ناکامی لیونی در تشکیل دولت

زیپی لیونی رئیس حزب کادیما که مامور تشکیل دولت اسرائیل شده بود، در جلسه هیئت وزیران این کشور اذعان کرد که موفق به تشکیل دولت نشده و به زودی در دیدار با شیمون پرز رئیس جمهور اسرائیل، تاریخ انتخابات زود هنگام پارلمانی را اعلام خواهد کرد.

تا تاریخ برگزاری انتخابات زود هنگام پارلمانی که احتمالا در ماه فوریه یا مارس سال آینده خواهد بود، اهود اولمرت به عنوان کفیل نخست وزیری اسرائیل انجام وظیفه خواهد کرد.

علت اصلی شکست خانم لیونی برای تشکیل دولت ائتلافی، حزب مذهبی شاس است که حضور خود در دولت جدید را به اختصاص بودجه هنگفتی برای رفاه کودکان و خارج کردن مساله بیت‌المقدس از دستور کار مذاکره با فلسطینی‌ها مشروط کرده بود.

خانم لیونی گفته است که تسلیم "باج خواهی" نمی‌شود و از انتخابات زودهنگام ترسی به دل راه نمی‌دهد. ناکامی خانم لیونی در تشکیل دولت ائتلافی جدید، در واقع نمونه دیگری از بی‌ثباتی تقریبا مداوم دولت‌ها در نظام سیاسی اسرائیل است.

این بی‌ثباتی ناشی از نظام پارلمانی متکی بر تکثر احزاب است و تغییر ساختاری آن به راحتی امکانپذیر نیست. از همین رو، بعید به نظر می‌رسد که انتخابات زود هنگام پارلمانی کمکی به تشکیل یک دولت باثبات در اسرائیل کند.

از وضعیت افکار عمومی اسرائیل و موقعیت احزاب در این کشور، چنین برداشت می‌شود که سه حزب بزرگ کادیما، کارگر و لیکود، هیچکدام نمی‌توانند اکثریت قابل توجهی در پارلمان ۱۲۰ عضوی اسرائیل به دست آورند و به همین علت، هر یک از این احزاب که موفق به کسب تعداد بیشتری کرسی نمایندگی در پارلمان شوند، مجبور به ائتلاف با احزاب کوچکتر خواهند بود.

احزاب کوچک اما هر کدام برای ورود به دولت ائتلافی، شرایط خاص خود را دارند که این شرایط عموما با شرایط سایر احزاب هردیف آنان، ناهماهنگ و ناسازگار است و عملا تشکیل ائتلاف فراگیر را به غایت مشکل می‌کند.

با این همه، نقش حزبی که تعداد کرسی‌های بیشتری در پارلمان به دست می‌آورد، بسیار مهم است چرا که رهبر این حزب از سوی رئیس جمهور مامور تشکیل کابینه می‌شود.

بر این اساس، موقعیت هر یک از سه حزب کادیما، کارگر و لیکود در انتخابات پارلمانی آینده، بخصوص نسبت به روند صلح با اعراب از اهمیت به سزایی برخوردار است. چنانچه حزب راستگرای لیکود موفق به کسب تعداد بیشتری کرسی پارلمانی در انتخابات آینده اسرائیل شود، ترکیب دولت آینده نیز یا راستگرای کامل و یا راست - میانه خواهد بود که در حالت نخست، روند صلح با فلسطینی‌ها دچار چالش‌های طاقت فرسا خواهد شد و در حالت دوم، دولت از ثبات لازم برخوردار نخواهد بود.

اما اگر یکی از دو حزب کادیما یا کارگر نمایندگان بیشتری به پارلمان بفرستند، در آن صورت، دولت آینده یا میانه و یا چپ- میانه خواهد بود که احتمال تحقق مورد نخست اندک و مورد دوم نیز خواه ناخواه بدون تنش نخواهد بود.

از این جهت، به نظر می‌رسد اسرائیلی‌ها با انتخابات زودهنگام به دستاورد تازه‌ای نخواهند رسید، مگر آنکه تا برگزاری انتخابات، تحولی چشمگیر در فضای داخلی اسرائیل ایجاد شود. این تحول چشمگیر می‌تواند مربوط به روند صلح با فلسطینی‌ها باشد.

هر چند که ناکامی خانم لیونی در تشکیل دولت ائتلافی، شانس امضای توافقنامه صلح با فلسطینی‌ها را در دوره ریاست جمهوری جورج بوش رئیس جمهور آمریکا به حد صفر تقلیل داده، اما به نظر نمی‌رسد که اهود اولمرت قصد داشته باشد تا زمان برگزاری انتخابات، مذاکره با فلسطینی ها را متوقف کند. قاعدتا آقای اولمرت قادر است که بر روی یک پیش نویس مشخص با فلسطینی‌ها به منظور دستیابی به پیمان صلح نهایی مذاکره کند، هر چند که خود نتواند آن را از طرف اسرائیل به امضا برساند.

اما وجود پیش نویس یک پیمان صلح نهایی، می‌تواند تاثیر قاطعی بر نتیجه انتخابات آینده اسرائیل داشته باشد، بدین ترتیب که مردم اسرائیل رای خود را به احزاب بر اساس موضع گیری‌شان نسبت به همان پیش نویس به صندوق‌ها بیاندازند.

به عبارت دیگر، آقای اولمرت در صورت جلب نظر فلسطینی‌ها، می تواند نوع توافقی که قرار است حزب کادیما و یا حتی حزب کارگر با محمود عباس رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین به امضا برساند، در معرض داوری مردم اسرائیل قرار دهد.

از آنجا که اکثریت جمعیت اسرائیل از راه حل دو کشوری برای حل بحران فلسطین حمایت می‌کنند، احتمال گرایش آنها به ائتلاف کادیما - کارگر در انتخابات آینده، در صورت وجود یک پیمان صلح مشخص، بیشتر خواهد شد.

اما حتی اگر این اتفاق نیفتد، حزب لیکود در صورت پیروزی در انتخابات به آسانی قادر به نادیده گرفتن پیش نویس توافقنامه صلح نخواهد بود، توافقنامه‌ای که به احتمال زیاد، حمایت جامعه جهانی از جمله آمریکا را نیز در پشت سر خود خواهد داشت و مخالفت حزب لیکود با آن را بسیار پر هزینه خواهد کرد. بدین ترتیب، اگر ائتلاف کادیما - کارگر خواهان پیروزی در انتخابات آینده و یا وادار کردن حزب لیکود به تبعیت از خط مشی خود در رابطه با فلسطینی ها هستند، لازم است در جهت دستیابی به پیش نویس پیمان صلح نهایی با محمود عباس شتاب کنند.