نگاهی دیگر به بیست و هشتم مرداد

در روز بیست و هشتم مرداد ماه ۱۳۳۲ شماری از نیروهای ارتشی به رهبری فضل الله زاهدی با سرنگون کردن دولت محمد مصدق، محمدرشاه پهلوی را که پس از شکست کودتای بیست و پنجم مرداد ماه به رم گریخته بود بار دیگر به سلطنت نشاندند.

شصت سال پس از آن رخداد تاریخی که سرنوشت ایران را تغییر داد هنوز دیدگاه‌های متفاوتی درباره چگونگی وقوع این کودتا و نیروهای تاثیرگزار در آن وجود دارد و بسیاری پرسش‌های مطرح حول این کودتا، همچنان جای بحث و گفت‌وگو دارند.

پرسش‌هایی که با گذشت بیش از نیم قرن و تالیف کتب و انتشار اسناد فراوان هنوز هم نادانسته های فراوانی در دل خود دارد. آیا اقدام محمد مصدق در انحلال مجلس قانونی بود؟ آیا عزل دکتر مصدق از طرف محمدرضا پهلوی، در روز بیست و پنجم مرداد قانونی بود؟ آیا مصدق نمی توانست با پذیرفتن شرایط پیشنهادی در آخرین دور مذاکرات نفت، کشور را از بن بست نجات دهد؟ چرا مردمی که در اعتراض به کودتای بیست و پنجم مرداد به خیابان های تهران و شهرستان ها ریختند، در روز بیست و هشتم مرداد غایب بودند؟ آیا این گسل حاکمیت و ملت و عدم مشروعیت حکومت پس از این رخداد بود که بیست و پنج سال بعد سلسله پهلوی را سرنگون کرد؟ عوامل داخلی نقش اصلی را در کودتا داشتند یا عوامل خارجی؟

این مجموعه که هم‌زمان با شصتمین سالگرد کودتای ۲۸ مرداد در سال۱۳۳۲ منتشر می‌شود، در پی آن است که بار دیگر فضایی برای گفت‌وگو و اندیشیدن درباره این رخداد تاریخی را مهیا کند و از دیدگاه‌های متفاوت به این موضوع بپردازد.