چه کسی جانشین کاسترو می‌شود؟

در دو طرف جاده اصلی منتهی به سانتا کلارا، عکس‌های بزرگ دو برادری که به مدت ۵۰ سال قدرت را در کوبا قبضه کرده‌اند، دیده می شود.

در پوسترها فیدل و رائول کاسترو را می‌بینیم که لبخند می‌زنند و دست تکان می‌دهند.

فیدل کاسترو که اکنون ۸۶ سال دارد، به دلیل بیماری ناچار شد خط مقدم جبهه سیاست را ترک کند و برادرش رائول که ۸۱ ساله است اخیرا تائید کرد که دوره فعلی، آخرین دوره ریاست جمهوری او خواهد بود.

به نظر می رسد برادران کاسترو در مورد جانشین خود هم اکنون تصمیم گرفته‌اند.

میگوئل دیاز-کانل، فعالیت سیاسی خود را به عنوان عضو لیگ جوانان کمونیست در شهر سانتا کلارا، شروع کرد.

در ماه فوریه سال جاری، او ارتقاء مقام یافت و به سمت یکی از پنج معاون ریاست جمهوری در شورای دولتی منصوب شد. اکنون او مرد شماره دو در دولت رائول کاسترو است. این مقام به طور فزاینده ای مبین این است که او را برای پست ریاست جمهوری کوبا آماده می کنند.

دیاز-کانل، که ۵۲ ساله است با وجود سفرهای متعدد خارجی چند ماه اخیر، در خارج از کوبا شناخته شده نیست. تا این اواخر او حتی در کوبا نیز نسبتا ناشناخته بود.

ولی رائول کاسترو، پافشاری می کند که معاون جدید او یک شبه به مقام بالا نرسیده بلکه ترقی او تدریجی و با طی سلسله مراتب حزب کمونیست بوده است.

دو سال قبل "قاطعیت ایدئولوژیکی" میگوئل دیاز-کانل سبب شد که او به عضویت دفتر سیاسی (پولیت بورو) که کمیته اجرایی حزب کمونیست است، منصوب شود.

تازه ترین ارتقاء مقام او، بخشی از روندی است که رائول کاسترو آن را "انتقال تدریجی و با نظم" نقش های مهم به نسل جوان ترمی خواند و می گوید انقلابی هایی که اکنون سالخورده شده اند، باید سعی کنند نظام کمونیستی را برای آینده حفظ کنند.

گذشته میگوئل دیاز-کانل

سانتا کلارا، زادگاه میگوئل دیاز-کانل و بهترین محل برای آشنا شدن با خصوصیات اخلاقی و شخصیت اوست.

الا پرز مونپلیه، که همسایه دیاز-کانل بوده می گوید: "او ساعت ها کار می کرد و به همه جا می رفت تا شخصا ببیند چه می گذرد و همه چیز را بررسی می کرد."

الا پرز، می گوید دیاز-کانل که در ۳۳ سالگی به ریاست حزب کمونیست ویلا کلارا، رسیده بود در طول ده سالی که این سمت را داشت شخص متواضعی بود و در حالی که به دلیل مقامش اتومبیلی در اختیار او قرار داشت، برای انجام امور شخصی از آن استفاده نمی کرد و پیاده راه می رفت و یا از دوچرخه خود استفاده می کرد.

الا پرز، می افزاید دیاز-کانل مرد صادقی بود و به همین جهت بسیاری از مردم او را دوست داشتند.

منزل خانوادگی او از خارج یک منزل معمولی به نظر می رسد و دیوارهایش رنگ نشده است.

آلبرتو اسکیناسیس، یکی از ساکنان سانتا کلارا، می گوید: "هنگامی که میگوئل دیاز-کانل از سانتا کلارا می رفت، مردم گریه می کردند. او باهوش است. پشتکار دارد و خیلی کار می کند."

آلبرتو اسکیناس، می افزاید دیاز-کانل می داند که چگونه رهبری کند و از همین راه است که ترقی کرده و به مقام فعلی رسیده است.

تغییرات اقتصادی

احتمال دارد که محل زندگی دیاز-کانل الهام بخش او بوده است: سانتا کلارا محل آخرین نبرد در تاریخ انقلاب کوبا است.

در سال ۱۹۵۸، چه گوارا، و کامیلو سینفوئگوس، همرزم انقلابی او شهر سانتا کلارا، را تصرف کردند. کمتر از دوازده ساعت بعد فولخنسیو باتیستا، رئیس جمهوری وقت کوبا از کشور فرار کرد.

ولی مانند بسیاری از کوبایی های امروز، میگوئل دیاز-کانل، پس از انقلاب کوبا متولد شده است.

هیچکس در تعهدات ایدئولوژیکی او تردیدی ندارد ولی مدل سوسیالیستی کوبا در حال عوض شدن است و از دهه ۱۹۹۰ به بعد، دولت ناچار شد در را بر روی کسب و کارهای خصوصی محدودی باز کند تا بتواند با وجود از دست دادن سوبسیدهای کلان شوروی سابق، دوام بیاورد.

آقای دیاز-کانل، این تغییرات را از ابتدای کار به اجرا گذاشته است. ترقی مقام او در جریان اولین موج آزادی اقتصادی کوبا آغاز شد.

آنتونیو والدز، از ساکنان سانتا کلارا، به یاد می آورد: " اوضاع آنموقع خیلی بد بود. هیچ چیز برای فروش در هیچ کافه ای وجود نداشت ولی آقای دیاز دوباره آنها را به کار انداخت."

جولیا سوئیگ، کارشناس کوبا که عضو شورای روابط خارجی آمریکا است، می گوید: "دیاز-کانل دبیر محلی حزب بود. او با بودجه ای که دراختیارش بود، سیستم تمرکز زدایی را که حالا در سراسر کوبا به اجرا درآمده، تجربه می کرد."

دیاز-کانل، به طور ضمنی گفته است در حالی که کشور برای افزایش تولید، کاهش واردات و نهایتا لغو گردش دو نوع پول که مخالفان بسیاری دارد، تلاش می کند باید اصلاحات پیچیده بیشتری به اجرا درآید.

رائول کاسترو، بر این نکته پافشاری می کند که این اصلاحات باید به تدریج صورت گیرد و در مقابل فشارهای کسانی که به گفته او اصرار دارند اصلاحات باید سرعت بیشتری داشته باشد، مقاومت می کند.

نشانه ای از این که آقای دیاز-کانل، در زمره این افراد قرار دارد دیده نمی شود و همچنین دلیلی در دست نیست که نشان دهد او ممکن است نوع کوبایی نقش میخائیل گورباچف، رهبر شوروی سابق را بازی کند.

برخی معتقدند که آقای دیاز-کانل ممکن است مانند آقای گورباچف موجب تغییرات سیاسی و اجتماعی عمیق تری شود که سرآغاز پایان حکومت کمونیستی کوبا خواهد بود.

توازن عمل

هر کسی که جانشین رائول کاسترو شود، میراثش اجرای نقش دشوار توازن و تعادل خواهد بود.

لورد آیالدو، صاحب یک دکه گل فروشی می گوید دیاز-کانل می تواند با مهارت این نقش را بازی کند. به عقیده او سرمایه داری "خودپرستی" است و نظام سوسیالیستی نباید از بین برود چون بر اساس بشردوستی است.

لورد آیالدو می گوید: " مابه ترکیب مدل خوب هر یک از این دو نظام سوسیالیسم و کاپیتالیسم احتیاج داریم و فکر می کنم دیاز-کانل فرد مناسب برای انجام این کار است."

رامون سیلوریو، که صاحب یک باشگاه شبانه همجنسگرایان در کوباست نیز با نظر مثبت در باره دیاز-کنل صحبت می کند و می گوید اگر حمایت دیاز-کانل نبود، این محل از بین رفته بود.

رامون سیلوریو، می گوید: "به نظر من این باشگاه نشان دهنده فکر باز و آینده نگری دیاز-کانل است. او در مقابل مخالفت ها، از ما حمایت کرد."

در حالی که آقای سیلوریو صحبت می کرد یک زوج سالخورده در پشت سر او مشغول رقصیدن بودند.

ولی این که آیا این تحمل و بردباری به نقطه نظرات مخالفان سیاسی نیز تعمیم خواهد یافت، روشن نیست. در حال حاضر بیان یک چنین نظراتی ممنوع است.

سایر مقامات ارشد حزبی که به عنوان جانشین بالقوه برادران کاسترو، مطرح بودند، اینک مهره‌ای سوخته‌اند.

ولی با توجه به این که انقلابیون اصلی کوبا اکنون بیش از ۸۰ سال دارند، زمان به نفع میگوئل دیاز-کانل است.

اکنون تلاش های او بر این متمرکز خواهد بود که ثابت کند آنها برنامه خود را به دست شخص مطمئنی می سپرند.