BBCPersian.com

فستیوال بین المللی فیلم تورنتو چهره این شهر را کاملا تغییر داد. تقریبا تمام سینماهای مرکز شهر به فیلم های جشنواره اختصاص داده شده بود و کافه ها و رستوران ها، پذیرای مهمان های جشنواره، خبرنگاران مطبوعاتی و تماشاگران یودند.

خیابان یورک ویل که به خاطر حال و هوای اروپایی اش مشهور است، محل تجمع مردم عادی و میهمانان جشنواره بود که با لباس هایی زیباتر و رنگارنگ تر از معمول در آن قدم می زدند.

این خیابان پاتوق اصلی مهمانان جشنواره و محتمل ترین جایی بود که بتوان ستاره ها و افراد مشهور را در یک نظر ملاقات کرد. به جز این، جلوی هتل های بزرگ، همیشه گروهی ایستاده و منتظر ستاره محبوبشان بودند تا در لحظه بیرون آمدن او از هتل تا سوار شدن ماشین تشریفاتی، امضایی بگیرند یا عکسی بیندازند.

معروف ترین ستاره های جشنواره امسال برد پیت، ساموئل جکسون، جود لا، دمی مور، اشتون کوچر، شارون استون، ویز وینترسپون، پنه لوپه کروز، ویل فرر و وینس ون بودند.

سینمای ایران، امسال حضوری فعال در جشنواره داشت. علاوه بر فیلم هایی که از ایران در جشنواره حضور داشتند، مزدک تائبی در کانادا و نادر تکمیل همایون در فرانسه فیلم های مرتبط با ایران ساخته بودند که در جشنواره به نمایش درآمد.

فیلم های ایرانی خون بازی ساخته رخشان بنی اعتماد، آفساید ساخته جعفر پناهی، ماه نیمه تمام ساخته بهمن قبادی، جاده ها ساخته عباس کیارستمی و چند روز ساخته نیکی کریمی در جشنواره به نمایش درآمدند.

این فیلم کوتاه در مجموعه "طول موج" نمایش داده شد. این مجموعه به فیلم هایی اختصاص دارد که هنگام فیلمبرداری "طراحی و ساخته" شده اند.

از میان فیلم های مجموعه اول، فیلم کیارستمی یک سر و گردن بالاتر از بقیه ایستاد. این فیلم که کیارستمی آن را "شخصی ترین فیلم خود" نامیده است، مجموعه عکس های "جاده ها" است که کارگردان در طی بیست سال سفرهای تنهای خود در دل طبیعت برداشته است.

زیبایی خیره کننده این تصاویر سیاه و سفید با قطعات موسیقی کلاسیک، و موسیقی شرق دور ترکیب می شود. صدای کیارستمی در میانه فیلم درباره این تصاویر توضیح می دهد. او همچنین شعری از سهراب سپهری و قطعه ای ادبی را درباره "راه" می خواند که بعدی فلسفی و شرقی به فیلم می دهد.

پایان فیلم تکان دهنده است. یک بار دیگر کیارستمی نشان می دهد که یک هنرمند واقعی است. فیلم او حس و حالی شرقی و حکمت آمیز دارد که دلبستگی او را به طبیعت و انسان و نگرانی او را نسبت به آینده جهان نشان می دهد.

این فیلم جعفر پناهی در بزرگترین سالن سینما پارامونت به نمایش درآمد که بیش از 500 تماشاگر را در خود جا داده بود. فیلم که درباره دخترانی است که پنهانی به استادیوم فوتبال می روند تا به رغم قانون منع ورود دختران، بازی را از نزدیک تماشا کنند.

تماشاگران کانادایی زیادی به تماشای فیلم آمده بودند. شخصیت های فیلم همگی به مسئله دختران تماشاگر فوتبال گره خورده اند.

پیرمردی از این مینی بوس به آن مینی بوس دنبال دخترش که به تماشای فوتبال رفته است می گردد، دختری با لباس پسرانه در میان مسافرین مینی بوس رهسپار استادیوم می نشیند. دختری دیگر دست مرد کوری را گرفته تا همراه او وارد استادیوم شود. دختر دیگر لباس سربازی پوشیده و در جایگاه نشسته است.

فیلم در میانه کند می شود. وقتی دخترها پشت دیوار استادیوم اسیر می شوند، دلهره و تنش قصه افت می یابد. فیلم به دیالوگ های تکراری میان دخترها و سربازهای نگهبان آنها تقلیل می یابد بی آن که تغییر مهمی اتفاق بیفتد.

با این حال تماشاگران صبر به خرج دادند و تا پایان فیلم را تماشا کردند. یکی از نکاتی که فیلم را از سبک واقع گرایانه آن دور کرد، سرود "ای ایران" بود که ناگهان فیلم را از حالت واقع گرایانه اش خارج و به یک بیانیه وطن پرستانه تبدیل کرد.

نکته جالب فیلم، نشان دادن شوق، عشق و انگیزه برای یک هدف (در اینجا دیدن مسابقه فوتبال) بود و شخصیت هایی که برای رسیدن به آن هر کاری دست می زنند. جشن پایانی خیابانی فیلم هم از آن انرژی های آزاد شده پس از فشار بود که مشابه آن فقط در کشوری مانند ایران می تواند اتفاق بیفتد.

این ساخته رخشان بنی اعتماد، تماشاگران را در سالن شوکه کرد. به این دلیل که کسی انتظار ندارد یک دختر جوان تحصیلکرده تهرانی از یک خانواده نسبتا مرفه را درگیر اعتیاد آن هم از نوع تزریق هروئین ببینند.

بنی اعتماد یک بار دیگر پرده از یکی از واقعیت های تلخ و پنهان جامعه معاصر ایران برمی دارد: اعتیاد. مشکلی که به قول او آنقدر شایع شده، که پرده پوشی دیگر امکان پذیر نیست.

خون بازی داستان دختر جوانی است که اعتیاد به هروئین، زندگی او و مادر و پدرش را به بحران رسانده است. تصاویر رنگ پریده و نزدیک به سیاه و سفید، دوربین روی دست، و میزانسن های دارای عمق میدان، جهنمی را که این دختر، خانواده او، و همه اجتماع گرفتار آن شده است به زیباترین وجه نشان می دهد.

داستان فیلم تا پایان تماشاگر را با خود می کشد و هر لحظه او را در تلاطم های این آدم ها درگیر می کند. بنی اعتماد با نگاه واقع گرایانه خود، نیشدارترین و تلخ ترین لحظه های اعتیاد را به تصویر می کشد. فیلم از کلیشه های معتاد و قاچاقچی در سریال های تلویزیونی ایران به دور است. در اینجا معتادها، بچه های جوان و تحصیلکرده و قاچاقچی ها سرنشین های یک پیکان سفید دور میدان شهرک غرب هستند که علاوه بر فروختن مواد، از توهین، تحقیر و سوء استفاده جنسی هم ابایی ندارند.

نادر تکمیل همایون منتقد سابق سینمایی در ایران هم اکنون در فرانسه به ساختن فیلم مشغول است و این مستند او یکی از فیلم های خوب جشنواره بود.

این فیلم تاریخ سینمای ایران را به موازات تاریخ تحولات اجتماعی ایران بررسی می کند. آغاز تجدد ایران در دوره رضا شاه در فیلم حاجی آقا آکتور سینما تبلور می یابد و اعتراض فروخورده مردم طبقات پایین در دهه چهل از گلوی قیصر بیرون می آید.

مخملباف توضیح می دهد که چطور در فیلم عروسی خوبان سانسور را فریفته و قطعاتی اضافی را در نسخه نهایی گنجانده است و بیضایی "محوریت زن" در فیلم باشو غربیه کوچک را دلیل اصلی ممنوعیت چهار ساله نمایش این فیلم می داند. موضوعی که هنوز هم دلیل آنها برای بیضایی و البته برای همه انسان های آزاد فکر ایرانی روشن نیست.

یکی از کسانی که حضور خیلی تاثیرگذاری در فیلم دارد و سرآخر نیز فیلم به او تقدیم شده است "فریدون گله" است. مسعود کیمیایی، رخشان بنی اعتماد، کامران شیردل، امیر نادری، فرخ غفاری، داریوش مهرجویی، نصرت کریمی، ابراهیم حاتمی کیا، علیرضا شجاع نوری و سید محمد بهشتی از دیگر افرادی هستند که در این فیلم صحبت می کنند. فیلم یک مستند خوش ساخت با روایت پرکشش و موضوع جالب است. دیدن آن لذت بخش بود.

دیگر فیلم های ایرانی جشنواره تورنتو نيوه مانگ ساخته بهمن قبادی، چند روز بعد ساخته نیکی کریمی و بخشش ساخته مزدک تائبی بودند که این فیلم آخر به عنوان محصولی از سینمای کانادا در جشنواره نمایش داده شد.

خدمات