تلاش اسپانیا برای جلوگیری از برگزاری همه‌پرسی در کاتالونیا

ماریانو راخوی، نخست وزیر اسپانیا همچنان بر این نکته پافشاری می‌کند که همه‌پرسی استقلال در کاتالونیا برگزار نخواهد شد و برای رهبران کاتالان که سعی دارند همه‌پرسی جدایی کاتالونیا از اسپانیا را برگزار کنند، اثبات خلاف این اظهارات روز به روز دشوارتر می‌شود.

به وزارت اقتصاد کاتالان که نقش اصلی را در برگزاری همه‌پرسی اول اکتبر دارد، صدمه جدی وارد شده.

چهارده نفر از مقامات رده پایین و کارمندان دولت محلی بازداشت شده‌اند، ولی مهم‌تر از آن، از بین بردن ۱۰ میلیون برگه اخذ رأی و بسته شدن وبسایت‌هایی است که کاتالان‌ها را در جریان همه پرسی قرار می‌داد.

دولت محلی منطقه کاتالونیا در شمال شرق اسپانیا که از اجرای دستور دادگاه قانون اساسی اسپانیا مبنی بر تعلیق همه پرسی، سرپیچی کرده اذعان دارد که تلاش‌های تدارکاتی‌اش برای برگزاری رفراندم تا حد زیادی ناکام مانده است.

جدال بر سر نقش پلیس

وزارت کشور اسپانیا سه کشتی برای اعزام نیروهای امنیتی تقویتی به کاتالونیا اجاره کرده و جنگ قدرت برای کنترل پلیس محلی درگرفته است.

دادستان کل کاتالونیا به پلیس محلی دستور داده از فرامین پلیس ملی اطاعت کرده و برای هماهنگ کردن اقدامات در جمع آوری مدارک و شواهد مربوط به برگزاری یک همه‌پرسی غیرقانونی و نیز تلاش‌ها برای جلوگیری از انجام آن با این نیرو هماهنگی کند.

ولی سرگرد جوزف لوئیس تراپرو، فرمانده پلیس کاتالان از قبول این دستور سرپیچی کرده است.

کارلس پوجدمونت، رئیس دولت خودگردان کاتالانیا نیز در حالی که اسپانیا قصد برهم زدن برنامه همه پرسی را دارد، علیه "اقداماتی که در خور یک کشور تمامیت خواه است" صحبت کرده.

آیا همه پرسی برگزار خواهد شد؟

آقای پوجدمونت، اصرار می‌ورزد که همه پرسی انجام خواهد گرفت. به دنبال ضبط میلیون‌ها برگه اخذ رأی توسط دولت مرکزی، استقلال طلبان با استفاده از فتوکپی این برگه‌ها، اوراق جدیدی چاپ کردند.

ماریانو راخوی، نخست وزیر اسپانیا رسما از دولت کاتالونیا تقاضا کرده همه پرسی را برگزار نکند و گفته "این برنامه غیرقانونی جدایی، در یک کشور دموکراتیک که تحت حکومت قانون است، جایی ندارد."

ولی بی‌بی‌سی از یک وزیر ارشد کابینه اسپانیا شنیده که دولت هنوز انتظار برگزاری همه‌پرسی را دارد گرچه معتقد است استقبال کمتری از آن خواهد شد. دولت از این نگران است که چنانچه طرفداران رفراندوم در مقابل تلاش‌های پلیس که مانع دسترسی به مراکز اخذ رأی گیری می‌شود ایستادگی کنند، خشونت بروز کند.

در صورت عدم موفقیت دولت اسپانیا چه پیش خواهد آمد؟

اگر آقای پوجمونت و همکارانش همچنان از عقب نشینی خودداری کنند، مقامات اسپانیا علاوه بر تدابیری که تا کنون دادگاه‌های این کشور اتخاذ کرده‌اند، ابزارهای قانونی دیگری نیز در اختیار دارند.

خوزه مانوئل مازا، دادستان کل که منصوب دولت است دوشنبه گذشته گفت رئیس دولت محلی کاتالان را می توان دستگیر و به نافرمانی‌های مدنی، سوء استفاده از مقام و سوءاستفاده از وجوه عمومی متهم کرد.

به موجب یک اصل قانون اساسی اسپانیا، دولت می‌تواند برای تضمین این که ۱۷ منطقه خودمختار کشور از جمله کاتالونیا قوانین ملی را رعایت کنند، اجازه اتخاد "تدابیر لازم" را از مجلس سنای کشور بگیرد.

جمله بندی مبهم اصل ۱۵۵ و این حقیقت که تا کنون هرگز به آن استناد نشده به این معنی است که چنانچه آقای پوجمونت تصمیم بگیرد راه خود را ادامه داده و در صورت رأی مثبت همه پرسی روز یکشنبه، اعلام استقلال کند، دولت مرکزی اجازه تعطیلی دولت کاتالونیا و حتی پارلمان محلی را خواهد داشت.

آقای پوجمون گفته اگر رفراندوم برگزار شده و رأی به استقلال داده شود، اولین کاری که روز دوشنبه یعنی یک روز بعد از همه پرسی خواهد کرد "درخواست گفتگو با دولت اسپانیا و اتحادیه اروپا" خواهد بود، گرچه وی اصرار می‌ورزد که صرف نظر از همه چیز، نقشه راه او برای استقلال کامل پیش خواهد رفت.

منابع دولت کاتالونیا به طور غیر رسمی اذعان کرده‌اند که چنانچه کمتر از ۵۰ درصد از کل پنج و نیم میلیون نفر واجدین شرایط شرکت در رأی گیری در رفراندوم شرکت کنند، ناچار خواهند شد در برنامه خود تجدید نظر کنند.

از دوم اکتبر به بعد، کاتالونیا وضعیت نگران کننده‌ای خواهد داشت زیرا صحنه دو واقعیت مجزای قانونی خواهد بود. در حالی که در بارسلون نمایندگان پارلمان کاتالونیا برای رأی جدا شدن از اسپانیا تشکیل جلسه می‌دهند، همزمان دولت اسپانیا، دولت محلی کاتالان را بی اعتبار اعلام می‌کند.

مردم سایر نقاط اسپانیا چه نظری دارند؟

احزاب چپگرا مانند پودموس (می‌توانیم) و ملی گرایان سایر مناطق مانند منطقه باسک برای مجموعه‌ای از اصلاحات که اختیار همه پرسی قانونی در آن گنجانده شده باشد تلاش می‌کنند.

ولی حزب مردم که حزب آقای راخوی است و نیز حزب سوسیالیست، که بزرگترین احزاب اسپانیا هستند با این که مناطق مختلف بتوانند برای جدا شدن از اسپانیا همه پرسی قانونی انجام دهند، مخالفت می‌ورزند.

ممکن است احساسات ضد کاتالان نیز در میان مردم اسپانیا افزایش یابد. نیروهای پلیس تقویتی را که به کاتالونیا اعزام می‌شدند جمعیت با فریاد "بروید آنها را بگیرید" بدرقه کرده‌اند.

راه نجاتی وجود دارد؟

آقای راخوی، که از سال ۲۰۱۱ نخست وزیر اسپانیاست، اخیرا برای اولین بار با تجدید نظر در نظام دولت‌های محلی اسپانیا موافقت کرد و راه را برای احتمال ترمیم قانون اساسی باز کرد. کنگره اسپانیا با تشکیل یک کمیته دائمی که وظیفه بررسی اصلاحات پیشنهادی را دارد موافقت کرده است.

برخورد ناشیانه با خودمختاری قانونی کاتالونیا و این که هیچ شانسی برای جداشدن قانونی از اسپانیا وجود نداشته باشد سیاستی نیست که سیاستمداران محلی که درحال حاضر در ائتلاف ملی گرایان که اداره کشور را در دست دارد، حضور دارند، بپذیرند. در سال‌های اخیر جنبش طرفدار استقلال با راهپیمایی‌های گسترده در بارسلون قدرت خود را نشان داده است.

ولی کاتالان‌هایی هم که مخالف با استقلال هستند می‌خواهند حرفشان را بزنند. آنا لوزادا، عضو جامعه مدنی کاتالانا، که مخالف همه پرسی روز یکشنبه است می‌گوید: "ماهایی که ملی‌گرا نیستیم، اصلاحاتی را که فقط به ما پول و قدرت بیشتر می‌دهد، قبول نخواهیم کرد؛ ما خواستار یک کاتالونیا با جامعه متنوع و تکثرگرا با آزادی بیشتری برای اسپانیولی زبان‌ها هستیم."