می‌کند ان‌اس‌ای کجا می‌تواند جاسوسی کند.

ویکی‌مدیا همچنین می‌گوید که طبق اسناد فاش‌شده ادوارد اسنودن، ویکی‌پدیا هم به طور خاص هدف برنامه‌های تجسسی ان‌اس‌ای بوده است.

لیلا ترتیکوف، مدیرعامل بنیاد ویکی‌مدیا، نوشته است: "آژانس امنیت ملی آمریکا با نقض حریم خصوصی کاربران ما، آزادی فکری را تهدید کرده؛ چیزی که در توانایی مردم برای خلاقیت و درک و دانستن حیاتی است."

خانم ترتیکوف همراه با جیمی ولز، بنیان‌گذار ویکی‌پدیا، یادداشتی هم در روزنامه نیویورک‌تایمز منتشر کرده‌اند و در آن ابراز امیدواری کرده‌اند که این شکایت حقوقی "به جاسوسی ان‌اس‌ای از اینترنت پایان دهد".

یکی از وکلای اتحادیه آزادی‌های مدنی آمریکا هم گفت:‌ "سال‌هاست که این کشور، آمریکا، بر یک قاعده اصلی اداره شده؛ این‌که دولت، خانه آدم‌ها و مدارکشان را نمی‌گردد و تفتیش نمی‌کند، وقتی که کار اشتباهی نکرده باشید."

او می افزاید: "جنبه دیگر این قانون این است که دولت باید به دادگاه برود و در موارد مشکوک مشخص و فرد به فرد، از قاضی اجازه بگیرد تا به این موارد شخصی دست‌رسی پیدا کند. این چیزی است که سازمان امنیت ملی آمریکا نقض کرده."