هوشمند هنرکار کارشناس سينما

نشانه خانه سينما

سيد ضياء هاشمی تهيه‌کننده سينما، با بيش از بيست سال سابقه حضور حرفه‌ای در عرصه‌های مختلف سينما، تهیه چند فيلم سينمايی از جمله (دزد عروسکها، ديدار، روز شيطان، عروس و...) ، و سابقه مديريت در بخشهای مختلف دولتی از جمله مديريت سينماهای متعلق به حوزه هنری، به مديريت عامل تشکيلات صنفی خانه سينما برگزيده شد.

پس از استعفای منوچهر محمدی، آخرين مديرعامل خانه سينما، هیئت مديره به ‌اجماع عهده‌دار وظايف مديرعامل در سه سال گذشته ‌بوده ‌است.

جدا از خلاء قانونی عدم حضور مدير عامل در اين مدت، نبود همدلی و توافق بر سر معرفی مديرعامل به مدت طولانی سه سال، خود گويای برخی ناهماهنگی‌ها در درون خانه سينماست.

اين نخستين بار نيست که مدير عامل خانه سينما از ميان مديران باسابقه دولتی انتخاب می‌شود. پيشتر نيز شاهد حضور دولتمردان ديگری بوده‌ايم، ولی به نظر می‌رسد اين بار اين گزينش مصلحت ‌انديشانه برای خروج از بحران ايام اخير صورت‌ گرفته ‌است. هر چند همواره مصوبات و اقدامات خانه سينما با هماهنگی دولت تضمين شده‌ است، اما به نظر می‌رسد بار ديگر دولت خواهان نظارت نزديکتری بر فعاليتهای اين نهاد شده‌است.

شنيده‌ها حاکی از افکار و سياستهای متفاوتی است که با ورود مديرعامل و هیئت مديره جديد در حال شکل‌گيری است. آقای هاشمی ايجاد وفاق و همدلی اهل سينما را از اهداف خود برمی‌شمرد و بر پژوهش، نخبه‌گرايی و فعاليت علمی و کارشناسانه در وجوه مختلف سينما تأکيد می‌کند. به ‌اعتقاد او که خود يک تهيه‌کننده است، اقتصاد سينما از اهم اموری ‌است که فراموش شده و نيازمند پرداخت کارشناسانه است.

بحران در خانه سينما

عزت الله انتظامی از اعضای هيئت موسس انجمن بازيگران

از ابتدای سال ۱۳۸۳ خانه سينما دوران پرتلاطمی را پشت ‌سر گذاشته ‌است. در ماههای اخير در بيشتر اجزای پيکره اين خانه تحولات چشمگيری رخ داده‌ است، که آخرين آن معرفی مديرعامل جديد بود.

بازيگران سينما نيز پس از طی دوره ‌ای بحرانی که به اعلام انحلال آن انجمن در سال گذشته، و تشکيل هیئت مؤسسی از افراد معتبر درعرصه بازيگری: عزت‌الله انتظامی، اکبر زنجانپور، ژاله علو، سعيد پورصميمی، داود رشيدی، رضا بابک و عليرضا خمسه انجاميد؛ اينک به ‌انتظار نشسته‌اند تا در روزهای آتی، انجمن نو شده آنها حياتی دوباره بيابد و شورای مرکزی جديد آن انتخاب شود.

در ابتدای سال ۸۳ زمزمه ها و انتقاداتی که نهان بود، پس از انتخاب هشتمين هیئت مديره منتخب آشکار شد.

هیئت مديره جديد، دولت مستعجل بود. پس از برگزاری پرهياهوی جشن خانه سينما در شهريور ۸۳ که در پی حملات و اعتراضات شديد از طرف برخی جناحهای تندرو به ‌بهانه بعضی امور ظاهری در ميان تماشاگران، به بازداشت ابوالحسن داودی، رئيس هیئت مديره و برخی اعضای خانه سينما و استعفای جمعی هیئت مديره منجر شد، تا انتخاب هيئت مديره ديگری در آذرماه، خانه سينما با بزرگترين بحران عمر کوتاه خود روبرو بود.

نگاهی گذرا به پيشينه خانه سينما

نگاهی به تاريخچه پيدايش خانه سينما حاکی از اين است که، تکوين اين خانه نه برآيند نياز و حرکت خودجوش اهالی سينمای ايران، بلکه ناشی از نگاه از بالا و صدور مصوبه‌ها و احکام بوده‌است. هر چند در ادامه راه، وقوع همان نيازهای عينی به سير تقريبا طبيعی اين تشکيلات صنفی منجر شد.

در سال ۱۳۶۵ همزمان با تصويب اختصاص دو درصد از فروش فيلمها جهت کمک به امور رفاهی و صنفی شاغلان سينما، طرح تأسيس خانه سينما نيز در مجلس شورای اسلامی به‌ تصويب رسيد. بعدها مبالغ حاصل از همين دودرصد مبنای بودجه خانه سينما شد.

جشن سينمای ايران را خانه سينما هر ساله برای اهدای جايزه به برگزيدگان سينمای اين کشور برگزار می کنند

در سال ۱۳۶۸ هیئت مؤسس خانه سينما با حضور فخرالدين انوار (معاون سينمايی وقت وزارت ارشاد)، سيد محمد بهشتی (مديرعامل وقت بنياد سينمايی فارابی)، و محمد مهدی حيدريان (مديرکل نظارت و ارزشيابی ) تشکيل شد. در پی آن نخستين هیئت مديره خانه سينما از طرف هیئت مؤسس منتصب شد. اکثر اعضای اين هیئت نيز از دولتمردان عرصه فرهنگ بودند.

اين هیئت در زمانی حدود سه‌سال و نيم سعی در شکل‌دادن به انجمنها و صنوف مختلف سينمايی کرد، تا اينکه در سال ۱۳۷۲ اولين مجمع عمومی خانه سينما با ۱۹ صنف تشکيل شد و اولين هیئت مديره انتخابی اين مجمع مشغول به کار شدند. حالا اهالی سينما که مکانی برای تجمع خود يافته‌بودند، گرد هم می‌آمدند تا برای امور صنفی، رفاهی و معيشتی خود فکری بکنند.

نقش دولت در تأسيس خانه سينما

در هنگامی که به ‌نظر می‌ رسيد مسئولان بلندمرتبه نسبت به تشکيل چنين نهادهايی با حالت دافعه و پرهيز روبرو می‌شوند، ايشان به ناگهان متحول شده، خود تصميم به تأسيس خانه سينما می‌گيرند؛ مصوبه می‌گذرانند و اهالی سينما را وامی‌دارند تا در انجمنهای مختلف صنفی متشکل شوند.

به‌ نظر می‌رسد مسير طبيعی تاريخ در اينجا وارونه شده ‌است. در واقع به جای شکل‌گيری خودجوش و طبيعی اتحاديه صنوف سينمايی، تولد خانه سينما از طريق صدور مصوبه و دستورالعمل صورت گرفت.

خانه سينما با تضادها و تناقضات بنيادين شکل گرفت، اما آنچه مهم است اينکه اين تناقضات مخل حرکت اين خانه نشد، و به‌رغم فراز و فرودها و بحرانها اينک اين خانه در همان مسير قابل‌فرض برای يک تشکل صنفی پيش می‌رود.

تغييرات تازه در خانه سينما نشان از تجديد حياتی دوباره و ازسرگيری فعاليتهای اين خانه دارد، اما بسياری از اهالی سينما، ثبات نورسيده را هنوز باور ندارند. شايد در انتظار نشسته‌اند تا پس از عبور از آخرين روزهای رياست جمهوری خاتمی، تأثير دولت آتی را در ادامه راه خانه سينما ببينند.