نمایه سیاسی اسرائیل

تاریخچه

اسرائیل، تنها کشور عمدتا یهودی نشین جهان، کشور کوچکی با جمیعتی متراکم در شرق دریای مدیترانه قرار دارد.

از زمان تاسیس این کشور در سال ۱۹۴۸، اسرائیل با فلسطینیان و همسایه های عرب خود بر سر مالکیت سرزمینی که در یهودیت، مسیحیت و اسلام مقدس محسوب می شود، درگیری داشته است.

تشکیل اسرائیل چند ماه پس از جدایی از فلسطین تحت قیمومیت بریتانیا، نقطه اوج جنبش صهیونیسم است که هدف آن بوجود آوردن میهنی برای یهودیانی بود که در سرتاسر جهان پراکنده بودند.

قتل عام یهودیان توسط نازی‌ها در آلمان باعث افزایش فشار بر جامعه بین الملل در جهت ایجاد کشوری برای یهودیان شد. بدین ترتیب در پی رای سازمان ملل به جدایی فلسطین، اسرائیل در سال ۱۹۴۸ اعلام استقلال کرد.

از آن زمان بخش عظیمی از تاریخ منطقه را نبرد میان اسرائیل از یک سو و فلسطینیها -که از سوی سازمان آزادیبخش فلسطین نمایندگی می شد - و کشورهای عرب همسایه از سوی دیگر، تشکیل می دهد.

صدها هزار فلسطینی در جریان جنگ ۱۹۴۸ آواره شدند. در این جنگ کشورهای عرب به کمک شورای عالی فلسطینیان آمدند. اسرائیل یک درصد از جمعیت خود را در جنگ از دست داد.

در طول ۶۰ سال گذشته اسرائیل از کشوری وابسته به کشاورزی با داشتن مزرعه های زندگی اشتراکی (کیبوتص) به کشوری با اقتصاد پیشرفته تبدیل شد و در این سالها توانست یهودیان را از کشورهای دیگر خاورمیانه، اروپا، آمریکای شمالی و اخیرا جمهوری های استقلال یافته شوروی سابق و اتیوپی به خود جذب کند.

با این حال حیات سیاسی اسرائیل عمیقا تحت تاثیر درگیری اش با کشورهای عرب همسایه بوده است. از جمله جنگهای منطقه ای ۱۹۴۸، ۱۹۶۷ و ۱۹۷۳ و جنگهای نسبتا کوچکتر مانند حمله به مصر در سال ۱۹۵۶ و جنگ با لبنان در سالهای ۱۹۸۲ و ۲۰۰۶.

رابطه با فلسطینیان همواره رکن اصلی سیاست های امینتی و خارجی اسرائیل بوده است. فلسطینی های ساکن کرانه باختری از جمله بیت المقدس شرقی از سال ۱۹۶۷ تحت اشغال اسرائیل زندگی می کنند.

همچنین دولت اسرائیل چندین شهرک یهودی نشین در این مناطق ساخته که محل سکونت حدود ۵۰۰ هزار یهودی است. با آنکه وجود چنین شهرکهایی طبق قوانین بین المللی غیر قانونی به نظر می رسد اما اسرائیل همچنان این موضوع را منتفی می داند.

در سال ۲۰۰۵ اسرائیل تصمیم به تخلیه شهرک‌هایش در نوار غزه گرفت و به اشغال نظامی چهل ساله خود در این منطقه پایان داد.

اما با به دست گرفتن کنترل نوار غزه توسط شبه نظامیان حماس در سال ۲۰۰۷، محاصره اقتصادی نوار غزه را تشدید کرد. در اواخر سال ۲۰۰۸ اسرائیل به قصد متوقف کردن پرتاب خمپاره از سوی حماس، دست به حملات شدید نظامی به نوار غزه زد.

در سال ۱۹۷۹، مصر و اسرائیل قرارداد صلحی امضاء کردند. ولی فقط در اوایل دهه ۱۹۹۰ و پس از انتفاضه فلسطینیها بود که روند صلح آغاز شد. به رغم استرداد بخشهایی از کرانه باختری و نوار غزه به فلسطینیان هنوز قراردادی در مورد "وضعیت نهایی" به امضاء نرسیده است.

موانع اصلی شامل وضعیت بیت المقدس، سرنوشت پناهندگان فلسطینی و شهرکهای یهودی نشین هستند.

در یک نگاه

نام کامل: کشور اسرائیل

جمعیت: ۷.۷ میلیون (سازمان ملل متحد ۲۰۱۲)

مرکز دولت: بیت المقدس، اما اکثر سفارتخانه های خارجی در تل آویو قرار دارند.

مساحت: مرکز آمار اسرائیل مساحت کشور را با احتساب بیت المقدس و بلندی های جولان ۲۲,۰۷۲ کیلومتر مربع ذکر کرده است.

زبان اصلی: عبری و عربی

ادیان عمده: یهودیت، مسیحیت و اسلام

امید به زندگی: ۸۰ سال (مردان) و ۸۴ سال (زنان) (سازمان ملل متحد)

واحد پول: ۱ شکله اسرائیل = ۱۰۰ آگورت جدید

صادرات عمده: نرم افزار کامپیوتر، تجهیزات نظامی، مواد شیمیایی و محصولات کشاورزی

سرانه درآمد ناخالص ملی: ۳۴۱۲۰ دلار (بانک جهانی ۲۰۱۳)

نشانه حوزه اینترنت: il.

کد بین المللی تلفن: ۹۷۲+

رهبران

متولد ۱۹۴۹، تل آویو

رهبر حزب راستگرای لیکود در انتخابات زودهنگام در فوریه ۲۰۰۹ پس از یک دهه دوباره به نخست وزیری رسید.

این انتخابات در پی استعفای اهود اولمرت، رهبر حزب میانه روی کادیما به دلیل اتهامات فساد مالی و پس از اینکه صیپی لیونی، جایگزین آقای اولمرت نتوانست دولت ائتلافی چپ میانه رو را تشکیل دهد، برگزار شد.

خانم لیونی و حزب کادیما توانستند یک کرسی بیشتر از لیکود در کنست (مجلس اسرائیل) به دست آورند. اما در مجموع احزاب دست راستی توانستند نتیجه بهتری از چپگرایان به دست آورند.

آقای نتانیاهو که به عنوان یکی از راستگراترین رهبران لیکود شناخته می شود، با ائتلاف حزب ملی‌گرای "اسرائیل خانه ما"، چند حزب مذهبی و حزب چپ میانه‌روی کارگر، تشکیل دولت داد.

حتی با وجود حضور حزب کارگر در دولت ائتلافی، ترکیب دولت جدید این نگرانی را به وجود آورد که شاید بر روند صلح با فلسطینیان تاثیر بگذارد.

در جریان کارزار انتخاباتی، آقای نتانیاهو بر مخالفت خود با انتقال سرزمین های اشغالی به فلسطینیان در مقابل برقراری صلح، تاکید کرد.

اما چند ماه پس از به قدرت رسیدن گفت که در صورت خلع سلاح کامل فلسطینیان، حاضر است با تشکیل کشور فلسطینیان موافقت کند.

آقای نتانیاهو به مقاومت خود در مقابل فشارهای دولت باراک اوباما در خصوص تعلیق شهرک سازی در مناطق اشغالی ادامه داد؛ موضوعی که از شروط اصلی فلسطینیان برای ادامه مذاکرات صلح است.

با این حال او در دسامبر ۲۰۰۹ اعلام کرد که برای ۱۰ ماه اجازه ساخت شهرکهای جدید را متوقف می کند که خشم شهرک نشین ها را برانگیخت.

آقای نتانیاهو تعهد کرده است که برنامه های اتمی ایران - که اسرائیل آن را تهدیدی برای خود می بیند - را در راس سیاستهای امنیتی خود قرار دهد.

آقای نتانیاهو در جریان نخستین دوره نخست وزیری خود که از سال ۱۹۹۶ آغاز شد، با تشکیلات خودگران فلسطینی که پس مذاکرات صلح در سالهای تشکیل شد، سیاست مسالمت آمیزی نداشت. اما با این حال در سال ۱۹۹۷ او با واگذاری بخش عمده ای از شهر الخلیل در کرانه باختری موافقت کرد.

او در انتخابات ۱۹۹۹ از اهود باراک، (وزیر دفاع کنونی) رهبر حزب کارگر شکست خورد.

با روی کار آمدن آریل شارون، رهبر پیشین لیکود او بار دیگر به دولت بازگشت و وزارت دارایی را بر عهده گرفت و اصلاحات اقتصاد متکی به بازار را اجرا کرد. اما در سال ۲۰۰۵ در اعتراض به تصمیم آقای شارون مبنی بر خروج از غزه از سمت خود کناره گیری کرد.

آقای نتانیاهو اولین نخست وزیر اسرائیل است که در اسرائیل پس از تاسیس به دنیا آمده است. او بخشی از دوران کودکی خود را آمریکا گذرانده است.

او در پنج سال حضور خود در ارتش اسرائیل، با درجه سروانی فرماندهی یک واحد ویژه را برعهده داشت.

در طول سالهای گذشته آقای نتانیاهو که به زبان انگلیسی تسلط کامل دارد، در رسانه های بین المللی از مواضع اسرائیل به شدت دفاع کرده است.

او ایران را دشمن اصلی اسرائیل و خطری جدی برای امنیت کشورش می‌داند.

متولد ۱۹۳۹، بیت المقدس

رووین ریولین، سیاستمدار کهنه‌کار حزب دست راستی لیکود توسط نمایندگان کنست (پارلمان) اسرائیل در ژوئیه ۲۰۱۴ به عنوان رئیس‌جمهور جدید این کشور انتخاب شده است.

آقای ریولین ۷۵ ساله قبلا رئیس کنست و عضو کابینه اسرائیل بود و در دور دوم رای‌گیری امروز موفق شد مئیر شیطریت، عضو کنست را با ۶۳ رای در مقابل ۵۳ رای شکست دهد.

رووین ریولین جانشین شیمون پرز، رئیس‌جمهوری ۹۰ ساله اسرائیل شد که دوره هفت ساله ریاست‌جمهوری‌اش ژوئیه ۲۰۱۴ به پایان یافت.

سمت ریاست‌جمهوری در اسرائیل عمدتا تشریفاتی است و در مذاکرات صلح اسرائیل با فلسطینیان هیچ نقشی ندارد.

آقای ریولین دهمین رئیس‌جمهور اسرائیل از زمان تشکیل آن در سال ۱۹۴۸ است.

او که به زبان عربی تسلط کامل دارد با نظریه "راه حل دو کشوری" و تشکیل کشور مستقل فلسطینی مخالف است.

شیمون پرز، رئیس‌جمهور پیشین در سال ۱۹۹۴ همراه با اسحاق رابین و یاسر عرفات جایزه صلح نوبل را به خاطر فعالیت‌هایش روی پیمان صلح اسلو با فلسطینیان دریافت کرد.

رسانه‌ها

مطبوعات و رسانه های اسرائیلی متعدد و متنوع هستند و بازتاب دهنده زبانها، عقاید سیاسی و نظریات دینی گوناگون هستند.

سازمان رادیو و تلویزیون اسرائیل سرویسهای رادیو و تلویزیون عمومی را اداره می کند. بخش اعظم بودجه آنها از طریق حق اشتراک دستگاههای گیرنده تلویزیونی تامین می شود.

کانالهای ۲ و اسرائیل ۱۰ شبکه های اصلی تلویزیونی تجاری هستند. اکثر خانواده ها مشترک تلویزیون کابلی و یا ماهواره ای هستند.

شبکه های کابلی HOT و ماهواره ای YES مهمترین سرویس دهنده های شبکه های تلویزیونی هستند.

رادیوهای تجاری در سال ۱۹۹۵ آغاز به کار کرد. اما افزایش روزافزون رادیوهای بدون مجوز رسمی و رقابت با آنان کار را برایشان مشکل کرده است. تعدادی از این رادیوهای بدون مجوز برنامه های یهودیان بنیادگرا را پخش می کنند.

۱۳ روزنامه و ۹۰ هفته نامه در اسرائیل موجود است که همه خصوصی هستند و بسیاری از آنها از طریق اینترنت قابل دسترس اند.

به گفته سازمان گزارشگران بدون مرز، "مقامات اسرائیلی در برخورد با موضوع آزادی مطبوعات می توانند بهترین و بدترین رفتار را داشته باشند. علیرغم سانسور ارتش، مطبوعات اسرائیلی در مقایسه با کشورهای دیگر منطقه، از آزادی عمل زیادی برخوردارند".

اسرائیل دارای صنعت کامپیوتری گسترده ای است و جمعیتی آشنا به فناوری اطلاعات دارد. در مه ۲۰۰۸ ، حدود ۷۱ درصد از جمعیت ۵.۳ میلیونی کشور به اینترنت دسترسی داشتند (InternetWorldStats).

یدیوت آحارانوت - روزنامه، چاپ تل آویو، پر خواننده ترین

هاآرتص - روزنامه، چاپ تل آویو

جروزالم پست - روزنامه، به زبان انگلیسی

معاریو - روزنامه، چاپ تل آویو

گلوبز - روزنامه اقتصادی

سازمان رادیو و تلویزیون اسرائیل - تلویزیون عمومی، اداره کننده کانال ۱

کانال ۲: سراسری تجاری

اسرائیل۱۰ - سراسری، تجاری

سازمان رادیو و تلویزیون اسرائیل: تلویزیون عمومی، اداره کننده رادیوهای عمومی، شامل:

رادیو راشت الف - ویژه سخنرانی‌ها

رادیو راشت بت - ویژه اخبار

رادیو راشت گیمل - ویژه موسیقی

رادیو راشت دالت: به زبان عربی

گالی صحال: متعلق به نیروی دفاعی اسرائیل، پخش اخبار و موسیقی برای مخاطبان عمدتا غیرنظامی. همچنین دارای شبکه گلگلص با پخش برنامه های موسیقی و ترافیک