در صورت پیروزی اصولگرایان مذاکرات اتمی به کدام سو خواهد رفت

در هفته های اخیر چهره‌های نزدیک به حاکمیت و از جمله سعید جلیلی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران و رئیس تیم مذاکرات هسته‌ای که خود نامزد این انتخابات است گفته اند که برنامه هسته‌ای ایران تحت تاثیر نتیجه انتخابات ریاست جمهوری تغییر نخواهد کرد.

اگر عملکرد آقای جلیلی در سال هایی که سرپرست تیم مذاکرات ایران با گروه پنج به علاوه یک بوده، ملاک قضاوت باشد بعید است ایران از مواضع خود کوتاه بیاید.

اما کارشناسان یک موسسه تحقیقاتی در آمریکا می‌گویند روی کار آمدن محافظه‌کاران راستگرا در ایران لزوما به روند جاری مذاکرات اتمی لطمه نمی‌زند و حتی رهبر ایران تحت فشار برای نوعی معامله خواهد بود.

کارشناسان موسسه تحقیقاتی رند (RAND)روز سه‌شنبه ۱۱ ژوئن، در کنفرانسی در مورد ابعاد مختلف انتخابات پیش روی ریاست جمهوری ایران، به سوالات تلفنی خبرنگاران پاسخ دادند.

دالیا داسا کای، مدیر مرکز خاورمیانه در موسسه رند، در این باره می‌گوید: "فکر نمی‌کنم قطعی باشد که اگر تندروها، کسی مثل سعید جلیلی، در انتخابات برنده شوند، ایران دیگر هیچ توافقی بر سر برنامه‌هسته‌ای نخواهد کرد."

به گفته خانم داسا کای، در سومین مناظره تلویزیونی نامزدهای انتخاباتی که در آن سعید جلیلی به خاطر مذاکرات اتمی مورد انتقاد قرار گرفت، "نشانه هایی ظاهر شد که ممکن است فشارهای داخلی ایرانی‌ها را به نوعی مصالحه یا دست‌کم نوعی توافق تدریجی وادار کند. البته اگر گروه ۱+۵ پیشنهادی جدی داشته باشد."

در انتظار 'انعطاف'

آخرین دور مذاکرات ایران با کشورهای ۱+۵، شامل اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل و آلمان، فروردین امسال در شهر آلماتی قزاقستان برگزار شد.

علیرضا نادر دیگر کارشناس موسسه رند هم می‌گوید احتمال دارد ایران بعد از انتخابات انعطاف بیشتری نشان دهد.

آقای نادر در این باره توضیح می‌دهد: "امیدهایی هست که رئیس جمهوری بعدی از تنش‌ها خواهد کاست و انعطاف‌پذیرتر خواهد بود به خصوص بعد از محمود احمدی‌نژاد که پر سر و صدا بود."

او البته می گوید احتمال زیادی دارد که رئیس جمهور بعدی "به رهبر ایران وفادار باشد و اوست که در مورد سیاست اتمی تصمیم می‌گیرد."

هشت نامزد تایید صلاحیت‌شده انتخابات ریاست جمهوری ایران، همگی بر تداوم برنامه هسته‌ای در صورتی که به ریاست جمهوری برسند، تاکید کرده‌اند اما در عین حال اغلب آنان از لزوم در نظر گرفتن تمهیداتی برای بهبود روابط ایران با کشورهای جهان سخن گفته‌اند.

هرچند دو طرف مذاکرات آلماتی به توافقی در آن دست نیافتند، اما از توصیف آن به عنوان یک شکست در روند گفت‌وگوها هم خودداری کرده‌اند.

مقام‌های آمریکایی از پیش گفته بودند که انتظار زیادی از آن مذاکرات ندارند چون بعید می‌دانند که آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، تا زمان مشخص‌شدن نتیجه انتخابات حاضر به انجام توافقی باشد که از نظر سیاسی حساس است.

در روزهای گذشته و با آغاز تبلیغات انتخاباتی هشت نامزد تایید صلاحیت شده، آینده فعالیت‌های هسته‌ای ایران یکی از موضوعاتی بوده است که مرتبا در برنامه‌های رادیو و تلویزیون دولتی ایران در آن از نامزدها سوال شد.

در جریان یکی از مناظره های انتخاباتی علی‌اکبر ولایتی، مشاور بین‌الملل رهبر ایران، خطاب به سعید جلیلی گفت که مذاکرات اتمی در دوره مسئولیت او "حتی یک قدم" پیش نرفته و تنها نتیجه این دوره، اعمال تحریم‌های شدید علیه ایران بوده است.

علیرضا نادر می‌گوید: "فکر می‌کنم رهبر ایران حتی از طرف متحدان خود هم تحت فشار زیادی خواهد بود تا در مورد برنامه اتمی انعطاف‌پذیر باشد. اما باید ببینیم که آیا در چند ماه آینده چنین خواهد شد یا نه."

پس از مذاکرات آلماتی، مقامات اسرائیلی گفتند که ایرانی‌ها در حال بهره‌برداری از مذاکرات برای خریدن وقت هستند و جهان باید به تهران بگوید که وقت بازی مذاکره تمام شده است.

ایران بارها تاکید کرده که برنامه اتمی آن کشور برای تولید برق و تهیه رادیو ایزوتوپ‌های دارویی است.

کشورهای غربی و اسرائیل درباره برنامه هسته‌ای ایران بدگمان هستند و می‌گویند این کشور احتمالا در پی تولید تسلیحات اتمی است.

دالیا داسا کای، مدیر مرکز خاورمیانه در موسسه رند، پیش‌بینی می‌کند: "پس از آرام‌شدن اوضاع بعد از انتخابات، فشارهای تازه‌ای به خصوص از طرف اسرائیل و همچنین بعضی محافل در داخل آمریکا برای اقدام نظامی علیه ایران تجدید خواهد شد البته در صورتی که مذاکرات به هیچ نتیجه ملموسی منجر نشود."

در همین حال کارشناسان رند هشدار می‌دهند که سرسختی در مقابل ایران می‌تواند نتیجه معکوس داشته باشد.

دالیا داسا کای می‌گوید: "به نظرم در پیش گرفتن یک خط تند و فشار بیشتر و مستمر آمریکا بدون باز گذاشتن سوپاپ اطمینان برای ایران، این خطر را دارد که تندروها در ایران تقویت شوند چون این استدلال را تایید می‌کند که مهم نیست ما چه می‌کنیم، چون آنها به دنبال تغییر رژیم هستند و مساله، کوتاه‌آمدن در برنامه هسته‌ای نیست."

جان کری، وزیر امور خارجه آمریکا، روز ۳۱ مه، ۱۰ خرداد، گفت که انتظار ندارد تغییر رئیس جمهوری ایران در برنامه اتمی آن کشور اثرگذار باشد.

او گفت تصمیم‌گیری در خصوص تغییر یا حفظ سیاست اتمی ایران با رهبر آن کشور است و برنده انتخابات ریاست جمهوری در سیاست اتمی ایران نقشی نخواهد داشت.