طرح جایگزین آمریکا برای اعمال اصلاحات در بحرین

یک گروه حقوق بشری ایالات متحده را تشویق کرده تا با تهدید به خارج کردن ناوگان پنجم نیروی دریایی خود از بحرین، این کشور را که در پی دو سال اعتراضات مخالفان تحت فشار بوده، به اعمال اصلاحات مجبور کند.

گروه «اول حقوق بشر» (Human Rights First)، مستقر در واشنگتن، در ابتدای گزارشی که اخیرا منتشر کرد از دولت ایالات متحده خواسته که "با بکارگیری یک استراتژی جدید، به دولت بحرین رسماً اطلاع دهد که ادامه حضور ناوگان پنجم نیروی دریایی در این کشور مستلزم ثبات سیاسی و اجتماعی است."

ناوگان پنجم در کنار فرماندهی مرکزی نیروهای دریایی ایالات متحده در مجموعه‌ای رو به گسترش، بنام "پایگاه پشتیبانی دریایی بحرین"، مستقر است. این پایگاه یک یگان تهاجمی دریایی، یک یگان زمینی-دریایی و ۵ هزار نفر پرسنل آمریکایی را در خود جای داده است.

در گزارش این گروه حقوق بشری با عنوان "طرح جایگزین برای بحرین"، از ایالات متحده خواسته شده به بحرین هشدار دهد که "عدم اعمال اصلاحات متناسب از سوی دولت بحرین، پیامدهایی در همکاری‌های دو کشور خواهد داشت."

همچنین این گزارش درخواست می‌کند که فروش تسلیحات متوقف شده و قانون "لیهی" اجرا شود. این قانون می‌تواند از کمک رسانی و تجهیز نیروهای پلیسی و امنیتی، در کشورهایی که حقوق بشر را به شکل گسترده نقض می‌کند، جلوگیری کند.

ایالات متحده از سال ۲۰۰۰ تا کنون حدود ۱.۴ میلیارد دلار اسلحه به بحرین فروخته، هرچند تحویل بخشی از این تسلیحات، در پی سرکوب خشن تظاهرات مردمی از سوی حکومت بحرین، متوقف یا کند شد.

همچنین یک پروژه ساختمانی نظامی، به هدف فراهم آوردن امکان پهلوگیری کشتی‌های بزرگ‌تر در پایگاه نیروی دریایی ایالات متحده، با بودجه ۵۸۰ میلیون دلار در دست اجراست و انتظار می‌رود تا سال ۲۰۱۵ به اتمام برسد.

بن‌بست

در فوریه سال ۲۰۱۱ هزاران نفر در تظاهراتی صلح آمیز میدان مروارید، در منامه پایتخت بحرین، را به تصرف خود درآوردند. آنها خواستار اصلاحات دموکراتیک و پایان دادن به تبعیض بودند.

در کشوری که اکثریتی شیعه همواره به برخوردهای ناعادلانه حاکمان سنی معترض بوده، بیشتر (ولی نه همه) معترضان را شیعیان تشکیل می‌دادند.

میدان مروارید با توسل به زور تخلیه شد و در ماه های پس از آن ده‌ها نفر، از جمله چند افسر پلیس، کشته شدند. صدها تن از شیعیان دستگیر شدند، هزاران نفر بی دلیل از کار خود اخراج شدند و دست کم سه نفر در زمان بازداشت زیر شکنجه به قتل رسیدند.

این سرکوب اعتراضات جهانی را برانگیخت و دولت بحرین، با تشکیل یک کمیته مستقل از کارشناسان حقوق بشر، مجبور به پاسخگویی شد. گزارش این کمیته که در نوامبر سال ۲۰۱۱ منتشر شد اتهامات بزرگی را مطرح کرد و خواهان اعمال اصلاحات گسترده در پلیس، سازمان قضایی و رسانه‌ها بود.

حمد بن عیسی آل خلیفه، پادشاه بحرین، قول داد که این اصلاحات را اجرا خواهد کرد. با این حال منتقدان می‌گویند که نه تنها این اتفاق نیافتاده، که نقض حقوق بشر افزایش نیز یافته است.

روند گفتگوی ملی برای یافتن راه حلی بر این بحران به بن‌بست رسیده و مخالفان خاندان آل خلیفه را متهم می‌کنند که قصد عمل کردن به قول خود را ندارد.

در وضعیتی که راه حل سیاسی از چشم انداز خارج شده، جوانان شیعه روز به روز ناراضی تر شده و به روش‌های خشونت آمیز روی می‌آورند.

تقریباً همه روزه جاده های اصلی با سوزاندن لاستیک مسدود می‌شود. وقتی پلیس از راه می‌رسد، با کوکتل مولوتف و اسلحه های دست ساز از آن‌ها استقبال می‌شود. پلیس هم با گاز اشک آور، نارنجک نوری و پوکه های شکاری پاسخ می‌دهد.

گروه‌های مخالف سیاسی همواره اعمال شورشیان و روش‌های نیروهای امنیتی در برخورد با اعتراضات صلح آمیز و غیرصلح آمیز را محکوم کرده‌اند. با این حال دولت همچنان گروه‌های مخالف سیاسی را مسئول آشوب ها می‌داند.

اخیراً رهبران حزب وفاق، حزب اصلی شیعیان، توسط نیروهای امنیتی بازداشت شده‌اند.

دو هفته پیش شیخ علی سلمان - دبیر کل حزب وفاق - برای پاسخگویی به اتهام توهین به وزیر کشور، بخاطر متهم کردن پلیس به نقض حقوق بشر، احضار شد. معاون او، خلیل المرزوق، به مدت پنج هفته به اتهام تشویق جوانان به رفتار خشونت آمیز و تلاش برای براندازی دولت در بازداشت بود.

چنین رفتارهایی در کنار درگیری‌های ادامه دار باعث بالاگرفتن دامنه تنش‌ها شده است.

"ثبات دروغین"

برایان دولی از گروه "اول حقوق بشر" می‌گوید: "دولت ایالات متحده در استفاده از نفوذ خود برای پیشبرد اصلاحات تعلل کرده و خیلی تلاش کرده که پای ناوگان پنجم نیروی دریایی به این بحث کشیده نشود."

آقای دولی ادعا می‌کند که در بحرین آنچه او "ثباتی دروغین" می‌نامد، برقرار است.

او می‌گوید: "زندان ها پر از زندانیان سیاسی و اقتصاد در حال سقوط است. ثبات واقعی از طریق سرکوب بدست نمی‌آید."

با این حال به نظر نمی‌رسد که ایالات متحده به اقدامی دست بزند که حضور ناوگان پنجم در بحرین را به خطر بیاندازد. این حضور برای ایالات متحده و منافع کشورهای حاشیه خلیج فارس اهمیتی استراتژیک دارد.

این ناوگان از تنگه هرمز محافظت می‌کند و نمادی از قدرت ایالات متحده در منطقه ای است که شاهد تقابل پرتنش ایران شیعه و عربستان سنی بر سر تبدیل به قدرت اصلی منطقه است.

سعودی ها که از متحدان دیرینه ایالات متحده هستند، در مارس سال ۲۰۱۱، به عنوان عضوی از پیمان همکاری‌های خلیج فارس، نیروهای نظامی خود را برای سرکوب تظاهرات و بازگرداندن نظم به بحرین به این کشور اعزام کردند.

مایکل استفنز، معاون رئیس مؤسسه مطالعاتی روسی قطر، به بی بی سی می‌گوید که ناوگان پنجم "در سطح قابل قبولی به عنوان بازدارنده عمل می‌کند" و امکان مذاکره ایالات متحده با ایران، بر سر برنامه مناقشه برانگیز هسته ای این کشور، را فراهم می‌کند.

آقای استفنز معتقد است کاری که گزارش "اول حقوق بشر" می‌کند، بیشتر کردن سختگیری‌های حاکمان بحرین است.

او می‌گوید: "دولت باید روند اصلاحات را آغاز کند. در حال حاضر پیشرفتی دیده نمی‌شود، ولی دیپلماسی بی سروصدا – و نه تهدید – راهی است که باید در پیش گرفت. تهدید هیچ‌گاه در منطقه خلیج فارس فایده‌ای ندارد."

هیچ‌کس در دولت بحرین حاضر به گفتگو با بی بی سی نشد.