تحمل و انعطاف؛ عوامل محافظ در قبال کودک‌آزاری

عاملان اصلی کودک‌آزاری اغلب همانها هستند که باید بیش از هر چیز دیگر منبع آسایش و امنیت باشند؛ خانه و مدرسه. تا سن مدرسه خانه و خانواده محیط اصلی کودک است و بعد مدرسه هم به آن اضافه می‌شود. در نوجوانی فرد قدم به اجتماع می‌گذارد و شروع به تجربه دنیای بیرون می‌کند. دنیای بیرون هم خالی از خطر نیست، اما اینکه پیش از آن کودک در امنیت و آسایش بزرگ شده باشد یا در ناامنی و رنج در اینکه تجربه اجتماع چه باشد تاثیر می‌گذارد. کودک‌آزاری هر چه در سن پایین‌تر آغاز شود و هر چه بیشتر استمرار داشته باشد آسیب آن بیشتر و شدیدتر است. اما تردید نیست که مقابله با کودک‌آزاری ابتدا از خانه باید آغاز شود، بعد مدرسه و در نهایت اجتماع.

بجز آب و غذا و هوا، مهمترین نیازهای اساسی هر انسانی، بخصوص کودکان، آسایش و امنیت است. در آسایش و امنیت زندگی رنگارنگ و دوست‌داشتنی است و بی آن جهنم و تلخ. یکی از موهبت‌های زندگی هر انسانی وجود کسی است که منبع آسایش و امنیت باشد؛ کسی امن که به او پناه ببریم و آرام جان باشد. این فرد یا افراد می‌توانند پدر و مادر، اقوام و بستگان، دوست و آشنا و همسایه و معلم یا هر کس دیگری باشد. وجود چنین "همبسته‌ای" یکی از مهمترین عوامل محافظت از تجربیات ناگوار دوران کودکی است.

شاید به جرات بتوان گفت که هیچ چیز شدیدتر و عمیق‌تر از تجرببات ناگوار در کودکی، زندگی فرد را برای همیشه تحت تاثیر قرار نمی‌دهد. با این حال احتمالا مواردی را شاهد بوده‌ایم که با وجود تجربیات ناگوار کودکی برخی زندگی خوبی دارند و از سلامت روانی و رفتاری هم برخوردارند. در اینجا مفهومی به نام تاب‌آوری (قدرت تحمل و انعطاف) مطرح می‌شود. اما چرا بعضی افراد بیشتر در مقابل تجربیان ناگوار کودکی تاب می‌آورند و برخی کمتر؟ یکی از عواملی که در ایجاد تاب‌آوری مطرح است نیک‌طبعی است، اما بجز این مورد که می‌توان آن را به ذات یا ماهیت (یا ژنتیک؟) نسبت داد، بقیه عواملی که فرد را در مقابل اتفاقات ناگوار محافظت می‌کنند یا آثار منفی آن را کاهش می‌دهند عوامل محیطی هستند.

اگر می‌خواهید با عوامل محافظ و تاب‌آوری بیشتر آشنا شوید می‌توانید به <link type="page"><caption> سوال‌های</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/persian/science/2016/05/160501_resilience_test" platform="highweb"/></link> زیر پاسخ دهید. برای پاسخ به این سوال‌ها تا ۱۸ سالگی را در نظر بگیرید.

هر کدام از موارد زیر که پاسخ مثبت دارد یک عامل محافظ است که شما را در مقابل تجربیات ناگوار کودکی (اگر داشته‌اید) به درجات مختلف حفاظت کرده است.

کودک خوشبخت کسی است که حداقل تجربیات ناگوار را داشته باشد، اما عوامل محافظ در حد اعلی پشتوانه زندگی‌اش باشند.

برای آشنایی با انواع کودک‌آزاری و علائم و نشانه‌های آن <link type="page"><caption> اینجا</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/persian/science/2016/05/160426_me_child_abuse_symptoms_signs" platform="highweb"/></link> را ببینید.