هوشمند هنرکار کارشناس سینما

	بیست و سومین جشنواره فیلم کوتاه کار خود را در تهران آغاز کرده است

در اين دوره آثاری از کشورهای فرانسه، آلمان، لهستان، نروژ، فنلاند و ايتاليا در کنار آثار فيلمسازان ايرانی به نمايش در می آيد.

در جشنواره امسال در بخش رقابتی داخلی، مسابقه سينمای ملی، مسابقه سينمای جوان، سال پيامبر اعظم، چشم انداز سرزمين زيبای من و در رقابت آثار خارجی، مسابقه سينمای بين الملل، مسابقه آسيا پاسيفيک و در جستجوی حقيقت بخشهای اصلی جشنواره هستند.

بخش "در جستجوی حقيقت" به آثاری اختصاص دارد که عموماً به موضوعات معنوی و مذهبی نظر دارد و در گذشته با عناوين ديگری همچون سينمای دينی، سينمای معناگرا و... ناميده می شد.

در بخشهای جنبی جشنواره، مروری بر آثار جواد مزدآبادی (فيلمساز کوتاه)، مرور آثار تورج اصلانی (فيلمبردار آثار کوتاه)، مرور آثار کوتاه استان آذربايجان شرقی، مروری بر فيلمهای مدرسه ملی سينما، تلويزيون و تئاتر" لودر" فرانسه و مروری بر فيلمهای کوتاه اعضا يونيکا را شاهد هستيم.

امسال نيز همچون سال گذشته جشنواره از تهران فراتر رفته است و گلچينی از آثار، همزمان با تهران در شهرستانهای ياسوج، زاهدان، تبريز، رشت و سنندج به نمايش در می آيد.

انجمن سينمای جوانان ايران

	محمدرضا اصلانی، فيلمساز و عضو هیأت انتخاب

انجمن سينمای جوانان ايران، پيش از انقلاب، با نام کانون سینماگران آماتور در سال ۱۳۵۳ پا گرفت که تا سال ۱۳۵۷ خط آماتوری فيلمسازی در ايران را پيش می برد. در هنگامه انقلاب، در مواجهه با دگرگونيهای وسيع اجتماعی، فعاليت اين انجمن نيز به تبع تقريباً تمام عرصه های فرهنگی متوقف می شود، تا اينکه در سال ۱۳۶۴ دور جديد فعاليت آن آغاز می شود.

حکومت نوپای اسلامی، با درک درست از تأثير فيلم و سينما، بنيانهای فرهنگی نوين کشور را با ارتقا و سازماندهی وسيع فيلمسازی و سينما پايه گذاری می کند. برای شکل دهی سينمای نوين ايران، برنامه ريزی و تخصیص بودجه وسيعی در اين بخش انجام می شود و در اين ميان فعاليت دوره جديد دفاتر انجمن سينمای جوانان در سراسر ايران با اهداف و سازماندهی جديد آغاز می شود.

مديريت فرهنگی با تأکيد بر تربيت نسل جديد فيلمسازان جوان و توسعه نظام فيلمسازی آماتور، فعاليت اين سازمان را در جهت توليد آثار به ويژه برای جشنواره سينمای جوان که بعدها به جشنواره فيلم کوتاه تهران تغيير نام می دهد، پی می گيرد.

هرچند برآمدگان و تربيت يافته گان اين وادی، بعدها چندان در پی تبليغ مستقيم ايدئولوژی نظام تازه برنمی آيند، اما بسياری از فيلمسازان نسل سوم ايران از همين مسير سربرآورده اند.

جشنواره فيلم کوتاه

در راستای ارتقا و ساماندهی صنعت فيلمسازی و با تکيه بر تربيت نسل جديد، نخستين جشنواره های فيلم کوتاه، بعد از انقلاب، با نامهای محراب و طلوع در سالهای ۱۳۶۰ و ۱۳۶۲، پيش درآمدی می شود بر راه اندازی جشنواره سينمای جوان.

آغاز جشنواره را از سال ۱۳۶۲ می دانند، هرچند درآغاز تنها بخشی جنبی از جشنواره فيلم فجر تلقی می شود. تا اينکه در سال ۱۳۶۵ خود جشنواره ای مستقل می شود و به جز يک وقفه در سال ۱۳۷۱ بيست و سه دوره پياپی ادامه می يابد.

امروزه به نظر می رسد که ديگر جشنواره نشاط اوليه خود را از کف داده وبه همايشی محتاط، تکراری و اداری تبديل شده است که مدتهاست که ديگر چندان خبری از آثار جسورانه، تجربه گرا و ساختار شکن در آن ديده نمی شود

در سال ۱۳۷۱ برگزاری جشنواره های منطقه ای سينمای جوان، برپايی سراسری آن را تحت تأثير قرار می دهد. اما پس از آن جشنواره سينمای جوان که بعدها به جشنواره فيلم کوتاه تهران تغيير نام می دهد، هر ساله به شکل متوالی برگزار شده است.

اين جشنواره از سال ۱۳۷۵ با افزودن آثاری از فيلمهای کوتاه و مستند خارجی و شکل گيری بخشهای بين المللی با عنوان "جشنواره بين المللی فيلم کوتاه تهران" شناخته می شود.

از آغاز، جشنواره سينمای جوان، تابعی می شود از سياستهای رسمی مديريت فرهنگی ايران. با اين حال در دوره های آغازين، پويايی و نشاط بيشتری در آن ديده می شد. به ويژه آنکه جشنواره در رشد و تشويق فيلمسازان شهرستانی تأثير شايسته ای داشت.

اما امروزه به نظر می رسد که ديگر جشنواره نشاط اوليه خود را از کف داده و با تکرار برنامه ها و قالبهای کهنه، به همايشی محتاط، تکراری و اداری تبديل شده است. اکنون مدتهاست که ديگر چندان خبری از آثار جسورانه، تجربه گرا و ساختار شکن ديده نمی شود.

جشنواره به تبع سياستها و روشهای فرهنگی حاکم، ميدان مناسبی به افکار و ايده های نو نمی دهد. از طرفی غيرحرفه ای بودن فراگير و محافظه کار آن، اين جشنواره را تبديل به عرصه ای برای نمايش آثار ناپخته و سياه مشق های جوانان منتظر ورود به بازار حرفه ای کرده است.

آثاری که نه برآمده از ايده های نو و جسورانه و متفاوت، بلکه عرصه ای برای آزمون و خطای جوانانی است که غايت عمل خود را دستيابی به ساختارهای گزارشی و تلويزيونی می يابند.

حال آن که اساساً فيلم کوتاه، عرصه تجربه های نو و متفاوت، روشهای جسورانه و گريز از ساختارها و قالبهای شناخته شده است. تجربه های نو در فيلم کوتاه، عموماً به کشف و دستيابی به قالبها و عرصه های تازه در نظام حرفه ای فيلمسازی می انجامد. در برابر، حاصل و دستاورد جشنواره فيلم کوتاه در دوره های اخير چندان از اين ماهيت پيروی نمی کند، که بسا در تقابل با آن نيز قرار می گيرد.

گرچه غالباً غيرحرفه ای بودن و بی توجهی به بهره اقتصادی، با تجربه در فيلم کوتاه ملازمه دارد، اما زمانی که غيرحرفه ای بودن حاکم به جای فرارفتن از کليشه ها و جسارت در طرح ايده های نو و خلاق، به سياه مشق هايی برای ورود به بازار حرفه ای ختم می شود، قابل ايراد است.

هم از اين روست که تجربه های بکر و متفاوت، عموماً در خارج از اين فضا اتفاق می افتد و گهگاه، تنها اندکی از اين تجربه ها راهی ميان آثار پرشمار جشنواره می يابد.

بخش بين المللی جشنواره فيلم کوتاه نيز مانند ساير جشنواره های ايران که اين عنوان را همراه دارند، با وجود قوانين و محدوديتهای خاص فرهنگی، همچنان با قوانين کلی حاکم بر جشنواره های بين المللی ناسازگار است.

کم اثر شدن فيلم کوتاه

	باکیده

به نظر می رسد که با اين سياست، بخش فيلم کوتاه جشنواره فجر، استقلال و هويت خود را در گرو جشنواره ديگری که ظاهراً در سطحی پايين تر از آن قرار دارد، می گذارد و عملاً بخش کوتاه و مستند آن را بی ثمر می کند. شايد اين نيز پيش درآمدی باشد بر حذف دوباره بخش آثار کوتاه و مستند از جشنواره فيلم فجر.

انجمن سينمای جوانان ايران و معاونت امور سينمايی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، با همکاری معاونت امور اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران، برگزاری بیست و سومین جشنواره فیلم کوتاه تهران را بر عهده دارند. در اين راه ۱۵ نهاد دولتی ديگر، بدون همراهی هيچ مؤسسه خصوصی، حاميان اين جشنواره هستند.

امسال بعد از جدايی دوباره انجمن سينمای جوانان ايران و مرکز گسترش سينمای مستند و تجربی، بار ديگر انجمن رأساً و با همراهی کمرنگ مرکز گسترش، اين همايش را برگزار می کند. با اين همه نام مرکز گسترش همچنان در ميان حاميان جشن به چشم می خورد.