روایت‌های عینی از سرکوب مرگبار در اعتراض سراسری ایران

در حالی‌ که مقام‌های ایران می‌کوشند شدیدترین اعتراضات سراسری داخلی دهه‌های اخیر را مهار کنند، روایت‌های عینی از داخل آن کشور، از دانشجویان خارجی محبوس در خوابگاه‌ها تا معترضان در خیابان‌های شهرهای کوچک و بزرگ، تصویری از خشونت گسترده، قطع ارتباطات، کشته‌شدن شهروندان و گسترش بیم و امید را ترسیم می‌کند.

دانشجویان پاکستانی که به‌تازگی از ایران بازگشته‌اند در گفت‌وگو با خبرگزاری رویترز می‌گویند که در روزها و شب‌هایی که اجازه خروج از دانشگاه‌ها را نداشتند، صدای تیراندازی را از اطراف می‌شنیدند و از طریق گفت‌وگو با شهروندان ایرانی، از گسترش خشونت در بیرون از محوطه‌های دانشگاهی باخبر می‌شدند. این روایت‌ها هم‌زمان با گزارش‌های متعدد از اعتراضات سراسری و سرکوب شدید در نقاط مختلف ایران منتشر شده است.

شاهنشاه عباس، دانشجوی سال چهارم دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، در فرودگاه اسلام‌آباد به رویترز گفت: «شب‌ها داخل خوابگاه می‌نشستیم و صدای تیراندازی می‌آمد. وضعیت طوری بود که شورش‌ها همه‌جا جریان داشت، مردم کشته می‌شدند و زور به‌کار می‌رفت.» به گفته او، دانشجویان پس از ساعت چهار بعدازظهر اجازه خروج از محوطه دانشگاه را نداشتند و موظف بودند در خوابگاه بمانند.

دانشجویان دیگر نیز می‌گویند که اگرچه داخل دانشگاه‌ها آرام بوده، اما در مناطق اطراف، بانک‌ها و مساجد آسیب دیده یا به آتش کشیده شده‌ بودند. هم‌زمان، قطع اینترنت و محدودیت شدید ارتباطات باعث شده بسیاری از دانشجویان خارجی نتوانند با خانواده‌های خود تماس بگیرند. یک دیپلمات پاکستانی در تهران گفت که صدها دانشجو برای رساندن پیام به خانواده‌هایشان ناچار به تماس با سفارت شده‌اند.

این روایت‌ها با گزارش‌های منتشرشده از سوی رسانه‌های بین‌المللی درباره اعتراضات مردمی در ایران هم‌خوانی دارد. یکی از این روایت‌ها، تجربه «علی»، شهروند ایرانی-استرالیایی است که برای تعطیلات به زادگاهش در جنوب تهران رفته بود. او در گفت‌وگو با شبکه ای‌بی‌سی استرالیا می‌گوید که در هشتم ژانویه، در شرایطی که ایران در خاموشی ارتباطی فرو رفته بود، به جمع معترضان پیوست، جمعیتی که به گفته او «بزرگ، غیرمنتظره و متشکل از همه اقشار جامعه» بود.

به گفته علی، زنان محجبه، خانواده‌ها با کودکان خردسال، سالمندان و جوانان در کنار هم شعار می‌دادند و حتی شعارهایی در حمایت از شاهزاده رضا پهلوی، شنیده می‌شد. اما این صحنه به‌سرعت تغییر کرد. او می‌گوید که نیروهای امنیتی از گاز اشک‌آور و سلاح گرم استفاده کردند و «دو نفر در نزدیکی ما هدف گلوله قرار گرفتند.»

علی می‌گوید که در خیابان‌ها «خون همه‌جا دیده می‌شد» و معترضان در برابر نیروهایی قرار داشتند که «به انواع سلاح‌ها، حتی تجهیزات نظامی، مجهز بودند.» او همچنین از کشته‌شدن دو دوستش در تهران و نزدیکی اصفهان خبر داده و ادعاهایی درباره فشار بر خانواده‌ها برای تحویل گرفتن پیکر کشته‌شدگان مطرح کرده است.

در سطح بین‌المللی، این تحولات واکنش‌هایی را به‌دنبال داشت. ایالات متحده اعلام کرد که تحولات ایران را زیر نظر دارد و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، مواضعی متغیر میان تهدید به حمایت از معترضان و رویکرد «صبر و نظاره» اتخاذ کرده است. گزارش‌هایی نیز درباره هشدار به نیروهای آمریکایی و بریتانیایی در منطقه و بررسی سناریوهای مختلف در واشنگتن منتشر شد.

در همین حال، دولت استرالیا از شهروندان خود خواست در صورت امکان ایران را ترک کنند و نسبت به «وضعیت امنیتی بسیار بی‌ثبات» هشدار داد. به گفته مقام‌های استرالیایی، هزاران شهروند آن کشور همچنان در ایران حضور دارند.

مجموعه این روایت‌ها از دانشجویان خارجی محصور در خوابگاه‌ها گرفته تا معترضان در خیابان‌ها، تصویری از ایران ارائه می‌دهد که هم‌زمان با اعتراضات گسترده، قطع ارتباطات و فشار امنیتی، در نقطه‌ای حساس از تحولات داخلی و خارجی قرار گرفته است، نقطه‌ای که آینده آن همچنان با عدم قطعیت و نگرانی همراه است.