در انتخابات اتاق بازرگانی در ایران چه خبر است؟

هشتمین انتخابات اتاق‌ بازرگانی٬ امروز دوشنبه ۱۸ اسفند ۱۳۹۳در حالی که تبلیغات نامزدها وسیع‌تر و متنوع‌تر از قبل بود، برگزار شد.

انتخابات اتاق بازرگانی تهران هم همزمان با دیگر مناطق از ساعت ۸ صبح تا ۶ عصر در مصلی تهران برگزار شده است.

همان‌طور که از چند هفته قبل قابل پیش‌بینی بود٬ رقابت در این انتخابات داغ‌تر از دوره‌های پیشین بود و رسانه‌ها این رخداد اقتصادی را بیشتر از انتخابات‌های قبلی پوشش دادند.

در کنار روش‌های تبلیغاتی مرسوم مانند چاپ آگهی و انتشار تراکت٬ بهره‌گیری از امکانات دیجیتال و اینترنتی قابل‌توجه بود؛ به‌گونه‌ای که پیام رسان های مختلف و شبکه‌های اجتماعی مانند فیس‌بوک و اینستاگرام که بنا به حکم قضایی باید فیلتر و خارج از دسترس شهروندان ایرانی باشند٬ ابزار تلبلیغات تجار ایرانی در این انتخابات بودند.

جذابیت اتاق بازرگانی در چیست؟

اتاق بازرگانی غیر از آنکه برای اعضای آن٬ موقعیت مناسبی برای رایزنی‌های تجاری و اقتصادی به همراه می‌آورد٬ برای افرادی که موفق می‌شوند در سمت‌های مختلف این نهاد عضویت پیدا کنند٬ اعتبار و شهرت نیز به همراه دارد. علاوه بر اینها٬ اعضای اتاق بازرگانی به مقام‌های تصمیم‌ساز دسترسی دارند و انتقال خواسته‌ها و دغدغه‌ها از طریق امکانات و ارتباطات موجود در اتاق٬ موثر و ساده‌ است.

این موارد از جمله دلایلی است که حضور در انتخابات اتاق بازرگانی را برای فعالان اقتصادی جذاب می‌کند.

اما آنچه انتخابات این دوره را از دوره‌های پیشین متمایز کرد٬ تشکیل گروه‌ها و اتلاف‌های مختلف بود که خود را در فهرست‌های متفاوت انتخاباتی نشان داد. فهرست‌هایی که شبیه به انتخابات شورای شهر و مجلس٬ اعتبار خود را از نام‌های موجود در آن به دست آورد.

۱۶۵۳ رقیب برای ۵۳۵ کرسی

در این انتخابات ۱۶۵۳ نفر برای نشستن بر کرسی‌های «هیات نمایندگان اتاق‌های بازرگانی٬ صنایع٬ معادن و کشاورزی» ۳۴ مرکز استان کشور رقابت کردند.

جدی‌ترین رقابت٬ برای اتاق بازرگانی تهران در جریان بوده که ۲۵۴ نفر در آن نامزد شده‌ بودند که در نهایت ۴۰ نفر از آنها به عنوان اعضای هیات نمایندگان اتاق بازرگانی پایتخت٬ انتخاب خواهند شد.

بعد از آنکه با اعلام انجمن نظارت بر این انتخابات٬ اعضای هیات نمایندگان اتاق‌های بازرگانی تمام مراکز استان‌های کشور مشخص شوند٬ از سوی انتخاب‌شدگان٬ هیات نمایندگان اتاق بازرگانی ایران برای یک دوره چهار ساله انتخاب خواهند شد.

بیشتر بخوانید: <link type="page"><caption> انتخابات پارلمان بخش خصوصی ایران: از مجلس تجارت تا اتاق بازرگانی</caption><url href="http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2015/03/150308_l12_chamber_of_commerce" platform="highweb"/></link>

هیات نمایندگان اتاق ایران که بعد از شورای عالی نظارت٬ عالی‌ترین رکن اتاق بازرگانی است٬ رییس و هیات‌رییسه اتاق بازرگانی ایران را برمی‌گزیند.

اتاق بازرگانی تهران به واسطه تعداد اعضای بیشتری که نسبت به سایر شهرستان‌ها دارد از نفوذ و تاثیرگذاری بیشتری در تعیین هیات نمایندگان اتاق ایران برخوردار است.

هیات نمایدگان اتاق تهران در مجموع دارای شصت عضو است که بیست نفر با حکم وزیر صنعت٬ معدن و تجارت منصوب می‌شوند و چهل نفر دیگر با انتخابات برگزار شده٬ برگزیده خواهند شد؛ اما هیات نمایندگان اتاق بازرگانی در سایر شهرستان‌‌ها٬ ۱۵ عضو دارد که یک‌چهارم تعداد اعضای اتاق تهران است.

دولت ایران و اتاق بازرگانی و تلاش برای حفظ نفوذ

با اینکه بخش خصوصی رقابت جدی را برای انتخاب اعضای هیات نمایندگان اتاق پشت سر گذاشته٬ مقام‌های دولتی همچنان امیدوار به حفظ و افزایش نفوذ خود در این نهاد اثرگذار اقتصادی هستند که بنابر قاعده باید خانه و صدای بخش خصوصی باشد.

حمیدرضا عارف فرزند معاون اول دولت دوم محمد خاتمی٬ مهدی جهانگیری برادر معاون اول دولت حسن روحانی٬ محمد هادی رضوی داماد معاون اجرایی رییس‌جمهور٬ محسن نهاوندیان پسر رییس دفتر رییس‌جمهور٬ نمونه‌ای از وابستگان به مقام‌های ارشد دولت و سیاست‌مداران شناخته شده هستند که در این کارزار انتخاباتی وارد شده‌اند.

نکته قابل توجه این است که نام برخی از آنها به شماری از پرونده‌های پرجنجال گره خورده. از جمله فرزند محمدرضا عارف که در سن ۲۷ سالگی به عنوان مدیرعامل شرکت ام.تی.ان نقش مهمی در قرارداد خبرساز ایران‌سل داشت.

نمونه دیگر مهدی جهانگیری است که در دوران حضور اسفندیار رحیم مشایی در سازمان میراث فرهنگی معاون او بود و سپس در ماجراهای بانک گردشگری که هنوز پرونده‌ای مفتوح است نام او بارها شنیده شد.

نکته قابل تامل این است میان مقام‌های دولت برای اثرگذاری بر ترکیب اتاق بازرگانی هماهنگی و یکدستی دیده نمی‌شود. به‌طور مثال محمدرضا نعمت‌زاده٬ وزیر صنعت٬ معدن و تجارت که تعیین‌کننده ۲۰ عضو انتصابی هیات نمایندگان تهران است با افرادی که انتخاب خواهد کرد می‌تواند نقش مهمی بر جریان مدیریتی اتاق بگذارد. این موضوع به‌قدری بااهمیت شده که او در هفته گذشته در مصاحبه‌ای تاکید کرد که قصد دخالت در انتخابات اتاق را ندارد.

محمد شریعتمداری٬ معاون اجرایی رییس‌جمهور که در دوران دولت خاتمی در کسوت وزیر بازرگانی نقش اثرگذاری بر مدیریت اتاق داشت٬ دیگر مقام دولتی است که برخی نزدیکان او از جمله داماد و چند مدیر دوره وزارت او مانند محسن بهرامی را در این انتخابات دارد.

محمد نهاوندیان که پیش از آمدن به نهاد ریاست‌جمهوری رییس اتاق بازرگانی بود در نحوه تعیین جانشین خود نشان داد که تا چه اندازه به ایفای نقش در ترکیب مدیریتی اتاق علاقه‌مند است.

او با رایزنی گسترده توانست غلامحسین شافعی از دوستان نزدیک خود را که سابقه مهمی در مجموعه اتاق نداشت٬‌ برای تصاحب ریاست اتاق ایران یاری کند. اسحاق جهانگیری نیز که به‌طور غیررسمی تلاش داشت مسعود خوانساری جانشین محمد نهاوندیان شود٬ علاقه‌مند است که نفوذ خود در اتاق بازرگانی را افزایش دهد.

نتیجه انتخابات تا دو هفته دیگر و پیش از آغاز سال جدید خورشیدی اعلام خواهد شد. با مشخص شدن اعضای دوره هشتم هیات نمایندگان اتاق‌های بازرگانی سراسر کشور٬ سطح گسترده‌تری از رایزنی و مذاکره برای تعیین اعضای اتاق ایران در بهار سال ۱۳۹۴ شروع می شود.

در خرداد ۱۳۹۴ سهم بخش خصوصی و مقام‌های دولتی از اتاق بازرگانی ایران به‌طور دقیق معلوم خواهد شد.