فروشنده؛ از درخشش در کن تا رکوردشکنی در گیشه

هفتمین فیلم اصغر فرهادی، که حدود دو هفته از آغاز اکران آن می‌گذرد، با فروشی معادل ۴.۵ میلیارد تومان رونقی تازه به گیشه فیلم‌های ایرانی داده است. نخستین اکران عمومی فروشنده در سالن شهرفرنگِ سینما آزادی به دلیل اقبال مخاطبان در ساعت ۶:۴۰ صبح آغاز شد و برخی از دیگر پردیس‌ها نیز سانس‌های صبحگاهی برای این فیلم در نظر گرفته‌اند.

پس از سه روز نمایش در شهرهای تهران، مشهد و کرج، بیش از یک میلیارد تومان بلیط برای تماشای فیلم فروشنده خریداری شد تا رکورد فروش افتتاحیه در سال‌های اخیر را به نام این فیلم کند. تنها در نخستین روز اکران، معادل ۲۶۰ میلیون تومان بلیط به مخاطبان این فیلم فروخته شد.

این در حالی‌ است که صاحبان سالن‌های مدرن، با توجیه قرار دادن زمان طولانی‌تر فروشنده نسبت به سایر فیلم‌ها، در سه روز نخست بلیط‌‌ها را به قیمت ۱۵ هزار تومان عرضه کردند. گرچه به دلیل مخالفت شورای صنفی نمایش، تهیه‌کننده فیلم و شخص کارگردان در بیشتر سالن‌ها قیمت بلیط به ۱۰ هزارتومان کاهش یافت، به نظر می‌رسد استقبال از این فیلم همچنان رو به افزایش است.

نگرانی از توقیف و بازار سیاه بلیط

فروشنده با وجود - یا شاید به دلیل - درخشش در جشنواره کن و به خانه آوردن دو جایزه بهترین فیلم‌نامه و بهترین بازیگر مرد از این جشنواره در ایران مورد حمله گسترده رسانه‌های اصولگرا قرار گرفت و به 'جشنواره پسند' بودن و مخالفت با 'غیرت' و 'دفاع از ناموس' متهم شد.

درست چند روز مانده به اکران، نصرالله پژمانفر رئیس کمیسون فرهنگی مجلس گفت در صورت عدم اعمال 'اصلاحات' فروشنده اکران نخواهد شد. بنا به گفته حجت‌الله ایوبی در مصاحبه با خبرگزاری ایسنا، آقای پژمانفر سه یا چهار روی پیش از اکران فیلم 'مصرانه' خواستار نمایش آن برای اعضای فراکسیون خود شده بود اما سازمان سینمایی ضمن رد این درخواست، موافقت شورای صدور پروانه نمایش را شرط لازم و کافی برای اکران فیلم خواند.

به دلیل کشمکش‌هایی ازین دست که پس از جشنواره کن بالا گرفت، بسیاری از علاقمندان سینمای آقای فرهادی تصمیم گرفتند هرچه زودتر به دیدن فیلم بروند و در صورت لزوم به چندبرابر قیمت (۲۰ تا ۵۰ هزار تومان) و از بازار سیاه بلیط تهیه کنند، مبادا نمایش فیلم به سیاق برخی دیگر از فیلم‌های مغضوب سال‌های اخیر با وقفه و مشکل مواجه شود.

استقبال از فروشنده در حالی صورت گرفته که پیش‌ از آغاز اکران تعداد قابل توجهی از رسانه‌های اصولگرا داستان فیلم را با ذکر جزئیات 'لو دادند'. بسیاری از کسانی که به تماشای فیلم نشسته‌اند در شبکه‌های اجتماعی از اتهام‌های وارد شده به فیلم اظهار تعجب و به ویژه ضدیت آن با مفاهیمی نظیر 'غیرت' را رد می‌کنند.

تحریم خاموش فروشنده

علیرغم فروش چشمگیر فیلم، تعداد سالن‌های اختصاص داده شده به آن در سینماهای تحت مالکیت حوزه هنری کاهش یافته و در حال حاضر به تنها سه سانس در روز در یکی از سالن‌های سینما آزادی و دو سالن در شهرستان‌ها رسیده است. حتی نمایش تک‌سانس فیلم در یکی از سالن‌های حوزه هنری در شهر زنجان که به همت انجمن سینمای جوان و اداره ارشاد این شهر برنامه‌ریزی شده بود، علیرغم فروش بلیط عملی نشد و در نهایت برای مخاطبانی که به خاطر دیدن فیلم فروشنده بلیط خریده بودند، فیلم بارکد پخش شد.

رفتار دوپهلوی حوزه هنری را باید در راستای انتقادهای شدیدی که به سبب اکران فروشنده از سوی اصولگرایان به سمت این نهاد سرازیر شده تفسیر کرد. پس از تحریم فیلم لانتوری و اعتراض‌ اهالی سینما به این تصمیم حوزه هنری، شرکت فیلمیران برای پخش فیلم بعدی خود، فروشنده، با حوزه به مذاکره نشست و علی‌رغم همه فشارها در نهایت رضایت مدیران این نهاد را جلب کرد.

لانتوری علی‌رغم محروم شدن از نمایش در صد سالن سینمای تحت مالکیت حوزه هنری در سرتاسر کشور، به سبب استقبال مخاطبان تاکنون توانسته بیش از ۵ میلیارد تومان بلیط بفروشد. پرمخاطب‌ترین فیلم‌های امسال تا اینجا دو کمدی 'من سالوادور نیستم' و '۵۰ کیلو آلبالو' بوده‌اند که به ترتیب بیش از ۱۴ میلیارد و ۱۳.۵ میلیارد فروش داشته‌اند.

بعد ازین دو فیلم در جدول فروش سال جاری نام 'ابد و یک روز'، اثر تحسین‌شده در جشنواره فجر و جشن خانه سینما به چشم می‌خورد که فروشی بیش از ١١ میلیارد تومان را پشت سرگذاشته- رقمی که گرچه برای فیلم‌های کمدی عجیب نیست، برای یک فیلم اجتماعی کم‌سابقه است. اگر روند فعلی استقبال از فروشنده ادامه پیدا کند این فیلم در کمتر از دو ماه آینده موفق‌ خواهد شد پرفروش‌ترین فیلم امسال شود.

سهمیه اسکار نصیب کدام فیلم ایرانی می‌شود؟

گرچه به نظر می‌رسد جدیدترین فیلم آقای فرهادی شانس قابل توجهی برای جلب نظر اعضای آکادمی اسکار داشته باشد، هنوز روشن نیست سینماگران و مدیران دولتیِ عضو هیات معرفی نماینده ایران به آکادمی، کدام فیلم را مناسب این رقابت تشخیص خواهند داد.

ساعاتی پیش این هیئت اعلام کرد به زودی از میان هشت فیلمی که طی یک‌سال گذشته در کشور روی پرده رفته‌اند دست به انتخاب خواهد زد. این فیلم‌ها عبارتند از: 'ابد و یک روز'، 'اژدها وارد می شود'، 'ایستاده در غبار'، 'چهارشنبه ۱۹ اردیبهشت'، 'دختر'، 'فروشنده'، 'لانتوری' و 'ناهید'.

علی جنتی، وزیر ارشاد اخیرا در جمع خبرنگاران گفته بود هرچند هیئت انتخاب نظر نهایی را خواهد داد اما او ترجیح می‌دهد 'آثار ارزشی‌تر' به جشنواره‌ها و رقابت‌های بین‌المللی ازین‌دست معرفی شوند و در همین راستا فیلم 'ایستاده در غبار' - شبه‌مستندی در مورد زندگی احمد متوسلیان، یکی از فرماندهان جنگ ایران و عراق- را به عنوان گزینه مناسب معرفی کرد.

بسیاری از رسانه‌های اصولگرا نیز ضمن استقبال از سخنان وزیر ارشاد،‌ از هیئت انتخاب خواستند این فیلم را به آکادمی اسکار معرفی کند. حتی یکی از این رسانه‌ها پیشنهاد کرد پس از فرستادن فیلم نامه‌ای نیز به اعضای آکادمی فرستاده شود که "وضعیت احمد متوسلیان را در بده بستانی فرهنگی ـ رسانه‌ای تشریح" کرده، "آکادمی اسکار را واسطه گفت‌وگو" در مورد سرنوشت وی قرار دهد. احمد متوسلیان بیش از سه دهه پیش و هنگامی که به عنوان وابسته نظامی سفارت ایران به لبنان سفر کرده بود ناپدید شد. برخی از مقامات ایرانی معتقدند او و چهار همراهش کماکان زنده و در زندانهای اسرائیل هستند.

جواد شمقدری، رئیس سازمان سینمایی دولت دهم نیز اخیرا پیشنهاد کرده بود نماینده‌ای فیلم 'بادیگارد' ساخته ابراهیم حاتمی‌کیا را با یک شاخه گل به در خانه اعضای آکادمی اسکار ببرد. وی گرچه اعتراف کرد فروشنده را ندیده، معرفی آن به اسکار را 'درجا زدن و حتی عقب‌گرد' دانست. پنج سال پیش و در دوران دولت دهم فیلم 'جدایی نادر از سیمین' به کارگردانی اصغر فرهادی به آکادمی اسکار معرفی شد و جایزه بهترین فیلم خارجی را از آن خود کرد.