هوشمند هنرکار کارشناس سينما

	آتش بس ساخته تهمينه ميلانی، فقط در شهر تهران يک ميليارد تومان فروش داشته است

تصويب گزارش تحقيق و تفحص مجلس از عملکرد وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در دوره خاتمی، اقدام معنا داری بود که حتی به نوعی دربرابر فضای تفاهم حاصل از ديدار سينماگران با آيت الله خامنه ای، رهبر جمهوری اسلامی قرار می گرفت.

بهبود نسبی فروش سينماها، با اين که نور اميدی در دل تهيه کنندگان سينمای ايران روشن کرده، اما نگرانی از چارچوب های نو، اعتماد به نفس لازم را برای سرمايه گذاری های تازه از آنان گرفته است.

سياست های فرهنگی نوين

هرچه می گذرد سياست ها و روش های فرهنگی دوره جديد رنگ ديگری به خود می گيرد و وعده های وزير ارشاد در اين جهت، واقعی تر می شود.

حدود و چارچوبهای تازه ای تعريف شده و رسما اعلام می شود که کسب مجوز توليد و نمايش، از اين پس تابع رعايت مواد و معيارهای ديگری است. مجلس و دولت ایران بيش از پيش به نقد شرايط فرهنگی دوره گذشته می پردازند و فضای هشت ساله دوره خاتمی را نفی می کنند.

حسين صفار هرندی، وزير فرهنگ و ارشاد اسلامی، گفته است که اخیرا بيش از ۴۰ فيلم تقاضای پروانه نمايش کرده اند که نيمی از اين تعداد، به دليل نداشتن استانداردهای قابل قبول اجازه اکران نيافته اند.

وزير ارشاد درباره "استانداردهای قابل قبول" توضيحی نمی دهد، اما همين مساله، به نوعی نشان دهنده مسدود شدن نيمی از سرمايه توليد سينمای ايران، و در نتيجه تشديد نگراني های تهيه کنندگان است.

به نظر می رسد سياست های فرهنگی دوره جديد، به نوعی بازگشت به روشهای ايدئولوژيک دهه شصت خورشیدی است، که پيشتر حتی از طرف بسياری از شخصيت های فرهنگی نزديک به حاکميت جمهوری اسلامی هم نقد شده بود.

گزارش تحقيق و تفحص کميسيون فرهنگی مجلس شورای اسلامی، در آخرين ماه فصل تابستان، هنرمندان سينمای ايران را غافلگير کرد. سينماگران که در پی ديدارخود با آیت الله خامنه ای به نقاط اميدوارکننده ای رسيده بودند و می رفت که ديوار سو تفاهم ميان آنها و مسئولان برداشته شود، يکباره با قرائت و تصويب آن گزارش در صحن مجلس، دچار یاس و اضطراب شدند.

رضا ميرکريمی، رييس هیأت مديره خانه سينمای ایران، در اولين واکنش محتاطانه اظهار گفت :"اميدوار بوديم بعد از مجموعه‌ اتهاماتی که زده شد، حداقل نيم نگاهی به سينمای سالمی که ثمرات زيادی هم داشته و منشاء جريانات مثبتی هم بوده می‌شد، که متاسفانه اين اتفاق نيفتاده است."

در جشن سينمای ايران، رسول صدر عاملی، دبير جشن، گزارش مجلس را حاوی "اتهامات بی شمار و کلمات مخوف" دانست و اصغر فرهادی، کارگردان برگزيده جشنواره بيست و چهارم فيلم فجر و جشن سينمای ايران، آن را توهين بزرگی به جامعه هنری عنوان کرد.

با وجود واکنش های کم تعداد هنرمندان، بازتاب و پاسخهای ديگری نيز از طرف تدوينگران گزارش در پی آمد.

عمادالدين افروغ، رييس کميسيون فرهنگی مجلس ایران، با کلماتی نرمتر به دفاع از گزارش پرداخت و گفت :" اگر خطاهايی بوده آن را می‌پذيريم و اين تحقيق و تفحص در راستای محدود کردن مطبوعات و فعاليت‌های هنری و حقوق شهروندی نيست."

وی خطاب به سینماگران ایرانی افزود:" با شتاب بيشتر و شوق و انگيزه افزون‌تری فعاليت‌های خود را ادامه دهيد و عملا ببينيد که آيا ما خارج از حقوق جامع شهروندی يا خارج از فرهنگ و موازين مطرح در قانون اساسی خللی در کار شما ايجاد خواهيم کرد يا خير."

محمدرضا ميرتاج الدينی، نايب رييس کميسيون فرهنگی مجلس ایران نيز با اذعان به وجود خطاهايی در آن اظهار داشت:" هنگامی که اين گزارش در کميسيون فرهنگی خوانده شد، برخی دوستان از جمله من نسبت به برخی تعبيرات آن، نقدها و نظراتی داشتند و خواهان اصلاح آن تعابير بودند."

به گفته وی " برخی بيان‌ها و تعابير در اين گزارش تند و افراطی بود و در تحقيق و تفحص‌ها بيان برخی قضاوت‌های تند و قضاوت‌هايی که اثبات آن در محاکم حقوقی مشکل است، شايسته نيست."

محمد خاتمی، رييس جمهور سابق ایران نيز اين گزارش را زير سؤال بردن کل نظام تعبير کرده است.

اکران تابستان

اکران تابستان سير صعودی فروش سينماها طی شش ماه گذشته برای توليدات سينمای ايران اميوارکننده است

تابستان ۱۳۸۵ فصل پرثمری برای تهيه کنندگان سينمای ايران بود. سير صعودی فروش سينماها طی شش ماه گذشته برای توليدات سينمای ايران اميوارکننده است.

بنابر آمارهای رسمی، فروش فیلم تهران طی شش ماه اول سال از پنج ميليارد تومان فراتر رفته است، که اين رقم تقريبا برابر فروش ده ماهه اول در سال ۱۳۸۳ است.

هرچند آمارهای رسمی تعداد تماشاگران هنوز اعلام نشده، اما با وجود افزايش قيمت بليط سينماها، به نظر می رسد در اين بخش نيز سينمای ايران از رشد نسبی برخوردار است.

در اين ميان رکورد فروش آتش بس تهمينه ميلانی، فقط در شهر تهران، از رقم بی سابقه يک ميليارد تومان گذشته است. فروش اغلب فيلمهای ديگر نيز در فصل تابستان رضايت تهيه کنندگان را فراهم کرده است.

به جز آتش بس ميلانی، به نام پدر ابراهيم حاتمی کيا، کافه ستاره سامان مقدم، سوغات فرنگ کامران قدکچيان و شام عروسی ابراهيم وحيدزاده نيز از فروش قابل قبولی در اکران تابستان برخوردار شدند.

از طرفی، علی رغم فروش جذاب بهار و تابستان، اکران اين دوره به لحاظ کيفی، حتی در مقايسه با سال قبل، چندان مطلوب نبود.

	نمایی از فیلم چهارشنبه سوری

طی شش ماهه اول سال خورشیدی، به جز چهارشنبه سوری اصغر فرهادی، که اکران آن از سال قبل آغاز شده بود، تنها اثر درخور اعتنا، شايد طبل بزرگ زير پای چپ کاظم معصومی بود. اين در حالی است که در دوره مشابه سال قبل آثاری چون جايی برای زندگی محمد بزرگ نيا، بيد مجنون مجيد مجيدی ، ماهی ها عاشق می شوند علی رفيعی، و خيلی دور خيلی نزديک رضا ميرکريمی اکران نسبتا جذابی را فراهم کرده بودند.

عراق، دره گرگها فيلم پرخرج سينمای ترکيه نيز، اثر خارجی شاخص اين دوره بود، که همچنان اکران آن، به تبع سياست سينمای ايران در برخورد با فيلمهای خارجی، اثر ناچيزی در آمارهای سينمای ايران داشت.

به رغم ارقام اميدوارکننده فروش فیلم ها، به نظر می رسد با توجه به نگرانی های تهيه کنندگان از سياستها و چارچوب های تازه، اعتماد به نفس کافی در آنها برای پرداختن به توليدات بلندپروازانه کم شده است.

آن سوی آبها

تابستان ۸۵ در آن سوی آبها نيز ثمره های مطلوبی برای سينمای ايران داشت.

هر دو اثر ايرانی حاضر در لوکارنوی سوييس راضی به خانه برگشتند.

اصغر فرهادی برای چهارشنبه سوری جايزه داوران جوان را از آن خود کرد و سامان سالور با چند کيلو خرما برای مراسم تدفين موفق به کسب يوزپلنگ طلايی بخش سينماگران عصر حاضر شد.

رفيع پيتز، کارگردان ايرانی، يکی از داوران بخش سينماگران عصر حاضر بود.

آفسايد جعفر پناهی، خون بازی رخشان بنی اعتماد، چند روز بعد نيکی کريمی و نيوه مانگ بهمن قبادی و جاده ها عباس کيارستمی در حالی نمايندگان سينمای ايران در جشنواره تورنتو کانادا بودند، که هنوز هيچ يک در ايران هنوز به نمايش در آمده اند.

	آفساید هنوز در ایران پروانه نمایش نگرفته است

تنها فيلمی که از ايران در جشنواره معتبر ونيز ايتاليا حضور داشت، باز هم سيب داری؟ از بايرام فضلی بود.

اين اثر هنوز برای نمايش در ايران پروانه نمايش نگرفته است.

در شصتمين دوره جشنواره ادينبورگ اسکاتلند هم، چند کيلو خرما برای مراسم تدفين سامان سالور و زمستان است رفيع پيتز، نمايندگان سينمای ايران بودند.

مبارزه با قاچاق فيلم

سالهاست که آثار سينمای ايران همزمان با اکران عمومی و گاه حتی پيش از آن به صورت نسخه های CD يا ويدئو در دست دلالان می چرخد و به فروش می رسند.

به نظر می رسد که سرانجام قاچاق و توزيع غير قانونی توليدات سينمای ايران به نقطه بحرانی رسيده و موج مقابله با آن به راه افتاده است. در پی اعتراض های دنبال دار سينماگران و تهيه کنندگان، عاقبت در مرداد ماه، ستاد مبارزه با شبکه قاچاق فيلم در معاونت سينمايی وزارت ارشاد تشکيل شد.

بسياری از سينماگران در راهگشا بودن تدابير مقابله با شبکه های قاچاق و ريشه کن کردن سوداگران اين باندها ابراز ترديد کرده اند.