انتخابات تاجیکستان، بدون چالش و عاری از شور و هیجان

۱۱ اکتبر مردم تاجیکستان پایی صندوقهای رأی می‌روند تا برای هفت سال آینده رئیس جمهوری این کشور را انتخاب کنند. در این انتخابات پنج نفر نامزد شده‌اند که همگی رهبران احزاب سیاسی طرفدار دولت هستند.

حزب نهضت اسلامی، از احزاب عمده مخالف دولت، از حق شرکت در انتخابات محروم است. سال ۲۰۱۵ دادگاه عالی تاجیکستان حزب نهضت اسلامی را تروریستی شناخت و فعالیتش را در این کشور ممنوع کرد.

حزب دیگر مخالف دولت، یعنی حزب سوسیال- دموکرات تاجیکستان که رسماً در این کشور فعالیت می کند، انتخابات ریاست جمهوری را تحریم کرده است.

در چنین وضعیتی کارزار انتخاباتی در تاجیکستان بدون چالش و عاری از شور و هیجان صورت می‌گیرد. زیرا رقیبان امامعلی رحمان در انتخابات پیش رو چهره‌های مطرح و شناخته شده‌ای در جامعه تاجیکستان نیستند.

پسر جایگزین پدر نشد

۳ سپتامبر انجمن حزب خلق دموکرات تاجیکستان، بزرگترین حزب سیاسی این کشور بدون حضور امامعلی رحمان، رهبر حزب و رئیس جمهوری تاجیکستان برگزار شد.

اما این نکته مانع نشد تا وکیلان انجمن در غیاب آقای رحمان او را بار دیگر نامزد مقام ریاست جمهوری تاجیکستان انتخاب نکنند.

برخیها حدس می‌زدند که ممکن است رستم امامعلی، پسر بزرگ رئیس جمهوری تاجیکستان به جای پدرش نامزد مقام ریاست جمهوری شود. او حالا شهردار دوشنبه و رئیس مجلس ملی (مجلس علیای) پارلمان تاجیکستان است.

چهار سال پیش در تاجیکستان همه‌پرسی برای اصلاح قانون اساسی برگزار شد و سن حداقل نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری از ۳۵ سال به ۳۰ سال کاهش یافت.

آن وقت بسیاریها فکر می‌کردند که این کار به خاطر راه یافتن رستم امامعلی به رقابتهای انتخاباتی در سال ۲۰۲۰ است. رستم امامعلی امسال ۳۳ ساله می‌شود.

اما حدس و گمانها درست از آب درنیامدند و خود امامعلی رحمان برای پنجمین بار نامزد انتخابات ریاست جمهوری شد. آقای رحمان از سال ۱۹۹۲ قدرت سیاسی در تاجیکستان را در دست خود و خانواده‌اش نگاه می‌دارد . او پیروز چهار انتخابات ریاست جمهوری تاجیکستان در سالهای ۱۹۹۴، ۱۹۹۹، ۲۰۰۷ و ۲۰۱۳ است.

از محمد‌الله نعیم‌زاده، سخنگوی حزب خلق دموکرات تاجیکستان، دلیل این تصمیم آقای رحمان را پرسیدم:

"به سبب بیماری همه‌گیر کووید ۱۹، تجربه زیاد مدیریت دولتی نداشتن شهردار دوشنبه و البته ادامه‌ بازیهای سیاسی برای تقسیم نو جهان، پیشوای معظم ملت امامعلی رحمان بعد از تحلیل و بررسیهای زیاد به این نتیجه رسیدند که در چنین دوره حساس ضرور است که باز هم خودشان نامزد انتخابات ریاست جمهوری شوند."

رستم لطیف‌زاده: "رقابت با رحمان مشکل است، اما برای مبارزه آماده‌ایم"

حزب کشاورزی تاجیکستان دومین حزب بزرگ سیاسی در این کشور محسوب می‌شود. این حزب در پارلمان ۷ نماینده دارد و در دو انتخابات گذشته ریاست جمهوری در برابر نامزد حزب حاکم، یعنی امامعلی رحمان نامزدهای خود را پیشنهاد کرده بود.

این بار حزب کشاورزی، رستم لطیف‌زاده، رئیس حزب را به انتخابات ریاست جمهوری تاجیکستان نامزد کرده است.

آقای لطیف‌زاده ۶۰ سال دارد و از سال ۲۰۱۴ رئیس حزب کشاورزی است. او در پارلمان ریاست کمیته مسائل کشاورزی، ذخایر آب و زمین را بر عهده دارد. او رقابت با امامعلی رحمان را "مشکل" می‌داند، اما می‌گوید برای "مبارزه" آماده است:

"البته در برابر محترم امامعلی رحمان ایستادن و مبارزه بردن مشکل است. ما باید فعالیت گسترده به راه بمانیم. باید بدانیم که رقیب ما تا چه ‌اندازه قدرتمند است. امروز او در جامعه محبوبیت دارد، مردم اورا اعتراف می‌کنند. ما البته این را می‌بینیم، احساس می‌کنیم و می‌دانیم، اما مبارزه را می‌بریم."

سه نامزد دیگر کی هستند و نکات اصلی برنامه‌هایشان چه هست؟

معراج عبدالله‌اف، عبدالحلیم غفارازاده و رستم رحمت‌زاده، رؤسای حزبهای کمونیست، سوسیالیست و اصلاحات اقتصادی هم در انتخابات ریاست جمهوری تاجیکستان نامزد شده‌اند.

معراج عبدالله‌اف، رئیس حزب کمونیست ۷۲ سال دارد. آقای عبدالله‌اف چهره کمتر شناخته شده‌ای در صحنه سیاسی تاجیکستان است.

او سه سال پیش رئیس حزب کمونیست تاجیکستان انتخاب شد و بهار امسال غیرمنتظره در یکی از حوزه‌های انتخاباتی در جنوب این کشور پیروز‌ شد و به پارلمان راه یافت.

بیشتر بخوانید:

بنیاد جامعه سوسیالیستی بر مبنای عدالت اجتماعی از محورهای اصلی برنامه انتخاباتی این کمونیست کهنه کار است.

عبدالحلیم غفارزاده، رئیس حزب سوسیالیست تاجیکستان هم نماینده پارلمان است و بار سوم نامزد انتخابات ریاست جمهوری می‌شود.

او در دو انتخابات گذشته هم نامزد بود. آقای غفارزاده در برنامه انتخاباتی خود به بخشهای آموزش و پرورش، بهداشت و تأمین اجتماعی مردم توجه بیشتر کرده.

رستم رحمت‌زاده دکتر اقتصاد و نماینده پارلمان است. او سال گذشته رئیس حزب اصلاحات اقتصادی انتخاب شد. این حزب در دو انتخابات گذشته ریاست جمهوری عالمجان بابایف، رئیس پیشین خودرا نامزد کرده بود.

انجام اصلاحات اقتصادی، به ویژه اصلاح نظام مالیات از نکات اصلی برنامه انتخاباتی آقای رحمت‌زاده است.

حضور "زینتی"؟

با وجود حضور پنج نامزد در انتخابات ریاست جمهوری تاجیکستان، بسیاری نبود رقابت واقعی میان آنها را از دلایل اصلی کمرنگی این انتخابات در چشم جهانیان و بسیاری از انتخاب کنندگان تاجیک می‌دانند.

ارشاد سلیمانی، روزنامه‌نگار تاجیک و تحلیلگر مسائل سیاسی در این باره می‌گوید:

"به جز امامعلی رحمان نامزدهای دیگری که در این انتخابات ثبت نام شده‌اند به خاطر نقش ‌بازی کردن یا رنگ ‌بازی کردن، به صحنه انتخابات امسال وارد شده‌اند. آنها چون نامزدهای واقعی با برنامه‌های بسیار جدی یا با دغدغه‌های بسیار کلان پیروز‌ی در انتخابات نیامده‌اند."

به اعتقاد آقای سلیمانی "اینها نامزدهایی برای جامعه تاجیکستان آشنا هستند، زیرا برخی از آنها در انتخاباتهای گذشته نیز همین نقش را ایفا کرده بودند. به این دلیل، ما نامزدی که ریشه در مردم داشته باشد یا آرمانهای مردم و نیازهای جامعه را وارد برنامه انتخاباتی‌اش کرده و به صحنه سیاسی آمده باشد، نداریم."

در ضمن سعیدجعفر عثمانزاده، رئیس حزب دموکرات تاجیکستان هم می‌خواست بار دوم نامزد انتخابات ریاست جمهوری تاجیکستان شود، اما کمیسیون مرکزی انتخابات و همه پرسی تاجیکستان اورا رد صلاحیت کرد.

رئیس حزب مخالف سوسیال-دموکرات: "انتخابات غیرقانونی است"

حزب سوسیال-دموکرات تاجیکستان، تنها حزب مخالف دولت که رسماً در این کشور فعالیت دارد، انتخابات ریاست جمهوری را تحریم کرد.

رحمت الله زایراف، رئیس این حزب در گفتگو با بی بی سی گفت که آنها نمی‌خواستند با حضور خود انتخابات غیرقانونی ریاست جمهوری را مشروعیت ببخشند. آقای زایراف ضمن توضیح این موضع‌گیری شورای سیاسی حزب سوسیال- دموکرات گفت:

"یک ماه به جلو انداختن نتخابات غیرقانونی است. وقتی که مهلت ریاست جمهوری فعلی به آخر نرسیده اعلام می‌کنند که روز برگزاری انتخابات را از ۶ نوامبر به ۱۱ اکتبر پیش آورده‌اند، رئیس جمهوری دیگر حق شرکت در این انتخابات را ندارد."

رئیس حزب سوسیال-دموکرات تاجیکستان یک دلیل دیگر خودداری این حزب از شرکت در انتخابات را به ترکیب هیئت کمیسیونهای انتخاباتی ربط داد.

آقای زایراف گفت:"مقامات همه حزبهای سیاسی را فریب دادند. آنها گفتند که اعضای کمیسیونهای انتخاباتی باید عضو هیچ حزبی نباشند، اما واقعیت این است که همه اعضای این کمیسیونها از اعضا و طرفداران حزب حاکم خلق دموکرات می‌باشند. یعنی صرف نظر از رأی داده مردم به این یا آن نامزد، این کمیسیونها در وقت شمارش ‌ آرا نتیجه انتخابات را به نفع حزب حاکم و مقامات می‌توانند بکنند. در چنین وضعیتی شرکت در انتخابات معنا ندارد."

این روزها در جاده و خیابانهای شهرها پوسترها و آویزه‌های انتخاباتی زیادی به چشم می‌رسند. رسانه‌ها اخبار و مطالبی را در باره انتخابات و نامزدها به نشر می‌رسانند. با این همه، بسیاری در تاجیکستان از حالا نتیجه انتخابات را پیشگویی می‌کنند و می‌دانند.