شبی با موسیقی مایکل نایمن در جشنواره فیلم لندن

شامگاه دوشنبه ۱۴ اکتبر، شب مایکل نایمن، آهنگساز برجسته فیلم در جشنواره فیلم لندن بود. مایکل نایمن ، آهنگساز، پیانیست، اپرانویس و موزیکولوژیست مینی‌مالیست انگلیسی است. او رویکردی مینی مالیستی و تجربی به موسیقی فیلم دارد و در واقع آهنگسازی است که شاید برای نخستین بار واژه مینی‌مالیسم را وارد دنیای موسیقی کرد. آهنگسازی که برای بیش از ۱۰۰ فیلم موسیقی ساخته و با فیلمسازان برجسته ای مثل پیتر گرین اوی، فولکر اشلندورف، جین کمپیون و مایکل وینترباتم کار کرده است.

"آشپز، دزد، معشوقه و همسرش"، "غرق شدن به ترتیب شماره"، "قرارداد طراح"، "کتاب پراسپرو" و "پیانو"، از جمله فیلم هایی است که مایکل نایمن برای آنها موسیقی ساخته است.

مایکل نایمن در برنامه ویژه ای که جشنواره لندن برای او ترتیب داده بود، حاضر شد و در سالن تاریک "ان اف تی" لندن، کنار پرده سینما نشست و تم های منتخب برخی از فیلم هایی را که برایشان موسیقی ساخته بود از جمله تم مشهور فیلم "پیانو" ساخته جین کمپیون با پیانو نواخت.

نایمن که چند سالی است به دلیل کم کاری در حوزه آهنگسازی فیلم به فیلمسازی رو آورده، تعدادی از فیلم های کوتاه تجربی و مستند از ساخته های خود را برای تماشاگران نشان داد و قطعاتی را که برای آنها ساخته بود، به صورت زنده اجرا کرد.

فیلم های کوتاه نایمن

فیلم های نایمن، عموما کوتاه و مانند موسیقی اش، تجربی و مینی مالیستی بودند و تکرار و حرکت، ویژگی بارز اغلب آنها بود. همه این فیلم ها، به صورت صامت نشان داده شده و نوای پیانوی مایکل نایمن آنها را همراهی می کرد.در فیلم کوتاه " بدون گاو"، نایمن، زمین گاوبازی در یکی از شهرهای اسپانیا را قبل از شروع نمایش گاوبازی، نشان می دهد. کارگران استادیوم گاوبازی را می بینیم که با ریتم خاصی، وسط زمین حرکت کرده و آن را برای نبرد گاوبازان با گاوهای خشمگین، آماده می سازند. ملودی و ریتم تکرار شونده پیانوی نایمن، هماهنگی دقیقی با حرکت کارگران در طول و عرض زمین دارد. فیلم دیگر نایمن به نام " کُند روها"، مردان و زنان پیر را نشان می دهد که با عصا و ریتمی بسیار کند و جان فرسا در خیابان ها حرکت می کنند. در فیلم "قطار عشق"، دوربین ثابت است و روی قسمت اتصال دو واگن مختلف متمرکز شده است که مثل یک زوج عاشق، به هم وصل شده و بعد از هم جدا می شوند. ملودی عاشقانه نایمن، این عشقبازی واگن ها را تکمیل می کند.

در فیلم "تاریخ سینما-بخش ۶۷"، نایمن با دوربین روی دست در هالیوود حرکت کرده و از کنار محل اقامت بازیگران و فیلمسازان سرشناس هالیوود که بسیاری از آنها دیگر زنده نیستند از جمله مارلون براندو، جیمز دین، الیور استون، الیزابت تایلور، سیدنی لومت، مارتین ریت، جک لمون، جیمز میسون، جک نیکلسون، کلینت ایستوود، فی داناوی و دهها تن دیگر عبور می کند و هنگامی که به نام هاروی کیتل، بازیگر فیلم "پیانو" می رسد، نایمن شروع به نواختن قطعه زیبایی می کند که برای فیلم "پیانو" جین کمپیون ساخته است.

"شاهد یک"، نیز فیلمی تجربی به سبک فیلم های من ری است با تصاویر سیاه و سفید دختران جوانی که روی پرده ای سفید در هم دیزالو می شوند. ضربه های پیانوی مایکل نایمن، همراه با ریتم تغییر عکس ها و تاب خوردن پرده در نور، مجموعا قطعه آبستره و شاعرانه زیبایی به وجود آورده است.

در بخش دیگری از برنامه، فیلم مستند و صامت "همه چیز درباره نیس" ساخته ژان ویگو به نمایش درآمد و مایکل نایمن موسیقی ای را که برای آن ساخته بود، همزمان با پخش فیلم، اجرا کرد.

'همه چیز درباره نیس'

"همه چیز درباره نیس"، مستند کوتاهی است که ژان ویگو، کارگردان بزرگ فرانسوی و از پایه گذاران سبک رئالیسم شاعرانه سینمای فرانسه با کمک بوریس کافمن (فیلمبردار فیلم) درباره زندگی روزمره در شهر ساحلی و زیبای نیس فرانسه ساخته است. ضربه های پیانوی نایمن با ریتم فیلم ژان ویگو و تدوین نماهای آن بسیار متناسب بود. این نخستین فیلم ژان ویگو بود و وی بعد از آن فیلم های مهم تری مثل آتلانت و نمره اخلاق صفر را ساخت که از فیلم های ماندگار تاریخ سینما محسوب می شوند.

مایکل نایمن، موسیقی این فیلم را در سال ۲۰۰۵ ساخت که برای نخستین بار به صورت زنده در مرکز باربیکن لندن اجرا شد. نایمن، ده سال قبل نیز برای فیلم مستند صامت "مردی با دوربین فیلمبرداری"(۱۹۲۹) ساخته ژیگا ورتوف، کارگردان بزرگ سینمای روسیه، که یکی از شاهکارهای سینمای مستند به حساب می‌آید. موسیقی ساخته بود که در رویال فستیوال هال لندن اجرا شد.

او همچنین سال گذشته به استانبول رفت و در آنجا، فیلم "نایمن با دوربین فیلمبرداری" را بر اساس "مردی با دوربین فیلمبرداری" وروتوف، عینا و صحنه به صحنه در ۶۴ دقیقه(مطابق با زمان فیلم ورتوف) بازسازی کرد. در فیلم "مردی با دوربین فیلمبرداری"، ژیگاورتوف، با نگاهی طنزآمیز، زندگی روزمره شهری و تحولات اجتماعی در اتحاد جماهیر شوروی سابق را پس از پیروزی انقلاب اکتبر و ظهور کمونیسم، تصویر کرده بود. به گفته مایکل نایمن، نگاه وروتوف به جامعه کمونیستی شوروی بسیار خوشبینانه است اما او در فیلمش خیلی بدبینانه به دنیای اطرافش نگاه کرده است.

نایمن همچنین، فیلم کوتاه دیگری هم ساخته است به نام "شاهدان" که با الهام از زندگی شاعر بزرگ اسپانیایی، فدریکو گارسیا لورکا و نمایش عروسی خون او ساخته شده است.

چرا فیلمسازی؟

نایمن، در گفتگوی کوتاهی با من در پاسخ به این سوال که چرا به جای ساختن موسیقی برای فیلم به فیلمسازی روی آورده است گفت به خاطر این است که مدتی است هیچ پیشنهادی از طرف تهیه کننده ها، کارگردان ها یا استودیوها برای ساختن موسیقی فیلم دریافت نکرده است و او ترجیح داده که به جای منتظر نشستن، فیلم های کوتاه خود را بسازد. او در ادامه گفت: " شما نمی توانی موسیقی فیلم بسازی وقتی فیلمی وجود ندارد که بخواهی برایش موسیقی بسازی."

نایمن در پاسخ این سوال که چرا کارگردان ها و تهیه کننده ها، به سراغ آهنگساز برجسته و شناخته شده ای مثل او نمی آیند، گفت که اغلب موسیقی دان های فیلم اریژینال نیستند و تهیه کننده ها ترجیح می دهند با آهنگسازان غیر اریژینال کار کنند و او قربانی اریژینال بودن خود شده است.

کارهای نایمن، محدود به موسیقی فیلم نیست و حوزه‌های وسیعی از موسیقی از موسیقی سمفونیک و کوارتت‌های زهی گرفته تا موسیقی مجلسی، اپرا، باله،رقص، و موسیقی برای صحنه تئاتر را هم دربر می‌گیرد. او برای اپراهای مشهوری چون "مواجهه با گویا" و "مردی که زنش را با یک کلاه عوضی گرفت" و باله‌هایی چون "شاهزاده خانم میلان" و "آواها و نغمه‌های دل‌انگیز" موسیقی نوشته است.

مایکل نایمن در سال ۱۹۷۶ گروه موسیقی مایکل نایمن را برای اجرای نمایش "کمپیلو" اثر کارلو گولدونی، نمایشنامه‌نویس ایتالیایی تشکیل داد که اولین آلبوم آن‌ها در ۱۹۸۱ منتشر شد. وی همچنین با طراحان رقص (کورئوگرافر) مشهوری چون سیوبان دیویس، لوسیندا چایلدز، کارین ساپورتا و استیون پترونیو، همکاری داشته و برای کارهایشان موسیقی ساخته است.

نایمن حتی برای گیم‌های ویدیوئی، نمایش‌های مد و مراسم افتتاح یک قطار سریع‌السیر نیز موسیقی نوشته است اما شهرت او بیشتر به خاطر موسیقی‌هایی است که برای فیلم ها ساخته است.