«اگر لازم باشد برای نبرد جان می‌دهم»؛ آموزش نظامی مردم عادی در ونزوئلا برای جنگ احتمالی با آمریکا

«هر زمانی که فراخوان بدهند من آماده خدمت هستم. ما باید برخیزیم و از کشورمان دفاع کنیم.»

ادیت پرالس ۶۸ ساله، یکی از هزاران نیروی شبه‌نظامی در ونزوئلاست که دولت نیکولاس مادورو آنها را برای شرایطی آماده می‌کند که ولادیمیر پادرینو، وزیر دفاع او، آن را «جنگ اعلام‌نشده» آمریکا خوانده است.

پرالس در محله «۲۳ ژانویه» کاراکاس زندگی می‌کند که به طور سنتی پایگاه طرفداران ایدئولوژی چپ‌گرایانه هوگو چاوز، رئیس‌جمهور پیشین ونزوئلا، بوده است. پرالس یونیفرم و چکمه‌هایش را آماده نگه داشته تا در صورت وقوع وضعیت اضطراری یا «تهاجم» آمریکا به ونزوئلا، از پایگاه خود دفاع کند.

او بخشی از «میلیشیای ملی بولیواری»، نهادی شبه‌نظامی متشکل از نیروهای مردمی است که سال ۲۰۰۹ در دوره ریاست جمهوری هوگو چاوز ایجاد شد و اکنون دولت مادورو در برابر آنچه «تهدید نظامی» می‌خواند، به آن تکیه کرده است.

آمریکا در هفته‌های اخیر، به عنوان بخشی از ماموریت مبارزه با مواد مخدر، یک واحد نظامی دریایی را در آب‌های کارائیب، نزدیک سواحل ونزوئلا، مستقر کرده است. دولت دونالد ترامپ تاکنون چندین قایق را که گفته می‌شد حامل مواد مخدر از ونزوئلا بودند، هدف قرار داده و به گفته آمریکا، چندین نفر در این حملات کشته شده‌اند.

مادورو استقرار این نیروها را تلاشی از سوی آمریکا برای ارعاب از طریق تهدید به حمله به ونزوئلا و تغییر حکومت در این کشور می‌داند.

روابط بین دو کشور سال‌هاست که تنش‌آمیز است و آمریکا مانند چند کشور دیگر، مادورو را پس از پیروزی‌های مورد مناقشه در انتخابات ۲۰۱۸ و ۲۰۲۴، رئیس‌جمهور مشروع ونزوئلا نمی‌داند.

دونالد ترامپ از ونزوئلا خواست آن دسته از مهاجرانی را که از آمریکا اخراج شده‌اند بپذیرد؛ افرادی که او آنها را مجرم می‌داند و می‌گوید تحت فشار دولت مادورو «مجبور» به ورود به آمریکا شده‌اند.

ترامپ با اشاره به دولت مادورو گفت: «آن‌ها را قبول کنید وگرنه هزینه‌ای که خواهید پرداخت، غیر قابل محاسبه است.» در واکنش، دولت مادورو به مانورهای نظامی و آموزش غیرنظامیان و هواداران چاویسم روی آورده است.

در ماه اوت، وزارت خارجه آمریکا پاداش اطلاعات منجر به دستگیری مادورو را دو برابر کرد و به ۵۰ میلیون دلار افزایش داد. واشنگتن مادورو را به رهبری یک کارتل مواد مخدر متهم می‌کند.

مادورو این اتهامات را رد می‌کند و از عملکرد دولتش در مبارزه با قاچاق مواد مخدر دفاع می‌کند.

ولادیمیر پادرینو لوپز، وزیر دفاع ونزوئلا، چندی پیش گفت: «این یک جنگ اعلام‌نشده است، و اکنون می‌توان دید که چگونه افراد، چه قاچاقچی باشند چه نباشند، در دریای کارائیب اعدام می‌شوند، بدون آن که حق دفاع از خود را داشته باشند.»

در واکنش، دولت مادورو به سربازان نیروی مسلح ملی ونزوئلا دستور آموزش نظامی به ساکنان جوامع محروم را داده است.

«حتی گربه‌ها»

بعدازظهر شنبه است.

سربازان و نظامیان در ورودی محله پِتاره در کاراکاس ایستاده‌اند و در حال اجرای دستور دولت هستند مبنی بر این که «پادگان‌ها به میان مردم می‌روند».

این صحنه شامل تانک‌ها، تفنگ‌های ساخت روسیه - بدون فشنگ - و پوسترهای آموزشی است. ماموریت این است که به ساکنان نحوه استفاده از سلاح و واکنش به دشمن را آموزش دهند.

یک نظامی از طریق بلندگو به گروه کوچکی می‌گوید: «مهم این است که با سلاح آشنا شوید؛ نشانه بگیرید و شلیک کنید.»

سالخوردگان، زنان و جوانان گوش می‌دهند. بچه‌ها هم تماشا می‌کنند.

در جزوه‌ای که نظامیان پخش می‌کنند نوشته شده: «روش تاکتیکی مقاومت». برای مثال در آن توضیح داده شده که چگونه «خود را استتار کنند» یا «زنده بمانند».

فرانسیسکو اوخِدا، ۶۹ ساله، یکی از ساکنانی است که در این برنامه شرکت می‌کند. او روی آسفالتی که زیر آفتاب داغ شده دراز می‌کشد و در حالی که یک تفنگ آکا-۱۰۳ را نگه داشته، حالت رزمی به خود می‌گیرد. یک نظامی حالت او را اصلاح می‌کند.

او به بی‌بی‌سی موندو می‌گوید: «اگر مجبور باشم جانم را در جنگ از دست بدهم، این کار را خواهم کرد. اگر لازم باشد جان می‌دهم. لذت‌هایم را از زندگی برده‌ام.»

او با اطمینان و هم‌سو با شور و هیجانی که دولت ایجاد کرده می‌گوید: «اگر مداخله خارجی رخ دهد، حتی گربه‌ها هم بیرون خواهند آمد تا شلیک کنند و از میهن‌مان دفاع کنند.»

«ما برای هر کاری آماده‌ایم. میلیشیا سپر و نیروی دولت است. مخصوصا ما که مردم هستیم.»

اوخِدا صحنه را ترک می‌کند و فرد دیگری جای او را می‌گیرد. این صحنه بارها تکرار می‌شود و برای هر نفر بیش از سه یا چهار دقیقه طول نمی‌کشد. بیشتر افراد در کار با سلاح تجربه‌ای ندارند.

گری رومرو، جوانی ۲۵ ساله، تفنگ را در دست می‌گیرد. او می‌گوید: «دارند دستورالعمل‌های ابتدایی به ما می‌دهند، آموزشی درباره اینکه چطور سلاح را دست بگیریم، مسلح کنیم و از آن نگهداری کنیم.»

او می‌گوید این نخستین بار نیست که سلاح گرم به دست گرفته، اما توضیح نمی‌دهد پیش از این در چه شرایطی این کار را کرده است.

گلادیس رودریگز ۶۷ ساله، به تازگی به نیروهای شبه‌نظامی پیوسته است. او تاکید می‌کند: «ما اجازه نخواهیم داد هیچ دولتی از آمریکا بیاید و به ما حمله کند.»

یارلیس خایمس، زن ۳۸ ساله خانه‌دار، می‌گوید: «اولین بار است که چنین سلاحی دست می‌گیرم. کمی مضطرب شده‌ام، اما می‌دانم که می‌توانم.»

اما تضادهایی هم وجود دارد.

در نزدیکی همین مکان، تنها چند متر آن طرف‌تر، مردم به صحنه نظامی بی‌توجه‌اند یا دست‌کم دخالتی در آن ندارند.

اهالی محل به زندگی عادی خود ادامه می‌دهند. دست‌فروشان کالاهایشان را روی پیاده‌رو عرضه می‌کنند، در حالی که دیگران خرید آخر هفته‌شان را انجام می‌دهند، بی‌آنکه نگاهی به تمرین‌ها بیندازند.

«سپر انسانی»

بنینیو آلارکون، تحلیلگر سیاسی و استاد دانشگاه کاتولیک آندرس بلو، به بی‌بی‌سی موندو می‌گوید: «هدف از این کار ایجاد سپر انسانی در برابر هرگونه تلاش احتمالی برای اقدام نظامی است.»

این کارشناس معتقد است قصد مادورو نوعی «مبارزه مسلحانه» نیست، بلکه هدف از این کار «افزایش هزینه‌» هرگونه تلاش برای مداخله نظامی در ونزوئلاست.

«یکی از راه‌های بالا بردن هزینه یک اقدام نظامی احتمالی، ایجاد یک سپر انسانی است که محدودیت‌هایی را برای اقداماتی که در یک مقطع مشخص می‌توان انجام داد، ایجاد می‌کند.»

پس «مهم نیست عضو میلیشیا سلاح دارد یا ندارد، یا این‌که آموزش نظامی دیده است یا نه».

به گفته مادورو، بیش از ۸/۲ میلیون نفر در میلیشیا و نیروهای ذخیره ثبت‌نام کرده‌اند، هر چند این آمار مورد تردید قرار گرفته است.

پرالس که در زمان چاوز به نیروهای شبه‌نظامی پیوسته بود، می‌گوید نقش او به عنوان یک عضو میلیشیا «دفاع» از خیابان و محله‌ای است که در آن زندگی می‌کند و با آن آشناست.

«نیروهای شبه‌نظامی از لحاظ سرزمینی، از منطقه یا محله خودشان دفاع خواهند کرد. هر کس در قلمرو خودش است، برای دفاع از بقیه جاها، نیروهای مسلح هستند.»

او پیش‌تر در تمرین‌های آموزشی شرکت کرده و به گفته خودش با تفنگ شلیک کرده است. او مدیر بوده ولی بعد از بازنشستگی، حالا در یک بقالی کوچک محلی کار می‌کند.

گه‌گاه پیامکی می‌گیرد و افرادی به خانه‌اش می‌آیند تا او را به حضور در دوره‌های آموزشی دعوت کنند، اما او به بیماری پروستات مبتلاست.

با وجود این تردیدی ندارد که «اگر درگیری پیش بیاید، باید از قلمرو خود دفاع کنیم. پوشیدن یونیفرم به خودی خود مسئولیت به همراه دارد».