کنجکاوی رسانههای آمریکایی درباره انتخابات ایران
- نویسنده, هادی نیلی
- شغل, بیبیسی، واشنگتن
انتخابات ریاست جمهوری ایران در رسانههای آمریکایی مورد توجه قرار گرفته؛ هرچند هنوز نه آنقدر که محمود احمدینژاد در هشت سال ریاستجمهوریاش برای این رسانهها تیتر و خبر ساخته است.
در روزهای نزدیک به انتخابات جمعه ۲۴ خرداد، رسانههای آمریکایی با نگاههای متفاوتی به این انتخابات پرداختهاند.
با بالاگرفتن هیجان انتخاباتی در مناظرههای زنده تلویزیونی و در میان گروههایی از ایرانیان، امکان قدرتگرفتن دوباره اصلاحطلبان و میانهروها در ایران هم مورد توجه رسانههای ایالات متحده قرار گرفته است.
سونه اینگل، روزنامهنگار فارغالتحصیل دانشگاه کلمبیا که حوزه ایران را دنبال میکند، میگوید انتخابات امسال، تا پیش از روز رایگیری، بیش از انتخابات سال ۱۳۸۸ موردتوجه رسانههای آمریکایی قرار گرفته است.
آقای اینگل میگوید این توجه، به دو دلیل است: "با اعتراضهای پس از انتخابات آن سال، حالا آمریکاییها کنجکاو اند ببینند آیا این انتخابات هم چنین حرکتی دیده میشود یا نه. مسئله هستهای هم باعث شده توجهات بالا بگیرد. که ببینند چه کسی رئیسجمهور میشود."
این روزنامهنگار میگوید: "این که نتیجه انتخابات ایران چه تاثیری بر مسئله هستهای میگذارد، در صدر توجه رسانههای آمریکاست. هرچند احتمالا برای رایدهندگان ایرانی اینطور نیست و عمدتا به مسائل اقتصادی و آزادیهای اجتماعی توجه دارند."
محدودیت برای روزنامهنگاران خارجی
دولت ایران اعلام کرده که ۴۲۱ روزنامهنگار، انتخابات ریاست جمهوری را برای رسانههای خارجی گزارش میکنند که۱۸۶ نفر از آنان برای این انتخابات به ایران رفتهاند و ۲۳۵ نفر هم خبرنگاران مستقر در ایران هستند.
در همین حال "کمپین بینالمللی حقوق بشر در ایران" از محدودیت برای روزنامهنگاران خارجی در پوششدادن انتخابات ریاستجمهوری ایران خبر داده است.
به گفته این گروه، به درخواست ویزای خیلی از خبرنگاران خارجی پاسخی داده نشد و آنان هم که توانستند ویزا بگیرند، با محدودیتهای مختلفی مواجهاند.
از جمله یکی از خبرنگاران غربی که توانسته است ویزای یکهفتهای حضور در ایران را دریافت کند، میگوید عملا نمیتواند بیش از ۴۸ ساعت پس از انتخابات در تهران باشد.
به گفته این روزنامهنگار، «به ما گفته شده که نمیتوانیم از شهر خارج شویم و در مدت حضور در تهران، مترجمی در اختیارمان قرار دادهاند که حضورمان در شهر و مصاحبه با افراد باید حتما با حضور او باشد.»
سونه اینگل، میگوید: "چنین محدودیتهایی برای روزنامهنگاران غربی، علاقه آنان به اخبار ایران را از بین نمیبرد بلکه حتی برعکس باعث میشود ایران به یک جای جالب، جذاب و رازآلود تبدیل شود."
به گفته این روزنامهنگار، "هم به نفع رسانهها و بیشتر از آن به نفع ایران است که به روزنامهنگاران اجازه دهد به این کشور سفر کنند."
او معتقد است: "روزنامهنگاران رسانههای خارجی که در تهران مستقر هستند، با اطلاعات خوبی مسائل را پوشش میدهند و اغلب تلاش میکند دیدگاه ایران را هم منعکس کنند."
انتخابات فوتبالی و فوتبال سیاسی
روزنامه نیویورکتایمز در گزارشی که روز ۱۳ ژوئن در نسخه بینالمللی آن هم منتشر کرد، روی همزمانی جالب انتخابات و مسابقات فوتبال در ایران دست گذاشت.
جان دوردن در این گزارش یادآوری کرده که رقابتهای مقدماتی جام جهانی برای تیم فوتبال ایران در حالی آغاز شده که چهار سال پیش همین رقابتها که پس از انتخابات ریاست جمهوری و بالا گرفتن اعتراضها برگزار میشد، شماری از بازیکنان به نشانه همراهی با این اعتراضات با دستبندهای سبز به میدان رفته بودند.
او به چند همزمانی دیگر بین رخدادهای ورزشی و مناسبتهای سیاسی از جمله رقابتهای فوتبالی قرین انتخابات اشاره کرده و همچنین یادآوری کرده است که شادی و جشن ایرانیان برای پیروزی در مقابل استرالیا در سال ۱۹۹۷، آذر ۱۳۷۶، مایه نگرانی حکومت ایران از بابت گستره این شادیهای خیابانی و بهخصوص حضور زنان در پایکوبیهای خیابانی شده بود.
نیویورکتایمز نوشته که افشین قطبی درباره باخت در کره جنوبی گفته بود: "شایعاتی بود که اگر تیم آن بازی را ببرد، مردم برای شادی به خیابان میریزند و بهانهای برای اعتراضهای بیشتر میشود".
انتخابات ِ از اول تقلبی
روند برگزاری انتخابات ریاست جمهوری ایران و رد صلاحیت چند صد داوطلب نامزدی که از جمله در میان آنها نام دو چهره عمده، اکبر هاشمی رفسنجانی و اسفندیار رحیممشایی، هم قرار داشت، در این رسانهها مورد توجه قرار گرفته است.
روزنامه یو.اس.ای تودی در یادداشتی که ۱۳ ژوئن از دیوید اندلمن منتشر کرده که در آن آمده است: "با فرا رسیدن زمان انتخابات در ایران، بزرگترین نگرانی در واشنگتن در این باره است که پیروز این انتخابات، تندروتر از محمود احمدینژاد و اطرافیانش باشد."
با این حال این یادداشت تاکید کرده است: "در این باره جای نگرانی نیست. مهم نیست چه کسی در این انتخابات که همین حالا هم تقلبی است، 'رای بیاورد'. واقعا همهچیز به کسی بستگی دارد که سررشته کارها در دست اوست: رهبر معظم، علی خامنهای. و او قرار نیست جایی برود."
افول قدرت چهرههای معمٌم
در انتخابات ریاست جمهوری جاری، از میان هشت نامزد تاییدصلاحیتشده، فقط یک نفر، حسن روحانی، معمم است. البته در انتخابات چهار سال پیش نیز از میان چهار نامزد، فقط یک نفر، مهدی کروبی، معمم بود.
جیسون رضاییان، خبرنگار مستقر واشنگتنپست در ایران، در گزارشی نوشته است که قدرت چهرههای روحانی در ایران رو به افول است.
این خبرنگار از شهر قم نوشته است: "در ۳۴ سال گذشته، جمهوری اسلامی عمدتا به دست روحانیون اداره شده است؛ نه فقط در سطح رهبری نظام، بلکه همچنین در سطح رئیس جمهوری. چهره آنان با عمامه به عنوان چهره عمومی ایران شناخته شده است."
این گزارش واشنگتنپست میگوید: "قدرت دینسالاری که پایگاه آن در همین شهر خاکگرفته قم در ۱۲۰ کیلومتری تهران است، به شکلی فزاینده دچار اختلاف شده و انتخابات ریاست جمهوری روز جمعه، از افول نفوذ آنان پرده بر میدارد."
دست به عصا برای پرهیز از تحریک جامعه
روزنامه نیویورکتایمز در گزارشی نوشته است که تبلیغات انتخاباتی نامزدها در حالی اوج گرفته است که ملاحظات امنیتی برای پیشگیری از بروز هیجانات پیشا-انتخاباتی همچون آنچه چهار سال پیش رخ داد، به جای خود باقی هستند.
توماس اردبرینک، خبرنگار مستقر این روزنامه عمده آمریکایی در تهران، نوشته است که حسن روحانی و محمدباقر قالیباف، دو نامزد عمدهای هستند که برای ریاست جمهوری ایران رقابت میکنند.
طبق این گزارش، این دو نامزد در موقعیت دشواری بودهاند و هم باید از سویی برای دلربایی از رایدهندگان تلاش میکردند و هم چنان دست به عصا تبلیغ میکردند که مبادا نهادهای محافظهکار را به آنان بدبین کند.
به نوشته نیویورکتایمز، از یک سو حسن روحانی نباید این ظن را ایجاد میکرد که دستش با رهبران مخالفان از جمله میرحسین موسوی در یک کاسه است و از سوی دیگر محمدباقر قالیباف نباید این بدگمانی را ایجاد میکرد که بیشتر شبیه یک چهره عملگرا است تا یک انقلابی.
پوشش خبری انتخابات ایران را باید با در نظر گرفتن این موضوع دنبال کرد که محدودیتها برای روزنامهنگاران در ایران، در سالهای اخیر بالاتر گرفته است و خبرنگاران رسانههای غربی نیز از این محدودیتها مستثنی نبودهاند.
