دختران دانشجوی افغان در عمان: با دریافت یک ایمیل رویاهایمان را نابود شده میبینیم
- نویسنده, عالیه رجایی
- شغل, بیبیسی
زمانی که زهره (نام مستعار)، یکی از دانشجویان افغان دختر در عمان از روزهای دشوار یادگیری زبان و دریافت پاسپورت و مسیری که از آن گذشت تا به عمان برسد، صحبت میکند، میگوید به آسانی اینجا نرسیده و اکنون در این کشور آخرین تلاش خود را میکند تا دوباره به افغانستان برنگردد.
یک هفته پیش، آنها ایمیلی از برنامه «موقوفه بورسیه زنان» (WSE) دریافت کردند که در آن آمده بود: «دولت جدید ایالات متحده تصمیم گرفته است که بودجه این برنامه را قطع کند و تمامی بورسیهها به پایان خواهد رسید.»
پیش از آن دولت ایالات متحده تحت رهبری دونالد ترامپ اعلام کرده بود که کمکهای عمدتا حقوق بشری آمریکا در نقاط متفاوت جهان تا بررسی و ارزیابی دقیق هماهنگی آنها با سیاستهای جدید ایالات متحده تعلیق خواهد شد. این دستور باعث توقف عملیات آژانس توسعه بینالمللی ایالات متحده (یواساید) در سراسر جهان شد و ارائه خدمات حیاتی مانند غذا، کمکهای صحی و بشردوستانه را مختل کرد.
۸۲ دختر دانشجوی افغان که برای ادامه تحصیل به عمان رفته بودند، میگویند بهدلیل قطع کمکهای مالی ایالات متحده آمریکا و توقف بورسیههای تحصیلی اکنون در معرض اخراج از این کشور قرار دارند.
شماری از این دختران در اوت/آگوست ۲۰۲۲ بورسیه زنان (WSA) را برای ادامه تحصیل در «دانشگاه خاورمیانه» دریافت کرده بودند و در اواخر ۲۰۲۴ با حمایت این بورسیهها به مسقط منتقل شدند.
به این دانشجویان گفته شده که از تاریخ ۲ مارس/مارچ ۲۰۲۵ دیگر به کلاسها حضور پیدا نکنند. از میان این ۸۲ دانشجوی دختر در دانشگاه خاورمیانه ۸ نفر در مقطع کارشناسی ارشد و باقی در مقطع لیسانس در رشتههایی مانند مهندسی، علوم کامپیوتر و اقتصاد مشغول تحصیل هستند.
« آخرین فرصتهای تحصیلی خود را بیرون از کشور از دست میدهیم»
این دختران در گروههای ده نفره وارد عمان شدند. گروه اول در ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۴ به مسقط رسید که زهره هم شامل همین گروه بود. تا پایان سال ۲۰۲۴ تمامی ۸۲ نفر به عمان رفتند.
اما رسیدن این دختران به عمان ساده نبود. آنها پس از ماهها انتظار، از هفت خوان محدودیتهای طالبان گذشتند تا به مسقط رسیدند.
زهره آموزش دوره ابتدایی خود را در یک روستای دورافتادهای در افغانستان به پایان رساند.
او میگوید: «در جامعهای که دختران با موانع بیشماری برای دسترسی به تحصیل مواجه بودند، از همان ابتدا تصمیم گرفتم که در برابر محدودیتها بایستم.»
او ادامه میدهد: «پس از گذراندن یک ترم در دانشگاه، در تاریخ ۲۱ آگست ۲۰۲۲ (یک سال پس از حاکمیت دوباره طالبان) به برنامه بورسیه توانمندسازی زنان پذیرفته شدم. این فرصتی بود که نمیخواستم از دست بدهم، بنابراین به تنهایی به کابل سفر کردم تا آزمون پذیرش را بدهم.»
سفر از مزار شریف به کابل تحت حکومت طالبان کار دشواری بود. چون زهره همراه محرم مرد نداشت.
به طور کلی سفر تنهایی زنان بدون محرم به بیرون از افغانستان تحت حکومت طالبان ممنوع است.
زهره توضیح میدهد: «وقتی سعی کردم سوار اتوبوس شوم، راننده به من اجازه نداد، چون همراه مرد نداشتم. ساعتها در ایستگاه ماندم و از یک اتوبوس به اتوبوس دیگر میرفتم تا شاید راهی پیدا کنم که به کابل برسم. در نهایت، با زن دیگری که در شرایط مشابهی بود آشنا شدم. تصمیم گرفتیم که با هم سفر کنیم و خوشبختانه به کابل رسیدیم.»
او میگوید: «برای دو سال و نیم، منتظر فرصتی بودم تا تحصیلاتم را ادامه دهم. هیچ چیزی نمیتوانست مانع من از یادگیری شود.»
این ماجرا همینجا برای زهره تمام نشد، او با چالشی بزرگتر روبهرو بود؛ عبور از مرز تورخم به پاکستان، که باز هم نیاز به همراه محرم مرد داشت. زهره میگوید: «در نهایت، با استفاده از اسناد جعلی که از یکی از بستگان دورم گرفتم، توانستم از مرز عبور کنم.»
او درباره سختیهای آموزش در افغانستان میگوید که وقتی زبان انگلیسی میخواند:«بزرگترین چالش دسترسی دشوار به ایترنت بود.»
این دختران که با محدودیتهای آموزشی و کاری در افغانستان مواجه هستند، میگویند «با مشکلات امنیتی هم روبهرو هستند.»
یکی دیگر از آنها در گفتگو با بیبیسی میگوید: «زمانی که میخواستیم از میدان هوایی/ فرودگاه کابل پرواز کنیم، به ما اجازه داده نشد. طالبان گفتند چون شما ویزای تحصیلی دارید، در لیست سیاه ما هستید و حق خروج ندارید.»
لیلا (مستعار) میگوید: «اگر ما را مجبور کنند دوباره به افغانستان برگردیم، وضعیت برای ما بسیار دشوار خواهد شد، چون هم از طرف سفارت افغانستان در عمان شناسایی شدهایم و هم در افغانستان در لیست سیاه قرار داریم. حتی در تعطیلات نیز اجازه نداشتیم به خانه برگردیم.»
لیلا میگوید: «ما را از تحصیل در مدارس و دانشگاههای افغانستان محروم کردند، حالا آخرین فرصتهای آموزشی خود را بیرون از کشور هم از دست میدهیم.»
« از لحظهای که ایمیل را دریافت کردهایم، نمیتوانیم روی درسهایمان تمرکز کنیم.»
با وجود تمام این ناامیدیها این دانشجویان هنوز امیدوارند که صدای اعتراضشان به گوش مسئولان برسد، تصمیم حکومت دونالد ترامپ بازبینی شود و در نتیجه رویاهایشان یکشبه نابود نشود.
قطع کمکهای آمریکا؛ از دست دادن حامی و تهدید به اخراج
قطع کمکهای آمریکا تنها مختص به برنامه «موقوفه بورسیه زنان» WSE نبود، بلکه یکی از شش هزار برنامهای بود که از سوی اداره توسعه بینالمللی ایالات متحده (یواساید)، لغو شد. اما برای این ۸۲ زن، این بورسیه یک رویا بود که حالا با دریافت یک ایمیل آنرا برباد رفته میبینند.
آنها بهطور فوری از سفارت ایالات متحده برای یافتن راههایی جهت اطمینان از امنیت و ادامه تحصیل خود درخواست کمک کردهاند.
این دانشجویان تأکید کردند که اگر مجبور به بازگشت به افغانستان شوند، زندگی و تحصیل آنها به دلیل محدودیتهای شدید طالبان در خصوص آموزش دختران و تهدیدات امنیتی که با آن مواجه خواهند شد، در معرض خطر قرار خواهد گرفت. آنها از دولت ایالات متحده و سازمانهای بینالمللی خواستهاند که این تصمیم را بازبینی کنند و امید دارند که راهی برای تأمین مالی تحصیلاتشان پیدا شود.
به گفته دختران، رییس دانشگاه عمان هم وعده همکاری برای آنها داده و گفته است که تا یک هفته دیگر میتوانند در کلاسها حضور پیدا کنند. اما «اگر تأمینکننده مالی پیدا نشود، مجبور خواهیم شد بلیطهای برگشت شما به افغانستان را فراهم کنیم.»
